Zyrtarët e Wyandotte luftojnë kundër kërkesës së qytetarëve për kalimin e ujit në autoritetin rajonal

Një peticion qytetar kërkon që këshilli i qytetit të vlerësojë lidhjen me Autoritetin e Madh të Ujit të Liqeneve (GLWA), pas shkeljeve të rënda të konstatuara nga rregullatori shtetëror EGLE dhe shqetësimeve për ndotjen që derdhet në lumin Detroit nga fabrika kimike e BASF-it

Zyrtarët e qytetit dhe të shërbimeve publike të Wyandotte po i kundërvihen një nisme peticioni të banorëve, që u kërkon autoriteteve lokale të shqyrtojnë kalimin e sistemit problematik të ujit të pijshëm të qytetit në autoritetin rajonal Great Lakes Water Authority (GLWA), siç njofton Detroit Free Press.

Komisioni i Shërbimeve Komunale të Wyandotte, në një letër të përbashkët me qytetin të publikuar në faqen zyrtare të internetit më 29 shtator, e cilëson ruajtjen e kontrollit lokal mbi ujin si çështje parimore. “Komisioni i Shërbimeve Komunale të Wyandotte ka ofruar dhe do të vazhdojë të ofrojë një shërbim të besueshëm dhe cilësor uji për banorët dhe klientët e qytetit, dhe çdo përpjekje që do të çonte në humbjen e pavarësisë, kontrollit vendor dhe pronësisë vendore të qytetit, do të ishte një gabim i rëndë”, thuhet në një pjesë të letrës së pënënshkruar, sipas raportimit të gazetarit Keith Matheny.

Peticioni, i organizuar në platformën Change.org, i kërkon Këshillit të Qytetit të Wyandotte të kërkojë informacion mbi fizibilitetin e lidhjes me infrastrukturën e GLWA-së dhe koston e shërbimeve. “Banorët e Wyandotte meritojnë të kenë gjithë informacionin e disponueshëm për të marrë një vendim të informuar mbi burimin e ujit të tyre të pijshëm”, thuhet në tekstin e peticionit.

Organizatorja e nismës është Ashley Satkowski, banore e Southgate-it fqinj, e cila thotë se së bashku me familjen viziton, blen dhe darkon rregullisht në Wyandotte. Siç tregon ajo për Detroit Free Press, u angazhua në çështjet e cilësisë së ujit dhe ndotjes mjedisore në zonën Downriver pasi solli në jetë një fëmijë të lindur me kancer, tek i cili, thotë ajo, mund të ketë kontribuar ndotja mjedisore.

Shqetësimet e peticionit mbështeten në konstatimet e rregullatorit mjedisor të shtetit. Departamenti i Mjedisit, Liqeneve të Mëdhenj dhe Energjisë i Michiganit (EGLE) përshkroi “mangësi të konsiderueshme” të shumta në sistemin e ujit të qytetit në një njoftim shkeljeje të 30 prillit 2025, pas inspektimeve të kryera në fillim të atij viti dhe shqetësimeve të pazgjidhura nga vitet e mëparshme.

“Mangësitë e konsiderueshme përfaqësojnë një rrezik të menjëhershëm për shëndetin e konsumatorëve të ujit dhe janë shkelje të Aktit 399 [Akti i Ujit të Sigurt të Pijshëm i Michiganit i vitit 1976]”, shkruante inxhinierja e ujit Sally Castle nga seksioni i Ujit të Pijshëm në Komunitet të EGLE-së në letrën drejtuar mbikëqyrësit të Uzinës së Ujit të Wyandotte, Justin Ptak.

Problemi qendror është vendndodhja e marrjes së ujit të qytetit. Tubi i marrjes së ujit të Wyandotte në lumin Detroit ndodhet rreth 1,700 këmbë (rreth 520 metra) poshtë rrjedhës nga pika ku ujërat nëntokësore të ndotura nga zona e fabrikës kimike BASF Wyandotte depërtojnë në lumë. Ndotësit që rrjedhin nga ajo zonë përfshijnë nivele të larta të merkurit, arsenikut, cianidit dhe përbërjeve PFAS, ndërsa një plan pastrimi multimilion-dollarësh i drejtuar nga Agjencia Amerikane e Mbrojtjes së Mjedisit (EPA) për vendin e BASF-it është ende vite larg ndalimit të shkarkimeve ndotëse.

“Ka 17 kancerogjenë [substanca kancerogjene] të dokumentuar, të pranishëm në lumin Detroit brenda Zonës Kritike të Vlerësimit të marrjes së ujit të Wyandotte, në ujërat e ndotura që shkarkohen nga BASF Northworks me shpejtësi 57 gallonë në minutë, 80,000 gallonë në ditë”, citon peticioni të dhënat e dokumentuara.

