Organizatat shqiptare në Detroit: shtyllat që mbajnë komunitetin prej dekadash
Nga xhamia e parë shqiptare në Amerikë te shoqatat studentore, institucionet e komunitetit shqiptaro-amerikan në Michigan janë ndër më të vjetrat në vend — dhe vazhdojnë të jenë pika takimi për brezat e rinj.
Komuniteti shqiptar në zonën e Detroitit nuk është i ri. Shqiptarët u vendosën këtu që në vitet 1940, dhe institucionet që ndërtuan janë ndër më të vjetrat e diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara. Sot ato shërbejnë jo vetëm si vende lutjeje apo takimi, por si qendra ku ruhet gjuha, kultura dhe lidhja mes brezave.
Ndër më historiket është Qendra Islamike Shqiptare në Harper Woods (19775 Harper Ave). E themeluar nga Imami Vehbi Ismail në vitin 1962 dhe e hapur zyrtarisht më 3 nëntor 1963, ajo ishte selia e parë e përhershme e Shoqërisë Myslimane Shqiptaro-Amerikane, e krijuar nga Imami Ismail që në vitin 1949. Ndërtesa, me kupolën dhe minaren në stil osman-ballkanik, u projektua nga arkitekti amerikan Frank Beymer. Sot qendra ofron mësim fetar gjatë fundjavës në arabisht, shqip dhe anglisht, si dhe programe arsimore e shërbimi për komunitetin.
Në Taylor, që nga viti 1953, vepron Teqeja e Parë Bektashiane Shqiptare në Amerikë, e themeluar nga Baba Rexhepi — një tjetër dëshmi e rrënjëve të thella të shqiptarëve në Michigan.
Komuniteti katolik shqiptar ka gjetur shtëpinë e vet shpirtërore në Kishën e Shën Anës në Detroit (1000 Ste. Anne Street), ku në vitin 2019 u kremtua një meshë e veçantë në nder të komunitetit shqiptar, me pjesëmarrjen e Kardinalit Ernest Simoni — i mbijetuari i 28 viteve burgim nga regjimi komunist, i quajtur “shenjt i gjallë” nga shqiptarët.
Për të rinjtë, ura më e fortë është Organizata e Studentëve Shqiptaro-Amerikanë (AASO Global), e themeluar në Detroit në vitin 1998 nga studentë shqiptarë të Universitetit Wayne State. Misioni i saj: të nxisë miqësinë mes studentëve, të promovojë kulturën shqiptare dhe arsimin e lartë. Në vitin 1999, organizata krijoi edhe Fondin e Bursave “Gjergj Kastrioti”, që mbështet financiarisht të rinj shqiptaro-amerikanë me arritje të shkëlqyera akademike që studiojnë në kolegje dhe universitete katërvjeçare të Michiganit.
Këto institucione kanë një mësim të përbashkët për komunitetin: identiteti ruhet vetëm kur brezat takohen — në xhami, në kishë, në sallën e shoqatës apo në auditorin e universitetit. Për familjet shqiptare të Michiganit, pjesëmarrja në jetën e këtyre organizatave nuk është vetëm traditë, por investim në të ardhmen e fëmijëve të tyre.
Burimi: archnet.org | wikipedia.org (Islam in Metro Detroit) | wikipedia.org (AASO)
