Latinoamérica 21: Si mafia shqiptare e shndërroi Ekuadorin në nyje të trafikut të kokainës drejt Evropës
Rrjetet kriminale shqiptare kanë luajtur një rol të rëndësishëm në shndërrimin e Ekuadorit në një nga nyjet kryesore të trafikut të kokainës drejt Evropës, duke shfrytëzuar dobësitë institucionale, korrupsionin dhe sistemin e porteve tregtare. Kjo është tabloja që paraqet një analizë e publikuar më 22 gusht 2026 nga platforma ndërkombëtare Latinoamérica 21, me autor gazetarin investigativ Arturo Torres.
Sipas analizës, grupet shqiptare ishin ndër të parat që kuptuan se rritja e prodhimit të kokainës në Amerikën Latine dhe kërkesa gjithnjë e më e madhe në Evropë mund të lidhej përmes një modeli të ri trafiku: kontrollit të drejtpërdrejtë të furnizimit dhe përdorimit të kompanive të ligjshme të eksportit si mbulesë.
Autori argumenton se tre faktorë e bënë Ekuadorin veçanërisht të favorshëm për këtë aktivitet: dobësia e institucioneve të kontrollit, korrupsioni i pranishëm në disa hallka të shtetit dhe një ekonomi e dollarizuar ku mekanizmat kundër pastrimit të parave ishin ende të pazhvilluar. Në të njëjtën kohë, portet e Guayaquilit ofronin një rrjet të gjerë eksporti të bananeve dhe produkteve të tjera drejt Evropës, duke krijuar mundësi për fshehjen e kokainës në ngarkesa të ligjshme.
Sipas shkrimit, shqiptarët nisën të vendoseshin në Ekuador rreth vitit 2009. Fillimisht, ata vepronin në lidhje me ’Ndrangheta-n italiane, e cila kërkonte akses më të drejtpërdrejtë te kokaina kolumbiane. Me kalimin e viteve, grupet shqiptare krijuan struktura të pavarura dhe lidhje të drejtpërdrejta me furnizuesit në Amerikën Latine.
Analiza përmend disa emra të njohur në hetimet ndërkombëtare. Mes tyre është Arbër Çekaj, i cili sipas autorit krijoi një kompani eksporti bananesh në Guayaquil që përdorej për të fshehur drogë në ngarkesa tregtare. Përmenden gjithashtu Dritan Gjika dhe Dritan Rexhepi, ky i fundit i lidhur me rrjetin kriminal të njohur si “Compañía Bello”.
Një nga elementet më domethënëse të modelit kriminal të përshkruar në artikull është depërtimi në ekonominë e ligjshme. Sipas Torres, grupet shqiptare krijuan ose blenë kompani eksporti frutash dhe prodhimesh deti dhe përdorën sipërmarrës të rinj si fasadë. Kjo u mundësoi të hynin në rrethet e biznesit të Guayaquilit dhe të krijonin lidhje me biznesmenë, politikanë, oficerë të policisë dhe marinës, gjyqtarë dhe prokurorë.
Kjo strategji, sipas analizës, nuk synonte vetëm transportin e kokainës. Kontrolli i pjesëve të zinxhirit të furnizimit krijoi fitime që më pas mund të investoheshin në sektorë të tjerë, përfshirë aktivitete të paligjshme si minierat e arit.
Artikulli e lidh zgjerimin e rrjeteve kriminale ballkanike edhe me krizën e rëndë të sigurisë që ka përfshirë Ekuadorin gjatë viteve të fundit. Sipas të dhënave të cituara, ekonomitë kriminale në vend mund të gjenerojnë rreth 26 miliardë dollarë, afërsisht 20 për qind të prodhimit të brendshëm bruto të Ekuadorit. Në të njëjtën periudhë, norma e vrasjeve është rritur në mënyrë dramatike, nga 6 vrasje për 100 mijë banorë në vitin 2019 në 50.9 në vitin 2025.
Rëndësia e analizës qëndron në faktin se ajo e paraqet krimin e organizuar shqiptar jo thjesht si një fenomen evropian, por si pjesë të një infrastrukture globale të trafikut të kokainës. Modeli që përshkruhet është ai i një organizimi transnacional që kërkon kontroll mbi të gjithë zinxhirin: nga blerja e drogës në Amerikën Latine, transporti përmes porteve, deri te shpërndarja në tregjet evropiane.
Në këtë kuptim, zhvillimi i rrjeteve shqiptare në Ekuador tregon edhe një ndryshim të rëndësishëm në strukturën e krimit të organizuar. Nga ndërmjetës ose bashkëpunëtorë të mafieve tradicionale italiane, disa grupe shqiptare janë transformuar në aktorë që negociojnë drejtpërdrejt me furnizuesit latino-amerikanë dhe krijojnë infrastrukturën e tyre ekonomike dhe logjistike.
Autori i analizës, Arturo Torres, është gazetar investigativ i specializuar në krimin e organizuar dhe korrupsionin dhe drejton median investigative ekuadoriane Código Vidrio. Artikulli është botuar fillimisht nga platforma gjermane Diálogo Político dhe më pas është publikuar në Latinoamérica 21.
