NASA jep kontratat e reja për bazën hënore: tetë kompani për zbarkuesit, roveri bërthamor PROMISE dhe 1,3 miliardë dollarë për transportin
NASA njoftoi të shtunën një paketë të re kontratash dhe përditësimesh misionesh për të zgjeruar eksplorimin, shkencën dhe infrastrukturën e bazës hënore në polin jugor të Hënës, siç u bë e ditur në ekspozitën ajrore MAX POWER në Qendrën Hapësinore Kennedy në Florida. Administratori Jared Isaacman tha se agjencia po e ndërton bazën hënore “mision pas misioni”, duke theksuar se kur astronautët të kthehen në Hënë, elementët e parë të bazës do t’i presin tashmë në sipërfaqe.
Sipas njoftimit të agjencisë, tetë kompani u përzgjodhën për fazën e ardhshme të shërbimit tregtar të dërgesave në Hënë, CLPS 2: Blue Origin, Firefly Aerospace, Intuitive Machines, iSpace US, Lockheed Martin Space, Northrop Grumman Space Systems, SpaceX dhe Voyager Technologies. Ato do të mund të konkurrojnë për misione dërgesash hënore në kuadër të një kornize 10-vjeçare me vlerë maksimale të kombinuar prej 10 miliardë dollarësh, ndërsa vlera e kontratës aktuale CLPS 1.0 u rrit nga 2,6 miliardë në 4,2 miliardë dollarë dhe mbetet në fuqi deri në nëntor 2028, me dërgesa që mund të përfundojnë deri në nëntor 2033.
Një nga elementët qendrorë të paketës është PROMISE — roveri bërthamor me gjashtë rrota për polin jugor të Hënës, emri i plotë i të cilit është Polar Rover for Observation, Mapping, and In-Situ Exploration. Laboratori i Propulsionit Reaktiv (JPL) do ta ndërtojë atë nga pjesë rezervë fluturimi dhe modele inxhinierike të roverëve të Marsit Curiosity dhe Perseverance, si dhe nga një gjenerator radioizotopik rezervë fluturimi. Roveri do të ketë një shpues që arrin rreth një metër nën sipërfaqe, spektrometra, sensorë temperature dhe rrezatimi, si edhe kamera, dhe do të demonstrojë sistemin e ri të NASA-s për llogaritje me performancë të lartë në hapësirë, High Performance Spaceflight Computing. Nisja synohet në fund të vitit 2028, për një mision 18-mujor, ndërsa Blue Origin mori një kontratë bazë prej 94 milionë dollarësh, plus një opsion performance prej 140 milionë dollarësh, për ta dërguar roverin me zbarkuesin e saj Mark 1, duke zgjeruar urdhrin e majit 2026 për dy automjete terreni hënore.
Për transportin, NASA dha gjashtë urdhra pune në kuadër të kontratës së shërbimeve të lëshimit VADR, me vlerë të kombinuar rreth 1,3 miliardë dollarë — korniza VADR ka një maksimum prej 5 miliardë dollarësh për 10 vjet — për Arrow Science and Technology, Blue Origin dhe Impulse Space. Tre llojet e misioneve përfshijnë dërgimin e anijes CAPSTONE-2, fluturimin e dronëve vëzhgues MoonFall për të hartuar polin jugor para mbërritjes së astronautëve, si dhe testimin e navigimit në orbitat cislunare. Disa misione do të fluturojnë me New Glenn të Blue Origin, Terran R të Relativity Space dhe Falcon 9 të SpaceX, ndërsa transportin në hapësirë do ta sigurojnë Blue Origin, Firefly Aerospace, Impulse Space dhe Quantum Space. Veçmas, SpaceX u përzgjodh për një demonstrim të vendosjes së komunikimeve cislunare: anija Starship do të lëshojë satelitë komunikimi në hapësirën cislunare në vitin 2028.
Për infrastrukturën, NASA i dha Honeybee Robotics kontratën për ruajtjen e energjisë, Redwire për prodhimin e energjisë dhe Yank Technologies për transferimin pa tela të energjisë, për kullën e vogël të komunikimit dhe energjisë diellore miniCAST. Qendra e Fluturimeve Hapësinore Marshall do t’i montojë dhe testojë sistemet, ndërsa një kërkesë e veçantë për sisteme energjie plotësisht të integruara pritet në fillim të vitit 2027. Menaxheri i programit të bazës hënore, Carlos García-Galán, tha se në tetë muajt që nga “Ignition” agjencia i ka konsoliduar përpjekjet në një program të thjeshtuar dhe ka dhënë kontrata të reja për të përshpejtuar zhvillimin.
