Aioli klasike provençale — salca franceze me hudhër dhe vaj ulliri
Shpërndaje:
Aioli është një nga salcat më të famshme të kuzhinës mesdhetare, e lindur në Provencën e jugut të Francës, ku përgatitet tradicionalisht në havan vetëm me hudhër, të verdhë veze dhe vaj ulliri, siç dokumentohet edhe në enciklopeditë kulinare. Emri i saj vjen nga fjalët provençale “alh” (hudhra) dhe “òli” (vaj) — salca nuk është gjë tjetër veçse martesa e këtyre dy përbërësve në një emulsion të përsosur.
Përbërësit:
- 4 thelpinj hudhre
- 1 e verdhë veze (në temperaturë ambienti)
- 1 lugë çaji lëng limoni të freskët
- 1 lugë çaji mustardë Dijon (opsionale, e ndihmon emulsionin)
- 250 ml vaj ulliri ekstra të virgjër (ose gjysma vaj luledielli, për shije më të butë)
- 1/2 lugë çaji kripë
- Piper i zi i sapo bluar, sipas dëshirës
Hapat e përgatitjes:
- Qëroji thelpinjtë e hudhrës dhe shtypi në havan me pak kripë derisa të fitosh një pastë krejt të butë, pa copa.
- Shtoje të verdhën e vezës dhe lëngun e limonit dhe përzieji mirë me telin e kuzhinës.
- Fillo të shtosh vajin pikë-pikë, duke e rrahur vazhdimisht pa ndërprerje, derisa masa të fillojë të trashet dhe të lidhet.
- Vazhdo ta shtosh vajin në një fije shumë të hollë, duke e rrahur gjithmonë në të njëjtin drejtim, derisa salca të bëhet e trashë, kremoze dhe me shkëlqim.
- Shijoje dhe rregullo kripën, piperin dhe limonin sipas dëshirës.
- Servire menjëherë me peshk të pjekur, perime të ziera, patate të furrës ose bukë të thekur — ose ruaje në frigorifer deri në 2 ditë.
Koha e përgatitjes: 15 minuta. Sasia: rreth 250 ml (mjafton për 8 porcione si salcë shoqëruese).
Këshillë: nëse salca “prehet” (ndahet), fillo sërish me një të verdhë veze të re në një tas të pastër dhe shtoje salcën e prerë pikë-pikë duke e rrahur — emulsioni rikthehet.
