Michigan është i njohur si “Shteti i Liqeneve” — dhe me arsye. Përveç katër nga pesë Liqenet e Mëdha që e rrethojnë, shteti ka 11,037 liqene brendshme më të mëdha se 5 akre. Pothuajse të gjitha u formuan nga akullnajat gjatë epokës më të fundit glaciare.
Epoka akullnajore dhe Michigan
Gjatë Pleistocene-s (2.6 milion – 11,700 vjet më parë), Toka përjetoi disa cikle klimatike të ftohta dhe të ngrohta. Gjatë periudhave të ftohta, akullnajat kontinentale u zgjeruan nga Kanadaja dhe mbuluan pjesën veriore të Amerikës së Veriut, përfshirë Michigan-in.
Laurentide Ice Sheet
Akullnaja kryesore që preku Michigan-in ishte Laurentide Ice Sheet:
- Origjina: rreth Hudson Bay, Kanada
- Trashësia mbi Michigan: 1-2 milje (1,600-3,200 metra)
- Kulmi i fundit: rreth 21,000 vjet më parë
- Tërheqja përfundimtare: 14,000-10,000 vjet më parë
- Peshë e akullnajes: shtypi koren tokësore në thellësi qindra metra
Si u formuan liqenet akullnajore
Liqenet e Michigan-it u formuan në disa mënyra të ndryshme:
1. Kettle Lakes (Liqenet e kazanit)
Më të zakonshmit. U formuan kur:
- Blloqe të mëdhenj akulli u ndanë nga akullnaja kryesore
- U mbyllën me sedimente kur akullnaja u tërhoq
- Akulli u shkri ngadalë brenda sedimenteve
- Gropa që mbeti u mbush me ujë
Karakteristikat:
- Formë e rrumbullakët ose vezake
- Brigjet e pjerrëta, thellësia deri në qendër
- Madhësia: nga 1 akre deri 100+ akre
- Shumë janë të thellë (50-100+ ft)
Shembuj:
- Higgins Lake (10,000 akre) — “liqeni më i bukur në Michigan” sipas disave
- Houghton Lake (20,044 akre) — më i madhi liqen brendshëm
- Torch Lake (18,770 akre) — “caribbean i Michigan-it”
- Klinger Lake, Diamond Lake, Gun Lake
2. Moraine-Impounded Lakes
U formuan kur morenat (depozita të akullnajes) bllokuan rrjedhat natyrore të ujit:
- Akullnaja u tërhoq dhe la një kreshtë sedimentesh (moraine)
- Uji u bllokua pas morenes dhe u mblodh
- U formuan liqene të gjatë, të cekët
Shembuj:
- Crystal Lake (Benzie County)
- Glen Lake (Leelanau Peninsula)
- Elk Lake, Torch Lake (Chain of Lakes)
3. Ice-Block Lakes
Variant i kettle lakes, por më të mëdhenj. Formuan kur masa të mëdha akulli u mbyllën në sedimente:
- Black Lake (Cheboygan County) — 10,130 akre
- Lake Charlevoix — 17,000 akre
4. Outwash Plain Lakes
U formuan në outwash plains — zona të sheshta ku akullnaja lëshonte ujë të shkrirë dhe rërë:
- Liqene të cekëta
- Shpesh të gjatë dhe të ngushtë
- Zakonisht në Northern LP
5. Bedrock Lakes
Më të rrallë. U formuan kur akullnaja gdhendi drejtpërdrejt shkëmbin:
- Isle Royale lakes (UP veriore)
- Shpesh me brigje shkëmbore
- Thellësi shumë të ndryshme
Liqenet proglaciare — para-verziuese të Great Lakes
Para se të formoheshin Liqenet e Mëdha siç janë sot, ekzistonin liqenet proglaciare të mëdhenj pranë fronteve të akullnajës:
Faza kryesore të evolucionit
- Glacial Lake Maumee (14,000 vjet më parë):
- Mbulonte Lake Erie dhe juglindjen e Michigan-it
- I lartë 800 ft mbi nivelin e detit (sot Erie: 571 ft)
- Rrjedhte në Mississippi River
- Glacial Lake Algonquin (~11,000 vjet më parë):
- Liqen i madh që bashkonte Huron, Michigan, Superior
