Suquet de peix katalane — gjella e peshkatarëve me peshk, patate dhe shafran

Suquet de peix është gjella tradicionale e peshkatarëve të bregdetit katalan, valencian dhe baleare: emri vjen nga fjala katalane “suc” (lëng), sepse zemra e pjatës është lëngu i pasur ku zihen peshku dhe patatet. Dikur peshkatarët e gatuanin në barkë me peshkun që nuk shitej në treg; sot është një nga pjatat më të dashura të kuzhinës mesdhetare, dhe sekreti i saj është “picada” — pasta e bajameve të pjekura, hudhrës dhe bukës së thekur që e trash lëngun në fund të gatimit.

Koha e përgatitjes: 20 minuta | Koha e gatimit: 40 minuta | Porcione: 4

Përbërësit:

• 800 g peshk i bardhë me mish të fortë (merluc, peshk murg/rap ose levrek), i prerë në copa të mëdha
• 250 g karkaleca të mëdhenj, të qëruar (lërini bishtin)
• 12 midhje dhe 12 guaska (vongole), të pastruara mirë
• 200 g kallamarë, të prerë në rrathë (sipas dëshirës)
• 4 patate mesatare (rreth 600 g), të qëruara dhe të prera në feta rreth 1 cm
• 1 qepë e madhe, e grirë imët
• 3 domate të pjekura, të grira në rende (pa lëkurë)
• 3 thelpinj hudhre
• 4 lugë gjelle vaj ulliri ekstra i virgjër
• 100 ml verë e bardhë e thatë
• 750 ml lëng peshku (ose ujë i nxehtë)
• 1 majë luge çaji fije shafrani
• 1 lugë çaji paprikë e ëmbël
• Kripë dhe piper i zi, sipas shijes
• Majdanoz i freskët, i grirë, për servirje

Për picada-n:

• 20 bajame të pjekura (rreth 25 g)
• 1 fetë bukë e thekur ose e skuqur në vaj ulliri
• 1 thelb hudhre
• Disa fije majdanoz dhe 2–3 lugë lëng nga tenxherja

Hapat e përgatitjes:

1. Vendosni fijet e shafranit në një filxhan me pak lëng peshku të ngrohtë dhe lërini të zbuten. Midhjet dhe guaskat lërini 30 minuta në ujë të kripur, pastaj shpëlajini mirë.
2. Në një tenxhere të gjerë (mundësisht enë balte) ngrohni vajin e ullirit në zjarr mesatar dhe kaurdisni qepën me pak kripë për 8–10 minuta, derisa të zbutet pa u skuqur.
3. Shtoni hudhrën e grirë dhe paprikën, përziejini 30 sekonda, pastaj shtoni domatet e grira. Gatujeni salcën (sofrito) 8–10 minuta, derisa të trashet dhe të errësohet pak.
4. Shtoni patatet, përziejini që të lyhen me salcën, pastaj hidhni verën dhe lëreni të avullojë 2 minuta. Shtoni lëngun e peshkut dhe shafranin me gjithë lëngun e tij; patatet duhet të mbulohen pothuajse krejt.
5. Ziejini patatet në zjarr të qetë 15–18 minuta, derisa të jenë pothuajse të buta. Ndërkohë përgatisni picada-n: shtypni në havan (ose bluajini) bajamet, bukën, hudhrën dhe majdanozin me pak lëng nga tenxherja, derisa të formohet një pastë e trashë.
6. Shtoni kallamarët (nëse i përdorni) dhe copat e peshkut mbi patatet, kriposini lehtë dhe ziejini 4 minuta pa i përzier fort — vetëm tundeni tenxheren.
7. Vendosni karkalecat, midhjet dhe guaskat, mbulojeni tenxheren dhe gatujeni 3–4 minuta të tjera, derisa karkalecat të bëhen rozë dhe guaskat të hapen (hidhni ato që nuk hapen).
8. Përzieni picada-n me pak lëng të nxehtë dhe hidheni në tenxhere. Tundeni lehtë tenxheren në rrathë që pasta të shpërndahet dhe lëngu të trashet pak; ziejeni edhe 1 minutë.
9. Hiqeni nga zjarri, lëreni të pushojë 5 minuta, spërkateni me majdanoz të freskët dhe shërbejeni menjëherë, me bukë të thekur për të ngjyer lëngun. Sipas traditës, sipër mund t’i hidhet edhe një lugë alioli (majonezë me hudhër).