Në 60 vjet, territori i Michigan-it kaloi nga atdhe indigjen në shtet amerikan përmes mbi 42 traktate — më shumë se çdo shtet tjetër i SHBA-së. Këto traktate, shpesh të nënshkruara nën forcë, mashtrim, ose presion, transferuan dhjetëra miliona akre toke nga popujt indigjenë te qeveria amerikane. Nga Treaty of Greenville (1795) që hapi Ohio-n dhe një pjesë të Michigan-it jugor, deri te Treaty of Detroit (1855) që ndau tokat e fundit të mbetura, procesi i traktateve është një nga kapituljit më të errët në historinë e Amerikës. Por këto traktate kanë gjithashtu rëndësi të madhe ligjore sot — ato janë akoma në fuqi, dhe të drejtat që ruajnë për popujt indigjenë janë mbrojtur nga Supreme Court.
Konteksti ligjor i traktateve
Traktatet mes qeverisë amerikane dhe kombeve indigjene kishin një status ligjor unik:
Kushtetuta e SHBA-së
Kushtetuta (Article I, Section 8, Clause 3) i jep Kongresit fuqinë të “rregullojë tregtinë… me fiset indigjene”. Fjala kyçe është “fiset” — Kushtetuta i njohu indigjenët si kombe të veçanta, jo si individë nën ligjin amerikan.
“Domestic Dependent Nations”
Supreme Court, në Cherokee Nation v. Georgia (1831), përcaktoi statusin e fiseve si “domestic dependent nations” — jo plotësisht të pavarura, por me sovranitet të trashëguar.
Treaty-making
Traktatet kërkonin:
- Negocimin me përfaqësuesit e fiseve
- Ratifikimin nga Senati i SHBA-së (2/3 shumicë)
- Nënshkrimin nga Presidenti
- Statusi si ligj suprem i vendit (bashkë me Kushtetutën dhe ligjet federale)
Kjo do të thotë se traktatet indigjene janë akoma ligj sot — nuk kanë skaduar thjesht me kalimin e kohës.
Treaty of Greenville (1795)
Traktati i parë i madh që preku Michigan-in ishte Treaty of Greenville, nënshkruar më 3 gusht 1795.
Konteksti
Pas Revolucionit Amerikan, britanikët i dhanë SHBA-së territorin midis Appalachians dhe Mississippi në Treaty of Paris (1783). Por britanikët “harruan të pyesnin” banorët indigjenë. Kombet e Great Lakes u kundërshtuan me:
- Western Confederacy — aleanca e Three Fires + Shawnee + Miami + të tjerë
- Beteja të shumta fitimtare kundër forcave amerikane në 1790 dhe 1791
- Harmar’s Defeat (1790) — humbje amerikane
- St. Clair’s Defeat (1791) — humbja më e rëndë ushtarake amerikane ndonjëherë (ende!)
Battle of Fallen Timbers (1794)
Presidenti Washington dërgoi Gjeneralin “Mad” Anthony Wayne me forcë të re. Në 20 gusht 1794, në Battle of Fallen Timbers (afër Toledo, Ohio), Wayne mundi konfederacionin indigjen. Britanikët — që kishin premtuar mbështetje — mbyllen portat e Fort Miami dhe lejuan masakrën.
Kushtet e traktatit
Në Greenville (tani Ohio), 12 kombe indigjene nënshkruan. Kushtet:
- Cedonin shumicën e Ohio-s
- Cedonin një pjesë të Indiana-s
- Cedonin “Six Mile Reservation” rreth Detroit-it dhe pjesën juglindore të Michigan-it
- Cedonin pikat strategjike si Mackinac dhe Chicago
Në këmbim, indigjenët morën:
- $20,000 në mallra
- $9,500 në pagesa vjetore
- Premtimi që tokat tjera do të ishin të tyret “përgjithmonë”
Premtimi “përgjithmonë” zgjati më pak se 30 vjet.
Traktatet e para në Michigan (1795-1820)
Pas Greenville, qeveria amerikane filloi të shtypte fisin e Michigan-it për më shumë tokë:
Treaty of Detroit (1807)
Nënshkruar në 17 nëntor 1807 nga Guvernatori William Hull. Potawatomi, Ojibwe, Odawa, dhe Wyandot ceduan pjesën juglindore të Michigan-it — rreth 6 milion akre që përfshinin zonat e tanishme të Detroit, Ann Arbor, Toledo, dhe Monroe.
