NASA gjen gjurmë të akullit të lashtë përtej Neptunit, në Brezin Kuiper
Shkencëtarët e NASA-s thonë se kanë gjetur provën më të fortë deri tani për një rezervuar të lashtë akulli në Brezin Kuiper, rajonin e largët përtej Neptunit, siç njofton NASA në një komunikim të publikuar më 18 nëntor. Zbulimi vjen nga studimi i kokrrizave të vogla të pluhurit hapësinor, të mbledhura lart në atmosferën e Tokës, të cilat ruajnë gjurmë kimike të ujit të lashtë nga skaji i sistemit diellor.
Për dekada me radhë, astronomët dyshonin se në sistemin e jashtëm diellor fshihej akull i pasur me sasi të larta të izotopeve më të rënda të oksigjenit, por provat e mbledhura nga meteoritët dhe asteroidet e pasura me karbon ishin të kufizuara dhe nuk jepnin një përgjigje të qartë. Tani, grimcat e pluhurit të mbledhura në stratosferë ofrojnë një dritare të re drejt atij rajoni të largët, pa pasur nevojë për një mision hapësinor atje.
Studiuesit e Qendrës Hapësinore Johnson të NASA-s në Hjuston analizuan 12 grimca pluhuri të mbledhura nga stratosfera me avionin kërkimor ER-2. Përqendrimet e larta të gjurmëve të grimcave energjetike diellore i ndihmuan ata të gjurmonin origjinën e grimcave deri në Brezin Kuiper. Së bashku me kolegë nga Universiteti i Kalifornisë në Los Anxhelos (UCLA), ata përdorën mikroskopi elektronike të avancuar në NASA dhe një mikrosondë jonike në UCLA për të studiuar mineralet dhe përbërjen izotopike të oksigjenit në grimca.
Në grimca u identifikuan minerale të formuara kur uji ndërveproi me pluhurin herët në historinë e sistemit diellor, ndërsa shenjat kimike tregojnë ujë të lashtë të pasuruar me izotope më të rënda të oksigjenit. Gjetjet ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë më mirë shpërndarjen e materialeve në sistemin e hershëm diellor dhe mënyrën se si u formuan planetët.
Si referencë, ekipi përdori matjet e misionit Genesis të NASA-s, ndërsa rrallësia e shenjave të ngjashme në meteoritë sugjeron se planetët gjigantë mund të kenë kufizuar përzierjen mes sistemit të jashtëm dhe atij të brendshëm diellor — duke e ruajtur Brezin Kuiper si një arkiv pothuajse të paprekur të materialeve të lashta.