Skanimet CT zbulojnë kodin katërshkronjor të drynit 400-vjeçar nga anija e mbytur Ann Francis
Një dry tunxhi me kombinim, i gjetur mes thesarit të anijes së mbytur Ann Francis, ka mbetur i mbyllur që kur anija u shkatërrua në brigjet e Uellsit në vitin 1583. Tani, më shumë se 400 vjet më vonë, ekspertët e Amgueddfa Cymru — Muzeut të Uellsit — dhe Universitetit të Cardiff-it kanë zbuluar kodin katërshkronjor që e siguronte: ANCE, siç njofton Phys.org.
Anija u kap nga një stuhi e fortë mbrëmjen e 28 dhjetorit 1583, gjatë kthimit nga Spanja, doli nga kursi dhe u mbyt në plazhin Margam, pranë Port Talbot. Ngarkesa e saj e jashtëzakonshme mbeti e fshehur nën rërë për shekuj, derisa u zbulua nga kërkuesit me detektorë metalesh dhe u ble nga Amgueddfa Cymru. Pjesa më e madhe e thesarit u gjet nga Peter Hughes gjatë 21 vjetëve, mes viteve 1996 dhe 2017, dhe përfshin qindra monedha ari dhe argjendi, mes tyre edhe monedha të rralla nga mbretërimi i Ferdinandit dhe Izabelës së Spanjës.
Duke punuar me specialistët e Universitetit të Cardiff-it, ekspertët e muzeut përdorën teknologjinë e skanimit CT për të shqyrtuar mekanizmin e brendshëm të drynit pa i shkaktuar asnjë dëmtim. “Mikro-skanimi CT na lejoi të shikonim brenda drynit pa e dëmtuar”, tha dr. David Williams, bashkëpunëtor kërkimor në Universitetin e Cardiff-it, citon Phys.org. “Duke krijuar një imazh tredimensional të detajuar të mekanizmit, munda të shihja se si përputheshin dhëmbëzimet me shkronjat dhe të identifikoja kombinimin e saktë. Zakonisht këtë teknologji e përdorim për të studiuar kockat, ndaj hetimi i një dryni 400-vjeçar ishte vërtet hera e parë për ne”, shtoi ai. Dryni ka katër unaza rrotulluese me shkronja, që së bashku japin 1,296 kombinime të mundshme.
Besohet se dryni siguronte një arkë të vogël me sende me vlerë të madhe: ai u gjet pranë një koleksioni monedhash argjendi spanjolle dhe dy peshoreve monedhash nga vendi i mbytjes, por përmbajtja origjinale — ndoshta dokumente a tekstile — nuk ka mbijetuar. “Drynat elizabetianë me kombinim njihen në Britani, por ky është në gjendje jashtëzakonisht të mirë dhe lidhet me një mbytje të datuar, gjë që e bën gjetje unike”, tha Alastair Willis, kurator i lartë për numizmatikën dhe ekonominë uellsiane në Amgueddfa Cymru, duke shtuar se tani mbetet misteri nëse kodi ANCE kishte ndonjë kuptim për pronarin e tij.
Dryni është sot i ekspozuar në Muzeun Kombëtar të Bregdetit në Swansea, në kuadër të ekspozitës “Tides of Treasure”, e hapur deri në shtator 2027. “Kur e gjeta drynin, u mahnita menjëherë nga mjeshtëria dhe gjendja e tij e jashtëzakonshme; unazat me shkronja rrotulloheshin me lehtësi pas më shumë se 400 vjetëve nën rërë”, kujtoi gjetësi i thesarit, Peter Hughes.
