E hënë, 16 Nëntor 2026
54°F Detroit
Ballina›Opinion›ESE: Si e kam emrin?

ESE: Si e kam emrin?

Nga Ali Abazeed

Në shkurt të vitit 1967, Muhammad Ali kaloi pesëmbëdhjetë raunde duke i bërë kundërshtarit të tij, Ernie Terrell, të njëjtën pyetje. Terrell këmbëngulte ta thërriste “Cassius Clay”, një emër që Ali e kishte braktisur tre vjet më parë. Dhe kështu, mes goditjeve, Ali e pyeste vazhdimisht:

“Si e kam emrin?”

Ali ishte njeriu më i famshëm në botë. E megjithatë, një tjetër njeri besonte se kishte autoritetin të vendoste si duhej të quhej ai. Përpara ndeshjes, Ali i kishte thënë Terrellit se si do të përfundonte gjithçka.

“Emri im është Muhammad Ali”, i kishte thënë. “Dhe ti do ta shpallësh pikërisht aty, në mes të ringut.”

Kur Muhammad Ali vdiq në vitin 2016, unë punoja si studiues pranë Departamentit të Shëndetësisë të Detroitit, nën drejtimin e doktor Abdul El-Sayed. Ne të dy e admironim Alinë dhe vdekja e tij na rëndoi gjatë gjithë asaj jave.

“Varrimi i Aliut është nesër. Do të shkojmë?”, më pyeti Abduli pas një mbledhjeje, sikur gjithçka të ishte vendosur dhe të kishte mbetur vetëm të niseshim.

Mbaruam ditën e punës, hipëm në makinën e tij dhe u nisëm drejt Louisville. E ndërronim njëri-tjetrin në timon, ndërsa ai vazhdonte të merrte telefonata gjatë rrugës. Mes telefonatave dëgjonte libra audio me shpejtësi dyfish më të madhe se normalja, ndërsa unë bëja sikur arrija t’i ndiqja.

Ishte Ramazan dhe shawarmat që porosita për ne u bënë iftari ynë, të cilin e hëngrëm gjatë udhëtimit në autostradë.

Ceremonia ishte Xhenazeja, lutja myslimane e varrimit, që u zhvillua në Freedom Hall, në arenën ku Ali kishte zhvilluar ndeshjen e parë si boksier profesionist. Ai e kishte planifikuar vetë këtë ceremoni, shumë vite më parë, dhe kishte dëshiruar që ajo të ishte e hapur për këdo që donte të merrte pjesë.

Nuk kishte skenë, as altar. Arkivolin e sollën dhe e vendosën në dysheme, të orientuar drejt Mekës, ndërsa pas tij qëndronin 14 mijë njerëz.

Unë dhe Abduli ishim pranë litarëve ndarës kur kaloi arkivoli. Nga salla u ngritën thirrjet e emrit të tij.

Ali. Ali. Ali.

Jo emri që ishte shkruar në certifikatën e lindjes, por ai që kishte zgjedhur vetë dhe për të cilin kishte këmbëngulur gjatë gjithë jetës.

Pastaj zumë vend në rreshta dhe u lutëm për të.

Mendoj për atë ditë më shumë se për pothuajse çdo ditë tjetër nga vitet kur punoja me Abdulin. Dhe më në fund e kuptoj përse.

Kishim udhëtuar deri atje për të parë një komb që shqiptonte emrin e një myslimani pikërisht ashtu siç ai kishte kërkuar ta shqiptonin.

Pranë meje, duke u lutur, qëndronte një njeri që do ta kalonte dekadën e ardhshme duke kërkuar të njëjtën gjë.

Nuk ishte hera e parë që lutesha pranë tij. Në zyrë, ai thoshte shpesh: “Është koha e namazit. Do të falemi?” Dhe ndërpriste punën, ashtu siç ndërpret çdo gjë tjetër për të përmbushur një detyrim. Pastaj kthehej sërish në punë.

Në vitin 2017, një komentator i këtij radiostacioni, që atëherë quhej Michigan Radio, u kërkoi dëgjuesve të imagjinonin një kandidat me emrin “Andy Smith”. Më pas përshkroi biografinë dhe arritjet e Abdulit. Vetëm në fund zbuloi se për kë po fliste.

Komenti titullohej “Kandidat i shkëlqyer, emër jo aq i mirë”.

Autori e admironte Abdulin dhe shkruante me simpati për të. Pikërisht kjo më ka mbetur në mendje.

Për t’i ndihmuar dëgjuesit të imagjinonin të ardhmen politike të Abdulit, ai fillimisht duhej t’u paraqiste një njeri që nuk kishte nevojë të mbante emrin e Abdulit.

Jeta dhe arritjet e tij paraqiteshin si një premtim, ndërsa emri si një problem.

Një vit më vonë, kur Abduli kandidoi për guvernator, unë dhe një mik shkruam një artikull me titull “Miti i mundësisë për t’u zgjedhur”.

Demokratët i thoshin në heshtje Abdulit se emri dhe besimi i tij fetar e bënin të pazgjedhshëm.

Ne iu përgjigjëm duke renditur arritjet e tij: studiues Rhodes, mjek, njeriu që rindërtoi Departamentin e Shëndetësisë të Detroitit pas falimentimit të qytetit.

Kur e rilexoj sot atë artikull, dalloj shpresën që kishim atëherë: se arritjet e mjaftueshme profesionale mund ta zgjidhnin përfundimisht këtë çështje.

