Stellantis — kompania shumëkombëshe e krijuar më 16 janar 2021 nga bashkimi i Fiat Chrysler Automobiles dhe Groupe PSA — është tani lojtari i tretë i “Big Three” amerikane. Megjithëse kryeseli zyrtar është në Amsterdam (Holandë), operacionet amerikane të Stellantis janë të qendërzuara në Michigan, si pasardhës i Chrysler-it.
Nga Chrysler tek Stellantis: Historia
Walter Chrysler themeloi Chrysler Corporation në 1925 në Detroit. Kompania kaloi shumë sfida:
- 1979: Kriza e parë — Lee Iacocca mori drejtimin, mori hua federale
- 1998: Bashkimi me Daimler (Mercedes) — u quajt DaimlerChrysler, por ishte katastrofë
- 2007: Daimler shiti Chrysler te Cerberus Capital
- 2009: Falimentimi — Fiat e bleu për 20% në fillim
- 2014: Fiat mori 100% kontrollin, u bë FCA (Fiat Chrysler Automobiles)
- 2021: FCA u bashkua me PSA (Peugeot-Citroën francez) dhe u bë Stellantis
Sot Stellantis zotëron 14 marka automjetesh, duke përfshirë Jeep, Ram, Dodge, Chrysler, Fiat, Maserati, Peugeot, Citroën, Alfa Romeo, dhe shumë të tjerë.
Operacionet në Michigan
Megjithëse më i vogël se GM dhe Ford në Michigan, Stellantis ka një prezencë të konsiderueshme:
Fabrikat kryesore:
- Sterling Heights Assembly — prodhon Ram 1500 (kamioni më i shitur i Stellantis)
- Warren Truck Assembly — prodhon Jeep Wagoneer dhe Jeep Grand Wagoneer
- Jefferson North Assembly (Detroit) — prodhon Jeep Grand Cherokee dhe Dodge Durango
- Detroit Assembly Complex — Mack — prodhon Jeep Grand Cherokee L
- Detroit Assembly Complex — Jefferson — njohur më mirë si “Mack Avenue Plant”
Qendra Teknologjike:
Auburn Hills — është qendra e operacioneve amerikane të Stellantis, me 14,000 punëtorë. Aty bëhen inxhinieri, dizajn, dhe menaxhim strategjik.
Plani EV i Stellantis
Stellantis shpalli një plan EV të ri në 2024:
- Deri në 2030: 50% e shitjeve në SHBA duhet të jenë elektrike
- Deri në 2038: karbon neutral (global)
- Investim total: $35.5 miliardë në elektrifikim (global)
Por, si Ford dhe GM, edhe Stellantis ka pasur probleme me shitjet e EV-ve. Në 2025, kompania rishikoi objektivat e saj. Modelet elektrike kryesore që po vijnë:
- Jeep Wagoneer S (2024) — SUV elektrik
- Jeep Recon — SUV elektrik off-road
- Ram 1500 REV — kamioni elektrik, konkurrent i F-150 Lightning
- Dodge Charger Daytona EV — rinovim i legjendarit Charger në formë elektrike
Konfliktet me UAW-in (2023)
Në vitin 2023, UAW-i (United Auto Workers) organizoi një grevë historike kundër të tri Big Three. Stellantis ishte objektivi më i vështirë për negociata. Pasi 46 ditë greve, u arrit një kontratë me:
- Rritje pagash prej 25% për 4.5 vjet
- Rregullim “cost-of-living” (mbrojtje kundër inflacionit)
- Riçilja e fabrikës Belvidere në Illinois
- Siguri më e madhe për punëtorët e fabrikave që do të konvertohen në EV
Kjo ishte një fitore e madhe për punëtorët, por ka shtuar koston e operacioneve të Stellantis në SHBA me rreth $1.6 miliardë në vit.
Sfida e CEO-s (2025)
CEO i Stellantis, Carlos Tavares (francez me origjinë portugeze), u detyrua të jepte dorëheqjen në dhjetor 2024 pas performances së dobët dhe konflikteve me bordin. Në maj 2025, Antonio Filosa (italian, ish-president i Amerikës së Veriut) u bë CEO i ri. Ai ka premtuar të përqendrojë më shumë vëmendje në operacionet amerikane dhe në Jeep (që është marka më e dobishme financiarisht e Stellantis).
Përfundim
Stellantis mbetet një lojtar i rëndësishëm por jo-dominues në Michigan. Ndërsa GM dhe Ford kanë identitet më të fortë amerikan, Stellantis luftoi me identitetin e vet kompanik — A është amerikane? Italiane? Franceze? Ky ambivalencë ka sjellë sfida strategjike, por gjithashtu mundësi.