Periudhat e anglishtes: kufijtë historikë dhe sfidat e tyre

Gjuha angleze zakonisht ndahet në katër periudha të mëdha: anglishtja e vjetër (Old English), anglishtja e mesme, anglishtja e hershme moderne dhe anglishtja moderne. Secila periudhë karakterizohet nga ndryshime të rëndësishme gjuhësore dhe shembuj letrarë që i kanë ngjitur emrat e tyre, si poema Beowulf për anglishten e vjetër, Chaucer për periudhën mesjetare dhe Shakespeare për anglishten e hershme moderne.

Siç raporton michiganpublic, kufijtë midis këtyre periudhave shpesh nuk janë të qarta. Anglishtja e vjetër konsiderohet zakonisht se nis rreth vitit 449 me ardhjen e fiseve gjermane në ishujt britanikë dhe mbaron përafërsisht në 1066 me Pushtimin Norman. Pas kësaj vijon anglishtja e mesme, që studiuesit zakonisht datojnë nga 1066 ose nga rreth vitit 1100 deri në shekullin e XV; për disa, futja e shtypshkronjës në Angli në 1476 përbën një fund të përshtatshëm të kësaj periudhe. Me kalimin e kohës, pika që cilësohet si “mes” lëviz drejt fillimit të historisë së gjuhës.

Anglishtja e hershme moderne i shoqëron tekstet e Shakespeares, ndërsa pas saj vjen anglishtja moderne, për të cilën është më e vështirë të përcaktohet një datë përfundimi. Linguistët mund të shënojnë kufijtë me ngjarje historike ose të kërkojnë ndryshime të dukshme në gramatikë dhe fonetikë, por në praktikë ndryshimet ndodhin gradualisht dhe nuk ka një moment të vetëm kur njerëzit fillojnë të flasin një variant krejt ndryshe.

Sot teknologjitë e informacionit dhe interneti po ndikojnë fuqishëm në mënyrën se si përhapet gjuha: fjalë dhe shprehje mund të bëhen të njohura globalisht brenda sekondash në vend që të përhapen ngadalë përmes kontakteve lokale. Këto çështje dhe debatet mbi periodizimin e anglishtes trajtohen gjithashtu në michiganpublic.