Zyrtarët e qytetit, nga ana tjetër, këmbëngulin se uji i Wyandotte është i sigurt dhe përmbush vazhdimisht të gjitha standardet shtetërore dhe federale të cilësisë së ujit. “Marrja e ujit të Wyandotte ndodhet 1,200 këmbë larg bregut dhe 30 këmbë nën sipërfaqe, që është mjaft larg bregut dhe mjaftueshëm thellë për të ofruar mbrojtje natyrore nga ndotja. Distanca dhe thellësia e tij ulin ndjeshëm rrezikun, dhe nuk ka asnjë kërcënim aktual për sigurinë e furnizimit me ujë”, thuhet në faqen zyrtare të qytetit.

Në një anketë jo-shkencore të banorëve të Wyandotte, të zhvilluar online dhe derë më derë paralelisht me peticionin, 115 banorë thanë se e pinë dhe i besojnë ujit të rubinetit, 105 shprehën shqetësime dhe përdorin filtra uji në shtëpi, ndërsa 96 thanë se nuk e pinë fare ujin e qytetit dhe përdorin ujë të ambalazhuar.

“U habita kur dëgjova që një e treta e njerëzve nuk i besojnë fare ujit — u habita, por u ndjeva e vërtetuar”, tha Satkowski për Detroit Free Press. “Është tronditëse.”

Pas konstatimit të mangësive, sistemi i ujit të Wyandotte hyri në një Marrëveshje Administrative Pëlqimi me EGLE-në, që përfshin një kalendar veprimesh korrigjuese. Sipas zëdhënësit të EGLE-së, Scott Dean, deri në fund të gushtit qyteti kishte përmbushur 10 nga 22 veprimet korrigjuese të kërkuara nga rregullatorët shtetërorë; tre veprime janë në proces me raporte tremujore progresi dhe 10 të tjera mbeten “të hapura”.

“EGLE mbetet e angazhuar të punojë me komunitete si Wyandotte për të parë që ato furnizojnë klientët me ujë që përmbush kërkesat e Aktit të Ujit të Sigurt të Pijshëm”, tha Dean.

Në njoftimin e shkeljes së prillit 2025, inxhinierja Castle shkruante gjithashtu se “Qyteti nuk po demonstron kapacitetin e nevojshëm teknik, menaxherial dhe financiar (TMF) për të zotëruar dhe operuar një sistem uji”. E pyetur nëse kjo vlerësim qëndron ende, Dean u përgjigj: “Bazuar në progresin deri më tani, nuk do ta nxirrnim atë përfundim.”

Kryetari i bashkisë së Wyandotte, Robert DeSana, dhe drejtori i përgjithshëm i Komisionit të Shërbimeve Komunale të qytetit, Paul LaManes, nuk iu përgjigjën mesazheve të Detroit Free Press.

Debatin e ka nxehur edhe kritika e inxhinieres Elin Warn Betanzo, e cila drejton kompaninë Safe Water Engineering në Detroit dhe ishte ndër zërat kyç që ekspozuan krizën e ujit në Flint. Betanzo e kritikoi qytetin për mënyrën se si e paraqet publikisht njoftimin e EGLE-së për mangësitë si një “kartë raporti”.

“Ndihem sikur po mashtrojnë për atë që ky raport përfshinte në të vërtetë”, tha Betanzo. “Nuk e di se çfarë është e parëndësishme te një kërcënim i menjëhershëm për shëndetin e konsumatorëve. Sa herë që e paraqet si thjesht një kartë raporti apo jo shumë të rëndësishme, kjo është vërtet shqetësuese.”

Sipas saj, megjithëse qyteti ka një faqe interneti ku përshkruan progresin në mangësitë e identifikuara të sistemit të ujit, ai nuk publikon njoftimin e shkeljes së EGLE-së, komunikimet mes qytetit dhe EGLE-së dhe një bilanc të rregullatorëve mbi mjaftueshmërinë e progresit në korrigjimin e problemeve. “Banorët meritojnë qasje në informacionin mbi sistemin e tyre të ujit”, tha ajo. “Informacion të qartë, të disponueshëm dhe jo thjesht të përkthyer përmes mesazhit të marrëdhënieve publike të qytetit.”

Betanzo, e cila shërbeu më shumë se pesë vjet si anëtare e Këshillit Këshillimor Kombëtar për Ujin e Pijshëm të EPA-së, tha se nuk është e përfshirë në debatin e komunitetit mbi atë nëse Wyandotte duhet të marrë në konsideratë anëtarësimin në GLWA, por vuri në dukje se sistemi i ujit të qytetit “ndodhet në një vendndodhje shumë të cenueshme”, me ndotjen e njohur të uzinës së BASF-it, poshtë rrjedhës së ishullit Zug dhe industrive të tjera ndotëse aktuale dhe historike, si dhe poshtë rrjedhës së derdhjeve të shpeshta të mëdha të ujërave të përziera të kanalizimeve.

“Dua një sistem uji që është mbi dhe përtej, ekstra proaktiv dhe i ka të gjitha punët në rregull — ky është i vetmi shërbim uji që dua të shoh duke operuar në një vendndodhje shumë të cenueshme si kjo”, tha Betanzo. “Por ky është një shërbim i vogël uji me buxhet të kufizuar, ekspertizë të kufizuar, dhe njoftimi i shkeljes për mangësi të konsiderueshme e demonstron këtë.”