Qyteti i Meksikos fundoset me ritme të larta; imazhet satelitore zbulojnë shkaqet dhe pasojat
Qyteti i Meksikos dhe zonat përreth po fundosin me shpejtësi, duke kërcënuar infrastrukturën dhe ndërtesat historike. Kryeqyteti dhe agglomeracioni rrethues, me rreth 7.800 kilometra katrorë dhe afërsisht 22 milion banorë, janë ndërtuar mbi shtratin e një liqeni të lashtë; shumë nga rrugët e qendrës dikur ishin kanale. Nxjerrja intensive e ujit nëntokësor dhe zhvillimi urban kanë tkurrur shtresën e ujit nëntokësor, një proces që ka sjellë lëkundje dhe ulje të terrenit për mbi një shekull dhe ka shkaktuar pjerrësi të dukshme në monumente si Katedralja Metropolitane.
Sipas Associated Press, të dhënat e marra nga sateliti i fuqishëm NISAR tregojnë se disa zona fundosin mesatarisht 2 centimetra në muaj (rreth 0,78 inç), ose gati 24 centimetra në vit (rreth 9,5 inç). Matjet, bërë midis tetorit 2025 dhe janarit 2026, nxjerrin në pah zona me fundosje të fortë pranë aeroportit kryesor dhe pranë monumentit të njohur si Angeli i Pavarësisë. NISAR, një bashkëpunim midis NASA-s dhe Organizatës Indiane për Kërkime Hapësinore (ISRO), lejon vëzhgim në kohë reale të ndryshimeve të sipërfaqes; siç shpjegoi shkencëtari i projektit Paul Rosen, imazhet satelitore ofrojnë të dhëna që na tregojnë çfarë po ndodh realisht edhe nën sipërfaqe.
Ulja e nivelit të akviferit dhe fundosja e terrenit kanë ndikime të gjera praktike: dëmtim të metrosë, rrjeteve të kanalizimeve, sistemit të furnizimit me ujë, banesave dhe rrugëve. Sipas vëzhgimeve të ekspertëve, në më pak se një shekull fundosja ka arritur të kapërcejë 12 metra në disa zona. Për dekada, masat zyrtare kanë qenë të kufizuara kryesisht në stabilizimin e themeleve të monumenteve të mëdha, por pas përkeqësimeve në krizën e ujit, autoritetet kanë nisur të financojnë më shumë studime për të kuptuar dhe përballuar fenomenin.
Ekspertët theksojnë se të dhënat e NISAR dhe imazhet satelitore do të jenë vendimtare për planifikimin e masave afatgjata të zbutjes së dëmeve dhe për të paralajmëruar rreziqet e menjëhershme. Teknologjia mund të përdoret edhe për monitorim global të katastrofave natyrore dhe për përmirësimin e sistemeve të alarmit, duke ndihmuar në vendimmarrje për evakuime kur është e nevojshme, raporton Associated Press.
