Claudia del Bufalo: piktorja e shekullit XVII që doli nga hija — poete, impresare teatri dhe protagoniste në një gjyq vrasjeje
Emri i saj qëndroi për shekuj me radhë në hije: Claudia del Bufalo, e njohur për një vepër të vetme, “Portretin e Faustina del Bufalo” (1604), u konsiderua për një kohë të gjatë një fisnike romane. Por hulumtimet e reja të studiueses Francesca Curti zbulojnë një figurë krejt tjetër: një piktore profesioniste, poete dhe impresare teatrale, jeta e së cilës përfshin dashuri të ndaluara, një manastir pendimi dhe madje edhe një gjyq vrasjeje në Romën e shekullit XVII.
Vepra që i dha famën është portreti i motrës së saj, Faustina-s, një grua flokëkuqe e veshur me rroba brokade luksoze. Për shekuj me radhë, piktura i atribuohej “Claudio del Bufalo”, sepse nënshkrimi ishte keqlexuar në formën mashkullore; vetëm më vonë u vërtetua se autorja ishte Claudia. Ajo që është edhe më befasuese është zbulimi i Curti-t gjatë vitit të fundit: as Claudia, as e motra e saj nuk i përkisnin familjes prestigjioze romane del Bufalo — ato thjesht ndanin mbiemrin.
Inventarët familjarë kanë zbuluar të paktën dy piktura të tjera të rëndësishme të humbura të Claudia-s, dhe ka gjasa që më shumë vepra të saj të ekzistojnë ende, të keqatribuara nën emrin “Claudio”. Jeta e saj, përtej studios së pikturës, ishte plot kthesa dramatike: megjithëse e martuar, ajo kishte një dashnor dhe u dërgua në manastir për t’u penduar; studiuesit nuk përjashtojnë mundësinë që ajo të ketë qenë edhe kurtizane. Dokumentet gjyqësore e përmendin atë në një gjyq vrasjeje në Romë, ku akuzohej se kishte fshehur bashkëshortin e saj, i cili kishte vrarë kunatin e saj.
Bashkë-kuratorja Patrizia Cavazzini thekson se piktura e Claudia-s dëshmon një trajnim të vërtetë artistik: vepra e saj është e shkathët dhe portreti ka qenë me shumë gjasa specialiteti i saj.
Këto zbulime lidhen me ekspozitën “Woman Painter” në Muzeun Kombëtar të Oslo-s, e cila hapet më 8 tetor 2026 dhe qëndron e hapur deri më 7 shkurt 2027. Ekspozita, e kuruar nga Patrizia Cavazzini dhe Cynthia Osiecki, sjell 19 piktore nga Evropa Veriore dhe Italia që krijuan midis viteve 1550 dhe 1650. Mes tyre spikat “Maria Magdalena” e Artemisia Gentileschi-t, që për një kohë të gjatë besohej se ishte e Riberas deri në vitin 1970; një restaurim i fundit zbuloi se kutia në dorën e majtë të figurës ishte një shtesë e mëvonshme që mbulonte një vrimë në kanavacë. Po ashtu, ekspozohet një natyrë e qetë e atribuuar së fundmi piktores flamande Clara Peeters — një pjatë rrushi me zogj të ngordhur dhe fruta — e gjetur në magazinë e shënuar si “anonime”.
Burimi: The Art Newspaper (përmes USA Art News)
