Nëntori i burrave: kontrolli që shtyhet gjithë vitin bëhet këtë muaj — biseda për prostatën nis në moshën 50 vjeç, në 45 për ata me rrezik të lartë
Nëntori njihet në mbarë botën si muaji i ndërgjegjësimit për shëndetin e burrave — lëvizja Movember — dhe mesazhi i tij është i thjeshtë: testi PSA i gjakut nuk bëhet me automatizëm, por as nuk shmanget nga turpi; Shoqata Amerikane e Kancerit këshillon që biseda me mjekun të nisë në moshën 50 vjeç për burrat me rrezik mesatar dhe jetëgjatësi të paktën dhjetëvjeçare, në 45 vjeç për ata me rrezik të lartë — burra afrikano-amerikanë dhe ata që kanë baba ose vëlla të diagnostikuar me kancer prostate para moshës 65 vjeç — dhe në 40 vjeç për rrezikun më të lartë, ndërsa kontrolli për kancerin e zorrës së trashë nis në 45 vjeç për të gjithë
Ka një kontroll që shumë burra e shtyjnë nga viti në vit, me arsyetimin se ndihen mirë. Nëntori — muaji që lëvizja globale Movember ia ka kushtuar shëndetit të burrave, nga kanceri i prostatës te ai i testikujve dhe shëndeti mendor — është kujtesa vjetore se pikërisht kur njeriu ndihet mirë kontrolli ka vlerë, sepse sëmundjet që kërkon nuk japin shenja në fillim.
Kanceri i prostatës është ndër kanceret më të shpeshta te burrat dhe mjeti kryesor i zbulimit të hershëm është testi PSA, një analizë e thjeshtë gjaku që mat antigjenin specifik të prostatës. Por PSA nuk është një test që bëhet me komandë: Shoqata Amerikane e Kancerit thekson se vendimi merret bashkë me mjekun, pasi të jenë peshuar përfitimet dhe kufizimet e testit — një PSA e ngritur nuk do të thotë automatikisht kancer, sepse prostata zmadhohet edhe për arsye beninje me kalimin e moshës, dhe pikërisht për këtë arsye mjekët flasin për një bisedë të informuar, jo për një analizë rutinë pa menduar.
Moshat e bisedës janë të qarta në udhëzimet e Shoqatës Amerikane të Kancerit. Burrat me rrezik mesatar e nisin diskutimin në moshën 50 vjeç, me kushtin që të kenë jetëgjatësi të paktën dhjetëvjeçare. Burrat me rrezik të lartë — afrikano-amerikanët dhe ata që kanë një të afërm të shkallës së parë, baba ose vëlla, të diagnostikuar me kancer prostate para moshës 65 vjeç — e nisin në 45 vjeç. Ata me më shumë se një të afërm të diagnostikuar në moshë të hershme, rreziku më i lartë, e nisin në 40 vjeç. Në të njëjtën frymë, Task Forca Amerikane e Shërbimeve Parandaluese e quan kontrollin me PSA vendim individual për burrat 55 deri në 69 vjeç dhe nuk e rekomandon si rutinë pas moshës 70 vjeç. Nëse në familjen tuaj ka pasur kancer prostate, ky është edhe një arsye më shumë që biseda të mos lihet për vitin tjetër — historia familjare është pikërisht faktori që e zhvendos kontrollin pesë deri në dhjetë vjet më herët.
Prostata nuk është tema e vetme e nëntorit. Për të gjithë të rriturit me rrezik mesatar, kontrolli për kancerin e zorrës së trashë fillon në moshën 45 vjeç, thekson Shoqata Amerikane e Kancerit — një prag që shumë burra të komunitetit e kanë kaluar pa e bërë kurrë kolonoskopenë ose testin e feçeve që e zëvendëson në hapat e parë. Nëntori është gjithashtu muaji kur kontrolli vjetor te mjeku i familjes vendos në një vizitë të vetme tensionin, sheqerin dhe kolesterolin — dhe kur biseda për shëndetin mendor nuk duhet të mungojë: Movember lindi edhe për t’u kujtuar burrave se kërkimi i ndihmës nuk është dobësi, dhe në Shtetet e Bashkuara linja 988 është e hapur ditë e natë për këdo që kalon një krizë.
Për burrat shqiptarë të Michiganit, pengesa më e shpeshtë nuk është as paraja as sigurimi — është zakoni për ta lënë mjekun për në fund, kur dhimbja bëhet e padurueshme. Këtë nëntor, telefonata e vetme që kërkon muaji është ajo te zyra e mjekut të familjes: kërkoni kontrollin vjetor dhe, sipas moshës dhe historisë suaj familjare, bëni bisedën për PSA-në dhe për kontrollin e zorrës së trashë. Kontrolli që shtyhet gjithë vitin e ka muajin e vet — dhe ai muaj fillon nesër.
