Vindaloo me mish derri nga Goa — kari pikant indian me uthull, hudhër dhe erëza

Vindaloo është pjata më e njohur e Goas, shtetit të vogël në bregun perëndimor të Indisë. Ajo lindi nga pjata portugeze “carne de vinha d’alhos” — mish i marinuar në verë dhe hudhër — që marinarët portugezë e sollën në Goa në shekullin XVI. Kuzhinierët vendas e përshtatën me uthull palme dhe me bollëkun e erëzave indiane, dhe kështu u krijua kari i famshëm pikant, i thartë dhe thellësisht aromatik që sot njihet në gjithë botën. Versioni tradicional bëhet me mish derri dhe, ndryshe nga sa mendohet, nuk përmban patate — “aloo” në emër vjen nga fjala portugeze për hudhrën, jo nga fjala hindi për pataten.

Përbërësit (për 4 persona)

Për pastën e erëzave dhe marinimin:

• 800 g mish derri (shpatull), i prerë në copa 3–4 cm
• 6–8 speca të thatë të kuq djegës, pa fara (sipas shijes)
• 1 lugë çaji fara qimnoni
• 1 lugë çaji fara koriandri
• 1/2 lugë çaji fara sinapi
• 4 karafila
• 1 copë kanellë rreth 3 cm
• 1/2 lugë çaji kokrra piperi të zi
• 1 lugë çaji shafran Indie (kurkumë)
• 6 thelpinj hudhër
• 4 cm xhenxhefil i freskët, i qëruar
• 4 lugë gjelle uthull vere të bardhë ose uthull molle
• 1 lugë çaji sheqer
• 1 e 1/2 lugë çaji kripë

Për gatimin:

• 3 lugë gjelle vaj bimor
• 2 qepë të mëdha, të prera në feta të holla
• 250–300 ml ujë i nxehtë
• Koriandër i freskët, i grirë, për zbukurim (sipas dëshirës)

Koha e përgatitjes: 20 minuta, plus së paku 2 orë marinim (idealja: gjithë natën në frigorifer). Koha e gatimit: rreth 55 minuta. Porcione: 4.

Përgatitja

1. Piqini lehtë në një tigan të thatë, për 1–2 minuta, farat e qimnonit, farat e koriandrit, farat e sinapit, karafilin, kanellën dhe piperin e zi, derisa të lëshojnë aromë. Lërini të ftohen pak.
2. Hidheni përzierjen e erëzave në një blender së bashku me specat e thatë, shafranin e Indisë, hudhrën, xhenxhefilin, uthullën, sheqerin, kripën dhe 2–3 lugë ujë. Bluajeni derisa të formohet një pastë e trashë dhe e njëtrajtshme.
3. Përziejeni mishin mirë me pastën e erëzave në një enë, mbulojeni dhe lëreni të marinohet në frigorifer së paku 2 orë, mundësisht gjithë natën — uthulla e zbut mishin dhe erëzat depërtojnë thellë.
4. Në një tenxhere me fund të trashë ngrohni vajin në zjarr mesatar dhe skuqni qepët për 10–12 minuta, derisa të marrin ngjyrë të artë të thellë.
5. Shtoni mishin bashkë me gjithë marinadën, përziejeni mirë dhe gatuajeni për 5–6 minuta, derisa copat të mbyllen nga të gjitha anët dhe salca të fillojë të trashet.
6. Shtoni ujin e nxehtë, uleni zjarrin në minimum, mbulojeni tenxheren dhe ziejeni ngadalë për 45–50 minuta, duke e përzier herë pas here, derisa mishi të jetë shumë i butë dhe salca e kuqe, e trashë dhe me shkëlqim. Nëse salca trashet shumë gjatë zierjes, shtoni edhe pak ujë të nxehtë.
7. Provoni për kripë dhe thartësi — nëse dëshironi, shtoni edhe 1 lugë gjelle uthull në fund. Lëreni pjatën të pushojë 10 minuta jashtë zjarrit.
8. Shërbejeni të nxehtë, të spërkatur me koriandër të freskët, me oriz basmati të zier ose me bukë naan. Ashtu si shumë kari, vindaloo është edhe më e shijshme të nesërmen, kur shijet janë lidhur plotësisht.

Këshillë: djegësia rregullohet lehtë — për një version më të butë përgjysmoni specat e thatë dhe hiqini farat; për versionin tradicional të Goas, mos u kurseni me specin dhe uthullën, sepse ekuilibri thartësi–djegësi është vetë nënshkrimi i pjatës.