Treaty of Brownstown (1808)
Garantonte një “rrugë” nga Ohio në Detroit.
Treaty of Saginaw (1819)
Një nga traktatet më kritike. Nënshkruar nga Lewis Cass (Guvernator i Michigan Territory) dhe kryetarët e Ojibwe. Ceduan:
- 6 milion akre të Michigan-it qendror
- Zonat e tanishme të Saginaw, Flint, Lansing, Midland
Ojibwe ruajten:
- 16 rezervate të vogla
- Pagesa vjetore
- Të drejtat e gjuetisë dhe peshkimit
Treaty of Sault Ste. Marie (1820)
Ceduan 16 milje katrore rreth Sault Ste. Marie.
Taktika e “Treaty Making”
Procesi i traktateve ishte zakonisht shumë i pabarabartë:
Joshja me alkool
Zyrtarët amerikanë shpërndanin alkool para dhe gjatë negocimeve. Shumë chief nënshkruan nën ndikimin e alkoolit — një taktikë që ishte e zakonshme dhe e njohur nga të gjithë.
Chief-at “e bërë”
Kur një chief autentik refuzonte të nënshkruante, zyrtarët amerikanë gjenin “chief-at” të tjerë — ndonjëherë thjesht persona që kishin pak autoritet vendor — dhe i njihnin atyre si përfaqësues të “tribi-t”.
Premtimet e rreme
Negociatorët amerikanë shpesh premtonin gjëra që nuk mund të mbaheshin:
- “Kjo është toka e fundit që do të kërkojmë”
- “Ju do të keni kompensim të mjaftueshëm”
- “Tokat e rezervuara do të mbahen përgjithmonë”
- “Të drejtat tuaja do të respektohen”
Interpretimi i manipuluar
Interpretuesit ishin shpesh tregtarë të lidhur me qeverinë, jo persona neutralë. Ata:
- Përkthenin keq klauzolat kryesore
- Lënë jashtë detaje të rëndësishme
- Shtonin fjalë që indigjenët nuk kishin thënë
- Shpërndanin dezinformim
Dhuratat për të zgjedhurit
Pak chief-ë kryesorë merrnin “dhurata” private për të bindur të tjerët.
Treaty of Chicago (1821 dhe 1833)
Treaty of Chicago (1821)
Nënshkruar nga Potawatomi, Ojibwe, Odawa. Ceduan pjesën e Michigan-it jugor (rreth Kalamazoo, Allegan, Van Buren) — mbi 5 milion akre.
Treaty of Chicago (1833)
Traktati më i shkatërrues për Potawatomi. Kushtet:
- Cedonin 5 milion akre të tokës së mbetur në Illinois dhe Wisconsin
- Pranonin zhvendosje në territor perëndimor (Kansas/Iowa)
- Merrnin pagesa për zhvendosjen
Kjo çoi direkt në “Trail of Death” të 1838 ku Potawatomi u detyruan të ecnin 660 milje në Kansas.
Treaty of Washington (1836)
“Treaty with the Ottawa and Chippewa”, nënshkruar më 28 mars 1836, ishte një nga traktatet më të mëdha në historinë e Michigan-it:
Shifrat
- 13.7 milion akre të ceduara
- Afërsisht 40% e Michigan-it aktual
- Përfshinte gjithë Lower Peninsula veri-perëndimore dhe pjesë të Upper Peninsula lindore
Kompensimi
- $200,000 në mallra
- Pagesa vjetore (shpesh e paguar pjesërisht)
- Rezervate të përcaktuara
- Mbrojtja e të drejtave të gjuetisë dhe peshkimit — “usufructuary rights”
Konteksti i shtetshmërisë
Traktati u nënshkrua 10 muaj para se Michigan të bëhej shtet (26 janar 1837). Kongresi donte që të zgjidheshin të drejtat e tokës para shtetshmërisë.
Usufructuary Rights — rëndësia e sotme
Një klauzolë kyçe thoshte që indigjenët do të ruanin të drejtat për:
- Gjuetinë
- Peshkimin
- Mbledhjen
…në tokat e ceduara “derisa të mos pengohet nga vendbanimet e bardha”.
