IPS Journal: Ditmir Bushati e quan protestën një “moment përcaktues” për Shqipërinë dhe kritikon heshtjen e Bashkimit Evropian
Protesta që prej tre muajsh po zhvillohet në Shqipëri kundër projektit turistik në Zvërnec dhe mënyrës së qeverisjes së vendit është shndërruar në një çështje që prek drejtpërdrejt procesin e integrimit evropian, sundimin e ligjit dhe raportin e qytetarëve me pushtetin. Kështu argumenton ish-ministri i Jashtëm Ditmir Bushati në një analizë të botuar më 1 shtator 2026 nga revista gjermane International Politics and Society – IPS Journal.
Shkrimi mban titullin “A defining moment for Albania” – “Një moment përcaktues për Shqipërinë” dhe e paraqet të ashtuquajturën “Flamingo Revolution” jo si një protestë të kufizuar vetëm te mbrojtja e mjedisit, por si shprehjen e një pakënaqësie shumë më të gjerë ndaj modelit politik dhe ekonomik të vendit.
Bushati e nis analizën nga ngjarja në Zvërnec, ku një protestues u largua me forcë nga rojet private ndërsa policia qëndronte pranë. Në të njëjtën kohë, sipas autorit, në zonë nisën punimet për projektin turistik të mbështetur nga Ivanka Trump dhe Jared Kushner, një investim që ka gjetur mbështetjen e qeverisë shqiptare.
Sipas Bushatit, pikërisht ajo skenë përmblodhi për shumë shqiptarë një ndjenjë të krijuar prej vitesh: betonizimin e bregdetit, lidhjen mes interesave ekonomike dhe pushtetit, konfliktet për pronën dhe ndjesinë se hapësirat publike po zvogëlohen në favor të një grupi të privilegjuar.
Analiza i kushton vëmendje të veçantë edhe konfliktit mbi pronësinë e tokës në Zvërnec. Bushati shkruan se titujt e pronësisë janë të kontestuar dhe se personi që paraqitet si pronar është nën hetim nga SPAK për akuza që lidhen me falsifikimin e dokumenteve të pronësisë, pastrimin e parave dhe trafik ndërkombëtar kokaine.
Por, sipas ish-ministrit të Jashtëm, Zvërneci ishte vetëm shkëndija. Protesta u kthye në një debat mbi mënyrën se si zhvillohet Shqipëria, kush i merr vendimet dhe në interes të kujt merren ato.
Bushati argumenton se protesta është një reagim ndaj një modeli që ai e cilëson si “kapitalizëm grabitqar”, ku përfitimet përqendrohen te një pakicë, ndërsa kostot sociale dhe mjedisore u mbeten brezave të tjerë.
Një nga elementet që ai e konsideron të veçantë është fakti se lëvizja nuk drejtohet nga partitë tradicionale. Sipas tij, brezi që po udhëheq protestën është rritur pas rënies së komunizmit, ka studiuar dhe udhëtuar jashtë vendit dhe nuk e krahason më Shqipërinë e sotme me diktaturën, por me atë që mendon se vendi mund të bëhet.
Pikërisht këtu Bushati sheh një ndryshim të rëndësishëm politik. Për herë të parë, sipas tij, një pjesë e qytetarëve shqiptarë po ndihen të aftë të ndikojnë në debatin kombëtar pa pritur që një parti politike t’u japë drejtim.
Autori këmbëngul se protesta nuk është kundër investimeve të huaja dhe as kundër turizmit luksoz. Shqipëria, shkruan ai, mbetet një nga shoqëritë më proamerikane në Evropë dhe qytetarët e kuptojnë rëndësinë e investimeve private, turizmit dhe sipërmarrjes.
Problemi, sipas tij, është tjetër: nëse zhvillimi ekonomik shoqërohet apo jo me transparencë, përgjegjshmëri dhe besim publik.
Pjesa më e drejtpërdrejtë politikisht e analizës lidhet me Bashkimin Evropian.
Bushati shkruan se kërkesat e protestuesve për sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit, dobësimin e ndikimit të oligarkëve dhe forcimin e institucioneve janë pikërisht të njëjtat çështje që prej vitesh përmenden në raportet e BE-së për Shqipërinë.
Për këtë arsye, ai kritikon qëndrimin e Brukselit dhe argumenton se heshtja e Bashkimit Evropian nuk duhet të vazhdojë. Në vend të saj, kërkon një mbikëqyrje “të rreptë por të drejtë” që të ndihmojë shoqërinë shqiptare të arrijë standardet evropiane.
Sipas Bushatit, Shqipëria ka bërë përparime të rëndësishme që prej vitit 1990: është anëtarësuar në NATO, ka ndërtuar një partneritet të fortë me Shtetet e Bashkuara dhe është afruar ndjeshëm me Bashkimin Evropian. Por faza tjetër e zhvillimit, argumenton ai, nuk mund të mbështetet vetëm te rritja ekonomike.
Ajo kërkon institucione që gëzojnë besimin e qytetarëve dhe një kulturë politike ku kërkesa për llogaridhënie të mos konsiderohet kërcënim ndaj pushtetit.
Rëndësia e analizës qëndron edhe te vendi ku është publikuar. IPS Journal është një platformë ndërkombëtare politike e lidhur me Friedrich-Ebert-Stiftung dhe lexohet gjerësisht në qarqet politike dhe akademike evropiane. Botimi i një analize kaq të drejtpërdrejtë për protestat shqiptare e çon debatin për “Flamingo Revolution” përtej shtypit të përditshëm dhe drejt diskutimit evropian mbi demokracinë dhe zgjerimin e BE-së.
