FAA heq ndalimin e fluturimeve në të gjithë SHBA-në, pas mijëra anulimeve
Administrata Federale e Aviacionit (FAA) njoftoi se ka hequr ndalimin e ngritjes së avionëve në të gjithë territorin e Shteteve të Bashkuara, të vendosur më herët të premten, pas një ndërprerjeje që shkaktoi anulimin e mijëra fluturimeve. Masa u hoq pas gati pesë orësh.- njofton shqipdetroit.com
Sekretari i Transportit, Sean Duffy, deklaroi gjatë një konference për shtyp të premten në mbrëmje se hapësira ajrore ishte rihapur dhe disa avionë kishin nisur të ngriheshin, por paralajmëroi se rikthimi në normalitet do të ishte i ngadaltë.
“Do të na duhet kohë për të kapërcyer pasojat e asaj që ndodhi këtë pasdite”, tha ai.
Sipas Duffy-t, problemet me qëndrueshmërinë e komunikimeve përmes radarëve në qendrat e kontrollit të trafikut ajror nisën pak pas orës 15:30, sipas kohës së Bregut Lindor. Në momentin kur u urdhërua ndalimi i ngritjeve, në ajër ndodheshin më shumë se 3,500 avionë.
Ai fajësoi për incidentin sistemin tepër të vjetër të kontrollit të trafikut ajror.
“Kemi ndërprerës të vjetër, pajisje të vjetra rrjeti dhe përdorim ende linja të vogla bakri të viteve 1980”, tha Duffy. “Është një sistem i vjetër që doli jashtë funksionit. Doli jashtë funksionit kudo. U mbingarkua.”
Ai akuzoi Kongresin se nuk kishte siguruar fondet e nevojshme për modernizimin e infrastrukturës së vjetruar.
“Nuk mund të ndërtoj gjëra nëse nuk kam para”, tha ai.
Vitin e kaluar, Kongresi miratoi 12.5 miliardë dollarë për modernizimin e teknologjisë së vjetruar që përdorin kontrollorët e trafikut ajror, përfshirë kabllot e vjetra prej bakri dhe sistemet radiofonike.
Në rrjetet sociale, Komisioni i Tregtisë i Senatit, i kontrolluar nga republikanët dhe përgjegjës për mbikëqyrjen e FAA-së, vuri në dukje se nuk është ndërtuar asnjë qendër e re rajonale e kontrollit të trafikut ajror që nga koha kur Lyndon B. Johnson ishte president i Shteteve të Bashkuara.
Të premten, Duffy i kërkoi Kongresit 50 miliardë dollarë për modernizimin e sistemit kombëtar të kontrollit të trafikut ajror.
“Kjo është një çështje që i bashkon të dyja partitë. Kjo është një çështje amerikane”, tha ai.
Sekretari i Transportit nuk përjashtoi mundësinë e ndërprerjeve të tjera për shkak të sistemit të vjetruar analog.
“Do të kemi më shumë incidente të tilla, nëse populli amerikan dhe Kongresi nuk na kërkojnë të ndërtojmë. Dhe unë mezi pres ta bëjmë këtë”, deklaroi Duffy.
Autoritetet nuk dyshojnë për një sulm terrorist
I pyetur nëse mund të përjashtonte me siguri mundësinë që problemi të ishte shkaktuar nga një sulm kibernetik, sekretari i Sigurisë Kombëtare, Markwayne Mullin, u përgjigj:
“Për momentin nuk ka asgjë të sigurt. Por nuk duket se është kështu.”
Më herët gjatë ditës, Mullin u kishte deklaruar gazetarëve se nuk kishte arsye për të dyshuar se ndërprerja lidhej me ndonjë kërcënim ndaj sigurisë kombëtare.
“Nuk ka asnjë arsye që publiku të ketë frikë apo të shqetësohet për njerëzit e tij të dashur”, tha Mullin.
“Kjo nuk është një tjetër 11 shtator. Kemi të bëjmë me një ndërprerje të telekomunikacionit. Është diçka krejt tjetër”, shtoi ai.
Ndërsa lajmi për ndalimin e fluturimeve po përhapej, Duffy shkroi në platformën X:
“FAA ka urdhëruar ndalimin e ngritjes së avionëve në të gjitha aeroportet amerikane, pas një problemi komunikimi që ka prekur të gjitha qendrat e kontrollit të trafikut ajror. Teknikët e FAA-së po hetojnë problemin. Do të japim përditësime të menjëhershme sapo të kemi informacione të reja.”
Mbi 25 mijë fluturime të vonuara dhe 6,600 të anuluara
Sipas faqes së monitorimit të fluturimeve FlightAware.com, deri në orën 21:30 të së premtes, më shumë se 25,100 fluturime ishin vonuar dhe mbi 6,600 të tjera ishin anuluar. Shifrat përfshinin fluturimet brenda Shteteve të Bashkuara, si dhe ato drejt ose nga aeroportet amerikane.
Sipas aplikacionit të monitorimit të fluturimeve Flighty, të cituar nga The New York Times, për pjesën e mbetur të ditës ishin programuar më shumë se 30 mijë nisje dhe mbërritje avionësh.
Shoqata Airlines for America, e cila përfaqëson kompanitë kryesore ajrore amerikane, deklaroi në platformën X se siguria mbetet gjithmonë përparësia kryesore.
Organizata njoftoi se ishte në komunikim të vazhdueshëm me Departamentin e Transportit dhe FAA-në, ndërsa u bëri thirrje udhëtarëve të kontaktonin drejtpërdrejt kompanitë ajrore për informacion të përditësuar mbi fluturimet.
