Dita Ndërkombëtare për Eliminimin e Plotë të Armëve Bërthamore

Më 26 shtator shënohet Dita Ndërkombëtare për Eliminimin e Plotë të Armëve Bërthamore, një datë e përcaktuar nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara për të rritur ndërgjegjësimin mbi rrezikun që paraqesin armët bërthamore dhe për të nxitur përpjekjet ndërkombëtare për çarmatimin.

OKB-ja e konsideron çarmatimin bërthamor si një nga sfidat më të mëdha globale. Sipas Kombeve të Bashkuara, në botë ndodhen ende rreth 12 187 armë bërthamore. Numri i armëve të dislokuara është ulur ndjeshëm krahasuar me periudhën e Luftës së Ftohtë, por shtetet që zotërojnë armë bërthamore vijojnë të investojnë në modernizimin e arsenaleve të tyre.

Situata është komplikuar edhe më tej nga dobësimi i marrëveshjeve ndërkombëtare të kontrollit të armëve. Pas përfundimit të New START më 5 shkurt 2026, Shtetet e Bashkuara dhe Rusia, dy vendet me arsenalet më të mëdha bërthamore, nuk kanë më një marrëveshje në fuqi që vendos kufizime të dakordësuara mbi arsenalet e tyre.

OKB-ja e konsideron çarmatimin bërthamor një prioritet që prej vitit 1946, kur Asambleja e Përgjithshme miratoi rezolutën e saj të parë, ndërsa në vitin 1959 mbështeti objektivin e çarmatimit të përgjithshëm dhe të plotë.

Çdo 26 shtator, OKB-ja u bën thirrje shteteve, institucioneve, shoqërisë civile, akademikëve dhe publikut të rrisin ndërgjegjësimin mbi pasojat humanitare të armëve bërthamore dhe të mbështesin përpjekjet për krijimin e një bote pa armë bërthamore.

Qëllimi i kësaj dite është të rikthejë në vëmendje nevojën për angazhim dhe negociata ndërkombëtare, në një kohë kur, pavarësisht dekadave të përpjekjeve diplomatike, armët bërthamore vazhdojnë të jenë pjesë e politikave të sigurisë së disa shteteve.