15 artefakte antike greke kthehen në atdhe: helmetat e bronzit u sekuestruan në Muzeun Metropolitan të Nju Jorkut
Pesëmbëdhjetë artefakte antike greke prej bronzi, mermeri dhe argjile, të vjetra gati pesë mijëvjeçarë dhe me vlerë rreth 3 milionë dollarë, u kthyen në Greqi këtë javë. Objektet ishin sekuestruar në Muzeun Metropolitan të Artit (The Met) në Nju Jork nga hetuesit e zyrës së prokurorit të Manhatanit, Alvin L. Bragg Jr., përmes Njësisë kundër Trafikimit të Antikiteteve.
Ministria e Kulturës së Greqisë, Lina Mendoni, mori në dorëzim 15 objektet në një ceremoni zyrtare në Manhatan, më 21 shtator 2026. “Sot është një ditë veçanërisht e rëndësishme për Greqinë, por jo vetëm për Greqinë. Krimi i trafikimit të antikiteteve dhe tregtia e paligjshme e pasurive kulturore na shqetëson të gjithëve — të gjitha kombet”, deklaroi ajo.
Perlat e kësaj koleksioni janë pesë armatura luftarake prej bronzi — dy helmetat e gdhendura dhe tre mbrojtëse belesh, të zbukuruara me gdhendje dhe stampime dekorative. Njëra helmetë është e gdhendur me qen, lule dhe një figurë me krahë që kap një gjarpër përdredhës, ndërsa njëra mbrojtëse paraqet dy kuaj identikë dhe mban shkronja greke. Sipas Ministrisë së Kulturës së Greqisë, armatura daton në fund të shekullit VII para erës sonë dhe u zbulua në Heraklion të Kretës, gjatë një gërmimi të madh të paligjshëm në vitin 1964. Disa prej pjesëve do të ribashkohen me gjetjet e po atij gërmimi në Muzeun Arkeologjik të Iraklisë.
Objektet më të vjetra janë një figurina mermeri e një gruaje dhe një kapak mermeri, të dyja rreth vitit 2700 para erës sonë; një enë e pikturuar me grykë zogorje rreth vitit 1750 para erës sonë; një byzylyk bronzi nga periudha arkaike e shekullit VII para erës sonë dhe një gjerdan ari helenistik i shekullit II para erës sonë. Më e reja është një bust mermeri i “Genius Augusti” — shpirti hyjnor i një perandori romak — i punuar mes viteve 14 dhe 68 të erës sonë.
Prokurori ndihmës Matthew Bogdanos, kreu i Njësisë kundër Trafikimit të Antikiteteve, bëri të ditur se që nga viti 2011 njësia ka rikuperuar dhe riatdhesuar më shumë se 6,400 antikitete në 40 vende të botës; 175 prej tyre i përkisnin Greqisë, me vlerë të kombinuar rreth 51.5 milionë dollarë. Sipas hetuesve, objektet ishin futur kontrabandë në Shtetet e Bashkuara dhe ishin “larë” nga tregtarë e koleksionistë përmes prejardhjeve të rreme, ekspozitave dhe donacioneve muzeale. Që nga viti 2017, hetuesit kanë hequr nga Meti artefakte me vlerë mbi 95 milionë dollarë.
Muzeu Metropolitan thotë se i dorëzoi objektet në bashkëpunim me zyrën e prokurorit të Manhatanit dhe ka zgjeruar ekipin e kërkimit të prejardhjes. Kreu i kërkimit të prejardhjes në Met, Lucian Simmons, u shpreh: “Meti nuk dëshiron asnjë vepër të vjedhur në koleksionin tonë.” Ky është një rast i veçantë nga ai i raportuar më herët, kur muzeu ktheu vullnetarisht tetë artefakte në Greqi dhe lehtësoi kthimin e tri veprave në Nigeri.
Burimi: Smithsonian Magazine
