Papi Leo XIV kërkon ‘çarmatimin’ e inteligjencës artificiale në enciklikën e re
Papi Leo XIV publikoi të hënën enciklikën e tij 82-faqëshe, “Magnifica Humanitas”, e cila i kushtohet kryesisht ndikimeve të inteligjencës artificiale mbi jetën njerëzore. Në tekstin e tij, kreu i Kishës katolike paralajmëron se teknologjia mund ta bëjë civilizimin “më pak njerëzor”, duke rrudhur vlerën e punës, duke përqendruar pasurinë dhe duke shtyrë njerëzit të reduktohen në sisteme të orientuara vetëm nga të dhënat dhe efikasiteti në vend të dinjitetit dhe moralit.
Sipas CBS News, kardinali Michael Czerny, një nga zyrtarët e Vatikanit që prezantoi dokumentin, theksoi se enciklika nuk synon të jetë një dokument teknologjik, por një reflektim mbi kushtin njerëzor në epokën e AI-së. Czerny po ashtu vuri në dukje se inteligjenca artificiale është një arritje e madhe njerëzore, por nuk e heq përgjegjësinë morale për përdorimin e saj.
Papa paralajmëroi për nevojën e “çarmatimit” të AI-së, duke e vënë në pah rrezikun e një gare për algoriteme gjithnjë e më të fuqishme dhe baza të dhënash më të mëdha, të nxitur nga dëshira për dominancë gjeopolitike ose tregtare. Enciklika, e para me një fokus të qartë në kohën e AI-së gjeneruese, e paraqet revolucionin teknologjik jo vetëm si një sfidë ekonomike, por si një problem antropologjik që prek kuptimin dhe qëllimin e njerëzimit. Dokumenti gjithashtu deklaron se “nuk ekziston asnjë algoritëm që e bën luftën moralërisht të pranueshme”.
Përveç çështjeve teknologjike, Papa u shpreh për çështje historike dhe etike: ai ofroi një falje të parashkruar ndonjëherë nga Vatikani për përfshirjen në tregtinë transatlantike të skllevërve, duke e quajtur këtë një “plagë në kujtesën kristiane” dhe duke kërkuar falje në emër të Kishës. Enciklika gjithashtu sfidon teorinë e “luftës së drejtë”, duke e konsideruar si të tejkaluar kur përdoret për të justifikuar sulme parandalimi.
Dokumenti thekson edhe shqetësimet për pasoja shoqërore: zbrazjen e klasës së mesme, humbjen e masave të vendeve të punës, thellimin e pabarazive dhe fragmentimin shoqëror. Në prezantimin publik mori pjesë edhe Christopher Olah, bashkëthemelues i kompanisë Anthropic; prania e tij nënvizon dëshirën e Vatikanit për dialog me aktorët e industrisë së AI. Anthropic është përmendur në kontekstin e mosbashkëpunimit me disa përdorime ushtarake dhe ka qenë në listat e rreziqeve të zinxhirit furnizues nga administrata amerikane, megjithatë modelet e saj përdoren ende në disa aplikacione ushtarake dhe inteligjence.
Enciklika përfundon me një thirrje për të rifokusuar përgjegjësinë njerëzore ndaj teknologjisë dhe për të mbrojtur dinjitetin e njeriut kundrejt zërave që e shohin teknologjinë si zëvendësim të vlerave shpirtërore — një mesazh që raporton CBS News si qendror në dokument.