Senatorja demokrate e Illinoisit, Tammy Duckworth, anëtare e lartë e opozitës në nënkomisionin e Senatit për aviacionin, kërkoi një hetim të plotë mbi incidentin.
“Siguria e hapësirës sonë ajrore mbështetet te sistemet rezervë. Çfarëdo që të ketë shkaktuar ndalimin e fluturimeve në të gjithë vendin, kërkon një hetim të plotë dhe të gjithanshëm. Si përfaqësuese e lartë e opozitës në Nënkomisionin e Aviacionit, do të kërkoj përgjigje nga FAA”, shkroi ajo.
Dyshimet për një përditësim teknologjik që nxori sistemin jashtë funksionit
Duke cituar disa burime, CBS News raportoi të premten se problemi mund të ishte shkaktuar nga një përditësim i rrjetit privat të komunikimeve që lidh sistemin amerikan të kontrollit të trafikut ajror.
Sipas raportimit, përditësimi shkaktoi rinisjen automatike të sistemit, e cila më pas çoi në bllokimin e tij dhe ndërprerjen e komunikimeve.
Rrjeti operohet nga kompania L3Harris Technologies.
Edhe The Wall Street Journal raportoi se ndërprerja dukej se kishte prekur rrjetin e telekomunikacionit të mbikëqyrur nga L3Harris Technologies, i cili menaxhon frekuenca thelbësore radiofonike që kontrollorët e trafikut ajror përdorin për të komunikuar me pilotët.
Ndërkohë, Microsoft deklaroi se ndërprerja globale e shërbimeve të saj, nga e cila kompania ende po përpiqej të rikuperohej, nuk dukej se kishte lidhje me incidentin e trafikut ajror.
Edhe sekretari Mullin konfirmoi se dy problemet nuk kishin lidhje me njëri-tjetrin.
Shërbimi Kombëtar Meteorologjik amerikan i tha The New York Times se një pamje e shpërndarë gjerësisht në internet, që pretendonte se radarët meteorologjikë kishin dalë jashtë funksionit, ishte e vjetruar.
Institucioni sqaroi se sistemet e tij të radarëve nuk kishin pësuar asnjë ndërprerje gjatë asaj dite.
Sistemi i ri i inteligjencës artificiale nuk ka lidhje me incidentin
Më herët gjatë kësaj jave, FAA njoftoi vendosjen në shkallë kombëtare të një sistemi të ri të inteligjencës artificiale, me vlerë 875 milionë dollarë, për të ndihmuar kontrollorët e trafikut ajror të shmangin vonesat.
Sistemi, i quajtur SMART, shkurtim i emrit Strategic Management of Airspace, Routes and Trajectories (Menaxhimi Strategjik i Hapësirës Ajrore, Rrugëve dhe Trajektoreve), është zhvilluar nga kompania e inteligjencës artificiale ASI.
Ai ishte përdorur më parë në aeroportet e Uashingtonit që nga fundi i shtatorit.
Në një deklaratë në rrjetet sociale, kompania ASI sqaroi:
“Ndalimi aktual i fluturimeve nuk është shkaktuar nga sistemi SMART, nga ndonjë produkt i ASI-së apo nga integrimi ynë me FAA-në dhe kontrollin e trafikut ajror.”
Pasagjerë të bllokuar në aeroporte
Një gazetare e Yahoo, e cila ndodhej në një avion të United Airlines në Aeroportin Ndërkombëtar të Los Anxhelosit dhe priste nisjen, përcolli informacione nga kabina.
Sipas saj, piloti u kishte shpjeguar pasagjerëve se ndërprerja e komunikimeve kishte filluar në qendrën e kontrollit të Kansas City-t, e cila mbulon hapësirën ajrore mbi pjesën qendrore të Shteteve të Bashkuara, dhe më pas ishte përhapur në të gjithë vendin.
Gazetarja mori gjithashtu një njoftim nga United Airlines:
“Kontrolli i trafikut ajror po kufizon numrin e avionëve që lejohen të ulen dhe të ngrihen çdo orë në Los Anxhelos, duke ndikuar në disa fluturime. Po e ndjekim nga afër situatën për t’ju çuar në destinacion sa më shpejt të jetë e mundur.”
Rreth orës 19:00, sipas kohës së Bregut Lindor, ajo njoftoi se avioni i saj, i cili do të fluturonte mbi Oqeanin Paqësor, ishte nisur.
The New York Times raportoi se disa fluturime ndërkombëtare nga Shtetet e Bashkuara ishin lejuar të niseshin edhe gjatë periudhës së ndalimit.
Kompania Alaska Airlines deklaroi se fluturimet brenda Havait dhe Alaskës kishin vazhduar, ashtu si edhe fluturimet e distancave të gjata drejt dhe nga Honolulu.
Ndalime të tilla janë jashtëzakonisht të rralla
Ndalimi i ngritjes së avionëve në të gjithë territorin amerikan është një masë e rrallë.
Rasti i fundit i ngjashëm kishte ndodhur në janar 2023, kur një defekt në sistemin e njoftimeve për pilotët shkaktoi pezullimin e përkohshëm të fluturimeve në shkallë kombëtare.
Përpara vitit 2023, një ndalim i tillë ishte urdhëruar pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001.
Incidenti i së premtes ka rikthyer vëmendjen te gjendja e infrastrukturës amerikane të kontrollit të trafikut ajror dhe nevoja për modernizimin e një sistemi që mbështetet ende te teknologji të përdorura prej disa dekadash.