Në vitet 1970-1980, këto të drejta u ri-konfirmuan nga gjykatat federale, duke prodhuar:
- “Walleye Wars” në Wisconsin dhe Michigan
- Të drejtat e sotme të peshkimit indigjen në Great Lakes
- Sezonet e gjuetisë të veçanta për indigjenët
Treaty of Cedar Point / La Pointe (1842)
Nënshkruar në La Pointe, Wisconsin, ky traktat ceduan pjesën perëndimore të Upper Peninsula — rajonin Keweenaw Peninsula me pasuritë e mëdha të bakrit.
Motivimi amerikan
Zyrtarët amerikanë donin urgjentisht bakrin:
- U zbulua nga eksploruesi Douglass Houghton
- “Copper Rush” filloi të ndodhte
- Qeveria kishte nevojë për titullin ligjor të tokës
Kushtet
- Ojibwe cedonin Upper Peninsula perëndimore dhe Wisconsin veriore
- $75,000 në pagesa fillestare
- Pagesa vjetore për 25 vjet
- Të drejtat e mbajtura të gjuetisë dhe peshkimit
Removal Threat (1850)
Në vitet 1850, qeveria amerikane kërcënoi të zhvendoste Ojibwe nga Michigan në territorin perëndimor (Minnesota ose më larg). Chief Buffalo (Ke-che-waish-ke), 92 vjeçar, udhëtoi në Washington për t’u takuar me Presidentin Millard Fillmore.
Udhëtimi i tij epik — nga Madeline Island në Washington D.C. — dhe ndërmjetësimi me presidentin, SHMANGU zhvendosjen. Kjo çoi direkt në Treaty of 1854.
Treaty of La Pointe (1854)
Traktati që krijoi rezervatet që ende ekzistojnë sot në Michigan dhe Wisconsin:
Rezervatet e krijuara
- Bad River (Wisconsin)
- Red Cliff (Wisconsin)
- Keweenaw Bay / L’Anse (Michigan)
- Lac du Flambeau (Wisconsin)
- Lac Courte Oreilles (Wisconsin)
- Ontonagon (Michigan — më vonë u shpërnda)
Këto rezervate u krijuan “përgjithmonë” — një premtim që për herë të parë u mbajt (kryesisht).
Treaty of Detroit (1855)
Traktati i fundit i madh në Michigan, nënshkruar më 31 korrik 1855. Ky ishte i katastrofik:
Allotment policy
Traktati ndau tokat tribale në parcela individuale:
- Kryefamiljarët: 80 akre
- Të rritur të martuar: 80 akre
- Individë pa familje: 40 akre
- Të mitur: 40 akre
Shkatërrimi i komunitetit
Ky allotment:
- Shkatërroi qeverisjen tribale
- Ndau familjet në parcela të largëta
- Lejoi individët të shisnin tokën (shumë u mashtruan)
- “Terminoi” tribet administrativisht
Termination administrativ
Treaty of 1855 u interpretua nga zyrtarët amerikanë si “fundi i lidhjeve” me tribet. Kjo çoi në:
- Mohimin e njohjes federale për dekada
- Humbjen e shërbimeve federale
- Humbjen e të drejtave të traktatit (teknikisht)
- Humbjen e statusit sovran
Kjo politikë nuk do të ri-kthehej deri në Michigan Indian Land Claims Settlement Act (1994).
