Kategoria Superiore me 10 skuadra: pse duhet një model i ri organizativ
Prof. dr. Xhevdet Zekaj vlerëson se modeli me 10 skuadra që për disa vite rriti rivalitetin dhe intensifikoi garën, ka arritur tashmë kufijtë e tij dhe kërkon një riformatim të thellë. Futbolli shqiptar ka nevojë për zgjidhje më guximtare dhe më profesionale, të përshtatura me realitetin evropian dhe nevojat e klubeve dhe futbollistëve vendas.
Sipas telesport, problemi nuk është vetëm ndryshimi i numrit të skuadrave, por edhe ndryshimi i filozofisë së organizimit të kampionatit. Modelet e fundit kanë nxjerrë në pah mangësi të rëndësishme: shtrirje të kufizuar gjeografike të elitës, numër të vogël futbollistësh shqiptarë aktivë në nivele të larta, konsumim të shpejtë të interesit për shkak të përsëritjes së ndeshjeve, ulje të prurjes së tifozëve në stadiume dhe në transmetime, perceptime për tolerime dhe deformim të garës (siç u diskutua në fundsezonin 2026), vështirësi financiare për klubet jashtë një elite të ngushtë, dëmtim të kredibilitetit të kampionatit dhe një skemë shpërblimesh që nuk reflekton logjikën sportive dhe ekonomike—për shembull, fituesi i Kupës së Shqipërisë përfiton më pak financiarisht se vendi i tretë në “Final Four”, ndërsa fituesi i Superkupës nuk përfiton shpërblim financiar.
Përvoja e vendeve të tjera evropiane me popullsi të krahasueshme tregon se një elitë më gjithëpërfshirëse mund të sjellë përfitime: vendet si Kroacia, Sllovenia, Sllovakia, Hungaria dhe Bullgaria funksionojnë me modele që zakonisht parashikojnë 12 ekipe ose më shumë në nivelin e parë, duke krijuar më shumë hapësira për lojtarët vendas, më shumë treg për transferime dhe një identitet më të fortë rajonal. Zgjerimi i elitës do të rritte minutazh për futbollistët shqiptarë, stimulonte akademitë dhe do të përhapte futbollin profesionist në më shumë qytete, duke sjellë përfitime për tifozët, sponsorët lokalë dhe median.
Eksperimenti me “Final Four” solli emocione sportive dhe vlerë televizive, por nuk arriti të krijojë ndikimin ekonomik dhe atmosferën publike që pritej. Mungesa e klubeve me bazë të madhe tifozësh, si Tirana dhe Partizani, ndikoi në pjesëmarrjen e përgjithshme, ndërsa edhe mbështetja e tifozërisë për klubet si Vllaznia, Elbasani dhe Egnatia mbeti e kufizuar. Kostot e udhëtimit dhe akomodimit e zvogëluan pjesëmarrjen masive dhe e bënë ngjarjen një shqetësim ekonomik për shumë tifozë. Në këto kushte, kopjimi mekanik i formateve të huaja me ekonomi më të fuqishme nuk është i qëlluar, pasi mentaliteti i tifozërisë shqiptare mbetet i lidhur ngushtë me stadiumin dhe qytetin e vet.
Për të rritur konkurrencën, besueshmërinë dhe qëndrueshmërinë ekonomike të kampionatit, duhet hapur një debat i thellë dhe t’u ofrohet publikut një alternativë konkrete që zgjeron shtrirjen gjeografike dhe rrit hapësirat për talentet vendase; ndryshimi i modelit nuk është thjesht një çështje teknike, por një domosdoshmëri strategjike për të ardhmen e futbollit shqiptar, raporton telesport.
