Qëllimet e Trump për luftën me Iranin dhe ndryshimet në qëndrimet e tij
Pas nisjes së luftës së SHBA-së ndaj Iranit në fund të shkurtit, Presidenti Trump paraqiti synime të ashpra: shkatërrimin e raketave iraniane, pengimin e rindërtimit të programit bërthamor dhe krijimin e kushteve që iranasit të marrin kontrollin e qeverisë. Marrëveshja e nënshkruar kohët e fundit për zgjatjen e armëpushimit dhe rifillimin e bisedimeve për çështjet bërthamore ka ndryshuar disa nga marrëdhëniet dhe prioritetet që shpallte administrata më parë.
Siç raporton CBS News, pas nënshkrimit të memorandumit të mirëkuptimit, zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë kanë moderuar disa nga qëllimet fillestare. Presidenti ka thënë se është i gatshëm që Irani të mbajë disa raketa balistike, ka treguar mos ngut për të rikuperuar materialin e pasuruar që ai e quan “pluhur bërthamor” dhe ka hedhur poshtë pretendimet se po kërkon më gjatë ndryshim regjimi në Iran. Dokumenti lë shumicën e detajeve për programin bërthamor për t’u zgjidhur në negociatat që pritet të zhvillohen gjatë 60 ditëve të ardhshme.
Çështja e raketave balistike ka qenë një nga prioritetet e SHBA-së dhe aleatëve të saj në Lindjen e Mesme përpara dhe gjatë konfliktit, pasi ato munden të arrijnë aleatët e Izraelin dhe asetet amerikane në rajon. Gjatë përleshjeve, Forcat amerikane goditën depozat dhe fabrikat e raketave të Iranit, por memorandumet e fundit nuk përmendin në mënyrë eksplicite zhdukjen totale të këtij kapaciteti. Presidenti ka sugjeruar që Shtetet e Bashkuara do të ndjekin një përpjekje të ndarë me vendet e Gjirit Persik për çështjet konvencionale të armëve të Iranit.
Sa i takon materies së pasuruar të uraniumit që ishte grumbulluar nga Irani, administrata amerikane ka diskutuar mundësinë e rikuperimit të materialit të depozituar në struktura nëntokësore, por Komandat e ndërhyrjeve do të ishin jashtëzakonisht të rrezikshme. Memorandumi i nënshkruar përcakton se çështja e materialeve të pasuruara do të diskutohet dhe zgjidhet gjatë bisedimeve të ardhshme; si metodë minimale është përmendur “ulje-pasurimi” (down-blending) nën mbikëqyrjen e Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike.
Rreth politikës së pasurimit, qëndrimet e presidentit kanë luhatur: nga kërkesa fillestare për “pa pasurim” deri te një propozim për kufizime afatgjata dhe pezullim për 15-20 vjet në disa sugjerime të mëvonshme. Zëvendëspresidenti ka ripërsëritur se marrëveshja e re nuk do të lejojë pasurim në të njëjtën formë si marrëveshja e vitit 2015, por detajet mbeten për t’u negociuar. Gjithashtu, në orët e para të konflikteve, presidenti i bëri thirrje popullit iranian të përmbyste regjimin, por më vonë deklaroi se nuk ishte më i përqendruar te ndryshimi i regjimit si objektiv kryesor.
Çështja e sanksioneve dhe e aktiveve të ngrira mbeti një pikë kyçe në negociata: ndërsa më parë administrata deklaronte se nuk do të hiqte sanksione apo të lëvizte fonde, më vonë presidenti shfaqi gatishmëri për t’u rikthyer pas disa aktiveve të ngrira. Memorandumi parashikon që heqja e sanksioneve të bëhet sipas një kalendari të miratuar në marrëveshjen përfundimtare, me kushtin që Irani të tregojë përputhje. Në përgjithësi, politikëbërësit amerikanë kanë treguar se shumë detaje kyçe do të përcaktohen në raundet e ardhshme të bisedimeve.
Në përmbledhje, qëndrimet e Shtëpisë së Bardhë për disa nga objektivat më të mëdha të luftës me Iranin janë zbutur që nga nisja e konfliktit, dhe shumica e çështjeve teknike dhe politike janë lënë për negociata gjatë javëve në vijim. Sipas CBS News, kjo fazë ka sjellë një këndvështrim më të pragmatik në trajtimin e raketave, materialeve të pasuruara dhe sanksioneve, ndërsa detajet finale varen nga gjykimet dhe kushtet që palët do të pranojnë.
