Dagens Nyheter: Projekti i Kushnerit në Shqipëri hyn në një fazë edhe më të ndërlikuar, pas hetimeve ndaj shitësit të tokës në Zvërnec
Një nga gazetat më të mëdha suedeze, Dagens Nyheter, i ka kushtuar një analizë të zgjeruar projektit turistik të Jared Kushnerit në Shqipëri, duke e vendosur atë në kryqëzimin mes protestës qytetare, çështjeve të pronësisë, hetimeve për trafik droge dhe interesave politike të qeverisë së Edi Ramës.
Shkrimi, i botuar më 31 gusht 2026 nga gazetari Michael Winiarski, mban titullin provokues: “Familja Trump bleu një zonë parajse nga një trafikant kokaine”. Në qendër të analizës janë Sazani dhe Zvërneci, dy zonat ku projekti i lidhur me Kushnerin ka shkaktuar prej muajsh protesta në Shqipëri.
Dagens Nyheter e paraqet konfliktin fillimisht si një betejë për mjedisin. Sipas gazetës, ndërtimet e planifikuara në zonat bregdetare kërcënojnë habitate të ndjeshme dhe specie të mbrojtura, ndërsa protesta e njohur si “Flamingo Revolution” është shndërruar nga një lëvizje mjedisore në një kundërshtim më të gjerë politik ndaj qeverisë.
Por analiza shkon përtej debatit mjedisor. Gazeta suedeze përqendrohet te biznesmeni Artur Shehu, i cili është përfshirë në transaksionet e pronësisë për tokën në Zvërnec. Sipas shkrimit, ndaj tij rëndojnë dyshime dhe procedime për trafik droge, pastrim parash dhe falsifikim dokumentesh pronësie. Shehu i ka mohuar akuzat.
Çështja e pronësisë në Zvërnec është veçanërisht e ndërlikuar. Banorë të zonës pretendojnë se prona e përdorur për projektin u takon familjeve të tyre dhe se dokumentet mbi të cilat mbështeten pretendimet e Shehut janë të falsifikuara. Sipas materialeve hetimore të cituara në analizë, prokurorët dyshojnë se janë përdorur regjistra të falsifikuar të pronësisë që pretendohet se datojnë nga periudha osmane.
Dagens Nyheter shkruan se konfliktet për tokën në Zvërnec kanë filluar që pas rënies së komunizmit, kur Shqipëria nisi procesin e kthimit të pronave të konfiskuara pas vitit 1944. Për këtë arsye, disa prej pretendimeve mbi pronësinë shkojnë disa breza pas.
Sipas gazetës suedeze, banorët që pretendojnë pronësinë e tokës e kishin paralajmëruar edhe vetë Kushnerin për konfliktin juridik, duke i kërkuar të mos vazhdonte projektin. Megjithatë, planet e investimit kanë vazhduar.
Shkrimi kujton se në vitin 2024 ligji shqiptar për zonat e mbrojtura u ndryshua në një mënyrë që hapi mundësinë për investime turistike në territore ku më parë ndërtimet ishin shumë më të kufizuara. Kjo është një nga çështjet që ka ushqyer kundërshtimin e aktivistëve dhe dyshimet se legjislacioni u përshtat për projekte të mëdha strategjike.
Dagens Nyheter përmend një shifër prej rreth 120 milionë dollarësh për transaksionin e tokës në Zvërnec, ndërsa investimi i përgjithshëm që lidhet me zhvillimet e planifikuara në Sazan dhe Zvërnec mund të arrijë disa miliardë dollarë.
Në rastin e Sazanit, situata juridike është e ndryshme. Ishulli është pronë shtetërore, ndaj projekti nuk mbështetet në blerjen e territorit, por në përdorimin e tij përmes një marrëveshjeje me shtetin.
Gazeta suedeze e lidh projektin edhe me marrëdhënien politike të kryeministrit Edi Rama me administratën Trump. Sipas analizës së Winiarskit, Rama e sheh investimin e lidhur me familjen e presidentit amerikan si një mundësi ekonomike, por edhe si një mënyrë për të ruajtur marrëdhënie të forta me Uashingtonin.
Pikërisht këtu, sipas Dagens Nyheter, qëndron edhe problemi politik për kryeministrin shqiptar. Sa më shumë që projekti lidhet me hetime, konflikte pronësie dhe protesta qytetare, aq më e vështirë bëhet për qeverinë të tërhiqet pa kosto politike dhe financiare.
Gazeta vëren se në materialet hetimore nuk ka akuza se Jared Kushner apo kompanitë e tij kanë kryer shkelje penale. Çështjet penale lidhen me historinë e pronësisë së tokës dhe personat e përfshirë në transaksionet përpara hyrjes së investitorit amerikan. Ky dallim është i rëndësishëm për të mos ngatërruar hetimet mbi pronën me përgjegjësinë e investitorit.
Megjithatë, vetë fakti që një projekt i lidhur me familjen e presidentit amerikan është ndërthurur me një konflikt të tillë pronësie dhe me hetime penale e ka rritur ndjeshëm vëmendjen e medias ndërkombëtare ndaj Shqipërisë.
Dagens Nyheter vëren gjithashtu se protestat në Tiranë vazhdojnë dhe parashikon se presioni mund të rritet me përfundimin e sezonit veror dhe kthimin e më shumë qytetarëve në kryeqytet. Sipas analizës, nëse kësaj i shtohet edhe kritika më e fortë ndërkombëtare, veçanërisht nga Bashkimi Evropian, projekti mund të kthehet në një problem gjithnjë e më të madh politik për qeverinë Rama.
Rëndësia e shkrimit të Dagens Nyheter qëndron pikërisht këtu. Debati për Sazanin dhe Zvërnecin nuk po trajtohet më jashtë Shqipërisë vetëm si një çështje mjedisore ose turistike. Ai po shndërrohet në një histori ndërkombëtare ku përzihen investimet e familjes Trump, pronësia e tokës, dyshimet për krim të organizuar, transparenca e institucioneve dhe raporti mes investimeve të huaja dhe interesit publik.
Për qeverinë shqiptare, kjo do të thotë se projekti po hyn në një fazë ku çdo zhvillim juridik apo politik në Tiranë mund të marrë menjëherë jehonë në shtypin e madh evropian.