Humbje të mëtejshme (1860-1900)
Edhe pas 1855, humbja e tokës vazhdoi përmes:
Mashtrimi i individëve
- Agjentë toke blenin parcelat për çmime qesharake
- Shpesh me alkool si “pagesë”
- Indigjenët që nuk lexonin anglisht nuk kuptonin kontratat
Taksat e pronës
- Qeveritë lokale vendosnin taksa të larta mbi tokën tribale
- Kur tribet nuk paguanin, toka u konfiskua
- Burt Lake Burnout (1900) ishte shembulli më i tmerrshëm
Dawes Act (1887)
Edhe pse kryesisht preku tribet perëndimore, Dawes Act çoi në humbje të tokës tribale në Michigan përmes:
- Shitjeve “surplus”
- Parcelave të humburave
- Mashtrimeve
Përmbledhja e humbjes
Në 60 vjet (1795-1855), popujt indigjenë të Michigan-it humbën:
- ~37 milion akre — praktikisht gjithë shtetin
- Sovranitetin politik
- Kontrollin ekonomik
- Shumë jetë nga sëmundjet dhe trauma
- Popullsinë — zvogëlimi i madh
Kompensimi total:
- Më pak se $2 milion në kohën e traktateve
- Do të ishte rreth $60 milion sot (jo përllogaritje vlere të tokës)
- Shumë nga pagesat nuk u bënë kurrë
Rezervate të mbijetuara
Nga traktatet, mbijetuan disa rezervate:
- Isabella Reservation (Saginaw Chippewa) — nga Treaty of 1864
- L’Anse (Keweenaw Bay) — nga Treaty of 1854
- Ontonagon — u shpërbë më vonë
- Bay Mills Indian Community — mbërriti më vonë
Shumë rezervate të tjera humbën përmes allotment.
Traktatet sot
Legalisht akoma në fuqi
Traktatet janë dokumentë ligjorë të gjallë. Në raste moderne:
- United States v. Michigan (1979): Konfirmoi të drejtat e peshkimit të 1836 Treaty
- People v. LeBlanc (1976): Konfirmoi të drejtat e gjuetisë
- Minnesota v. Mille Lacs Band (1999): Supreme Court konfirmoi usufructuary rights
- Keweenaw Bay Indian Community v. Michigan (2006): Konfirmoi taksat tribale
Tokat e ri-fituara
Tribet kanë ri-blerë toka historike:
- Përmes parave nga kazino
- Përmes “fee-to-trust” konvertimit
- Përmes programeve federale
Por nuk do të rikthehet kurrë shuma totale e humbur.
Land Acknowledgments
Sot, shumë institucione në Michigan (universitete, shkolla, muze) përdorin “Land Acknowledgments” — deklarata zyrtare që njohin:
- Tribet origjinale të tokës
- Historinë e humbjes
- Angazhimin për të mësuar
Shembull nga University of Michigan:
“Ne pranojmë se toka ku ndodhet Universiteti i Michigan-it është tokë e popujve Anishinaabeg — Three Fires of the Ojibwe, Odawa, dhe Potawatomi…”
Lessons të historisë
Traktatet nuk janë “histori”
Shumë amerikanë mendojnë që traktatet janë “histori e vjetër”. Ato nuk janë. Ato janë:
- Kontrata ligjore aktive
- Baza e sovranitetit tribal modern
- Source i të drejtave aktuale
- Pjesë e ligjit suprem amerikan
Premtimet e thyera
Pothuajse çdo traktat u thye nga qeveria amerikane në një mënyrë ose tjetër. Sot, indigjenët akoma kërkojnë respektimin e këtyre premtimeve.
Drejtësia e pa-kryer
Nuk ka ende kompensim adekuat për humbjet. Kazinot modernë ofrojnë të ardhura, por nuk zëvendësojnë humbjen e tokës, të kulturës, të gjuhës, dhe të jetëve.
Përmbledhje
Në 60 vjet — midis 1795 dhe 1855 — harta politike e Michigan-it u transformua rrënjësisht. Toka që ishte atdhe i popujve Anishinaabe për mijëra vjet u bë pronë e qeverisë amerikane, pastaj pronë private, përmes 42 traktate që pothuajse çdonjëri ishte i pabarabartë, i manipuluar, ose i thyer.
Por këto traktate janë gjithashtu baza e të drejtave të sotme të popujve indigjenë. Usufructuary rights që mbrojtën peshkimin. Kompensimet që — edhe të pakta — siguruan mbijetesën. Rezervatet — edhe të vogla — që ruajtën pikat e fortesës. Dhe statusi i fiseve si “domestic dependent nations” që akoma i njeh si kombe të veçanta.
Kur shihni kufijtë e një rezervati, kur peshkoni në një liqen Michigani, kur paguani taksa për tokën tuaj — të gjitha këto janë rezultat i asaj epoke të traktateve. Historia e traktateve nuk është e mbyllur; është e hapur, e gjallë, dhe pjesë e ligjit tonë aktual. Të kuptosh Michigan-in do të thotë të kuptosh këtë histori.