Këto kualifikime tregonin se çfarë lloj guvernatori mund të bëhej ai. Por askujt nuk duhej t’i kërkohej të paraqiste diploma e merita për të shpjeguar përse një mysliman mund të bëhej guvernator.

Këtë vit, sulmet ndaj emrit të tij erdhën nga nivele shumë më të larta.

Senatori John Kennedy i Luizianës tha se Abduli flinte me “fanellën e bin Ladenit”, ndërsa Mike Rogers qeshte pranë tij.

Presidenti e quante vazhdimisht “Muhammad” dhe, kur dikush e pyeti përse, u përgjigj se kështu i pëlqente.

“Unë jam presidenti”, tha ai gjatë një mitingu. “Mund të të quaj si të më dojë qejfi.”

Ky është i gjithë argumenti, i shprehur qartë.

Çështja nuk ishte kurrë nëse një emër është i gjatë apo i vështirë për t’u shqiptuar.

Çështja ishte se kush e ka autoritetin të vendosë si duhet të quhesh: ti vetë, apo dikush që ka pushtetin të bëjë një sallë të qeshë?

Terrell besonte se e kishte atë pushtet. Presidenti beson se e ka.

Unë dhe Abduli nuk folëm kurrë gjatë fushatës për mënyrën se si përdorej apo keqpërdorej emri i tij.

Nuk ishte e nevojshme.

E njoh mjaftueshëm për të kuptuar kur një njeri po këmbëngul të ecë përpara, pavarësisht gjithçkaje. Dhe e dija sa shumë po i kushtonte kjo.

Mendoja vazhdimisht për fëmijët që dëgjonin presidentin të tallej me një emër si i tyri. Dhe për njerëzit që ua shqiptojnë atyre fëmijëve emrat me dashuri.

Fitorja e Abdulit në garën për Senatin amerikan u shpall në orën 2:27 të mëngjesit.

Unë isha në shtëpi. Të nesërmen herët më priste një mbledhje në Departamentin e Shëndetësisë të Detroitit, të cilin tani e drejtoj unë, në të njëjtin post që kishte mbajtur dikur Abduli.

Historia nuk të përjashton nga mbledhjet e mëngjesit. Por atë natë qëndrova zgjuar deri vonë dhe pashë mikun tim të ngjitej në skenë për të festuar fitoren.

Pas disa minutash, ai ia ktheu presidentit të gjitha ato që kishte dëgjuar gjatë vitit dhe iu drejtua me emrin e tij të parë.

“Donald, dëgjo, e di që e ke pasur të vështirë emrin tim.”

Nga të gjithë emrat që presidenti mund të kishte zgjedhur për ta tallur Abdulin, ai kishte zgjedhur pikërisht Muhammad.

Dhjetë vjet më parë, pas varrimit të Muhammad Aliut, u nisëm drejt e për në shtëpinë e nënës sime në Dearborn.

Dielli po perëndonte dhe aty e çela agjërimin.

Atë mbrëmje, Abduli u njoh me familjen time.

Nuk e mbaj mend saktësisht çfarë kishte gatuar mamaja. Me siguri ishin gatimet siriane me të cilat isha rritur: mish qengji i zier ngadalë në kos dhe i shërbyer mbi oriz, sallatë me copa buke dhe domate, dhe më shumë ushqim sesa mund të hante kushdo.

Por mbaj mend si e thërriste ajo.

Abdul. Abdulrahman. Habibi.

Nëna ime nuk kishte nevojë për Andy Smith.

Në kuzhinën e saj, emri nuk ishte një problem që duhej zgjidhur. Ishte mënyra se si e thërrisje një njeri kur doje që ai të vinte në tryezë.

Emri është e vetmja gjë që një njeri e zotëron plotësisht.

Ai ishte i Abdulit përpara bursës dhe diplomës së mjekësisë, përpara drejtimit të departamentit dhe përpara fushatës elektorale.

Dhe do të vazhdojë të jetë i tij edhe kur të gjitha këto të jenë bërë vetëm disa rreshta në historinë e shkruar nga të tjerët.

Çdo gjë tjetër në një jetëshkrim jepet nga njerëz që mund të kishin vendosur të mos ta jepnin.

Por emri nuk jepet në këtë mënyrë.

Emri shpallet.

Dhe kjo është e drejta që të jep një emër: të të thërrasin me të.

Nga nëna jote, nga imami që lutet mbi trupin tënd dhe nga nëpunësi i Senatit të Shteteve të Bashkuara, kur të lexojë listën e senatorëve në janar.

Ali e dinte këtë në vitin 1967.

Louisville e dëgjoi në vitin 2016.

Michigani e ndjeu më 3 nëntor.

Në orët e para të mëngjesit të 4 nëntorit, në Detroit, Abduli e nisi fjalimin e tij ashtu siç Muhammad Ali i kishte premtuar Terrellit se do të përfundonte ndeshja, në mes të ringut.

“Emri im është Abdulrahman Mohamed El-Sayed.”

Senatori i zgjedhur i shtetit të Michiganit.

 

Ali Abazeed është zyrtari kryesor i Shëndetit Publik dhe drejtori i Departamentit të Shëndetësisë të Detroitit. Këtë ese e ka shkruar në cilësinë e tij personale për Michigan Public.

 

Lini një koment