Para zjarrit të parë të sezonit: oxhaku inspektohet një herë në vit — kreozoti i padukshëm është shkaku kryesor i zjarreve të oxhaqeve
Standardi kombëtar i sigurisë nga zjarri NFPA 211 dhe Instituti Amerikan i Sigurisë së Oxhaqeve (CSIA) kërkojnë inspektim profesional të oxhakut, vatrës dhe kanaleve të ajrimit të paktën një herë në vit, pavarësisht sa shpesh e përdorni: pastrimi bëhet kur bloza arrin trashësinë 1/8 e inçit — dhe më herët nëse shihet kreozot i shndritshëm — ndërsa pajisjet e ngrohjes shkaktojnë mesatarisht rreth 48.530 zjarre shtëpish në vit në SHBA, gjysma e tyre nga dhjetori në shkurt, siç raporton Shoqata Kombëtare e Mbrojtjes nga Zjarri (NFPA)
Vatra e ndezur është një nga kënaqësitë e dimrit në Michigan, por oxhaku që ka fjetur gjithë verën nuk është gati për zjarrin e parë pa një kontroll. Brenda kanalit të tij, çdo zjarr i sezonit të kaluar ka lënë kreozot — një mbetje e zezë, katranore, shumë e ndezshme, që vjen në formë koreje, copash ose shtrese të shndritshme — dhe pikërisht kjo shtresë e padukshme është lëndë djegëse që pret një shkëndijë. Zjarri i oxhakut mund t’i çajë tullat e kanalit dhe të kalojë në strukturën e shtëpisë pa u vënë re nga dhoma.
Prandaj standardi NFPA 211, të cilin e citon Instituti Amerikan i Sigurisë së Oxhaqeve, është i qartë: oxhaqet, vatrat dhe kanalet e ajrimit inspektohen të paktën një herë në vit për shëndetin e strukturës, lirinë nga depozitat dhe largësitë e sigurta nga materialet që ndizen; pastrimi, mirëmbajtja dhe riparimet bëhen kur duhen. Inspektimi është vjetor edhe nëse dimrin e kaluar keni ndezur vetëm dy-tri zjarre — gjatë verës në kanal mund të kenë bërë fole zogjtë, të kenë rënë gjethe ose të jetë dëmtuar shtresa e brendshme nga lagështia. E njëjta gjë vlen edhe për oxhaqet e gazit: ato nuk bëjnë kreozot, por një kanal i bllokuar nga foletë apo mbeturinat është pikërisht rruga me të cilën monoksidi i karbonit hyn brenda në vend që të dalë jashtë.
Pastrimi, ndryshe nga inspektimi, bëhet sipas nevojës: CSIA rekomandon që vatrat me tulla të pastrohen kur bloza arrin trashësinë 1/8 e inçit — rreth tre milimetra — dhe më herët nëse në kanal shihet kreozot i shndritshëm, i ngurtësuar, sepse edhe ajo sasi mjafton për një zjarr oxhaku. Kush djeg dru më shumë se tri herë në javë ose përdor dru të butë, depoziton më shpejt dhe mund të ketë nevojë për pastrim më të shpeshtë. Profesionisti i certifikuar kontrollon edhe kapakun e oxhakut, valvulën e tymit, kurorën dhe shenjat e ujit që hyn nga jashtë — riparime të vogla kur kapen në kohë, të shtrenjta kur lihen.
Edhe sjellja në dhomë ka rregullat e saj, siç kujton NFPA-ja: digjni vetëm dru të thatë, të stazhionuar — jo dru të trajtuar, karton apo mbeturina; mbani çdo gjë që digjet të paktën tre këmbë, rreth një metër, larg vatrës dhe pajisjeve të ngrohjes dhe krijoni një zonë pa fëmijë në të njëjtën largësi rreth zjarrit të hapur; para vatrës vendosni një rrjetë të fortë që ndal shkëndijat; dhe hirin mos e hidhni kurrë të nxehtë — ftoheni, vendoseni në enë metalike dhe mbajeni atë jashtë, të paktën dhjetë këmbë larg shtëpisë. Alarmët e tymit dhe të monoksidit testohen çdo muaj.
Statistikat shpjegojnë urgjencën: sipas NFPA-së, pajisjet e ngrohjes shkaktojnë mesatarisht rreth 48.530 zjarre shtëpish në vit në Shtetet e Bashkuara, me rreth 500 të vdekur, dhe gati gjysma e tyre ndodh nga dhjetori në shkurt, me janarin si muajin kulmor; vatrat dhe oxhaqet përfshihen në rreth tre nga dhjetë prej këtyre zjarreve dhe mos-pastrimi është shkaku kryesor. Nëntori është muaji i fundit i qetë për të caktuar pastruesin e oxhakut përpara se kalendari i tyre të mbushet — një orë inspektim sot është shumë më lirë se një natë dimri me zjarrfikësit te dera.