- Mbulonte pjesën më të madhe të LP qendrore
- Lërgonte në liqenet tona modern rreth 10,000 vjet më parë
- Glacial Lake Chicago:
- Parardhës i Lake Michigan
- Niveli shumë herë më i lartë se sot
- Rrjedhjet e tij krijuan bregjet e lashta
- Liqenet moderne (10,000 vjet më parë deri sot):
- Niveli u stabilizua rreth nivelit aktual
- Toka vazhdon të ngrihet (isostatic rebound) nga humbja e peshës së akullnajes
- ~1 ft/shekull në UP veriore
Liqenet më të njohura të Michigan-it
Top 10 më të mëdhenjtë
- Houghton Lake — 20,044 akre (Roscommon County)
- Torch Lake — 18,770 akre (Antrim County)
- Lake Charlevoix — 17,000 akre (Charlevoix County)
- Burt Lake — 17,120 akre (Cheboygan County)
- Mullett Lake — 16,700 akre (Cheboygan County)
- Gull Lake — 2,030 akre (Kalamazoo County)
- Crystal Lake — 9,854 akre (Benzie County)
- Higgins Lake — 9,600 akre (Roscommon County)
- Black Lake — 10,130 akre (Cheboygan County)
- Portage Lake — 2,105 akre (Jackson County)
Karakteristikat e liqeneve të Michigan-it
Thellësia
- Liqeni më i thellë: Torch Lake (285 ft / 87 m)
- Higgins Lake: 135 ft
- Walled Lake: 104 ft
- Shumica e liqeneve: 20-60 ft
Tipet trofike
- Oligotrofike: të pastër, të ftohtë, me pak lëndë ushqyese (trout, salmon)
- Mezotrofike: mes të dyve, më të zakonshmet
- Eutrofike: më të ngrohtë, me lëndë ushqyese shumë (bass, pike)
- Distrofike: liqene bog me ujë të errët, shumë tanin
Lidhjet mes liqeneve (Chains)
Shumë liqene të Michigan-it janë të lidhura në zinxhirë:
Chain of Lakes (Antrim/Charlevoix)
- Torch, Clam, Bellaire, Intermediate, Lake Bellaire, Elk, Round, Grass
- Të lidhura nga lumenj të shkurtër
- Popullor për navigim
Inland Waterway
- Crooked, Pickerel, Burt, Mullett lakes
- 40 milje navigueshëm
- Lidhje me Liqenin Huron
Waterford Chain (Oakland County)
- Union, Cass, Sylvan, Elizabeth lakes
- Zona urbane me shumë banorë
Rëndësia ekologjike dhe ekonomike
Ekologjike
- Habitat për 150+ lloje peshqish
- Zona ndaljeje për shpendët migrator
- Burim uji i freskët
- Regjistron historinë klimatike në sedimente
Ekonomike
- Turizmi: qindra miliarda dollarë në vit
- Peshkimi: $2.4 miliardë në vit (total, përfshirë liqenet e mëdha)
- Prona bregliqenore: vlerë shumë e lartë
- Recreation: boating, swimming, fishing, kayaking
Kërcënimet aktuale
- Speciet invazive:
- Zebra mussels
- Eurasian watermilfoil
- Asian carp (kërcënim)
- Eutrofikimi:
- Plehrat bujqësore rrjedhin në liqene
- Sasi të shtuara algjesh
- Blue-green algae blooms
- Zhvillimi bregdetar:
- Shtëpi dhe doka prishin vijën bregdetare
- Sistemet septike ndotin
- Ndryshimi klimatik:
- Ngrohjet e ujit
- Akulli i dimrit i pakësuar
- Stuhi më të forta
Isostatic Rebound — toka po ngrihet
Një fenomen i mrekullueshëm: koraja tokësore e Michigan-it po ngrihet ende pas tërheqjes së akullnajave. Akullnaja peshonte trilione tonë dhe shtypi tokën në thellësi. Pas tërheqjes, toka po ngrihet me shkallë:
- UP veriore: ~12 inch në shekull
- LP jugore: ~2 inch në shekull
- Kjo ndryshon nivelin relative të Liqeneve të Mëdha
- UP po “pikohet” lart, LP jugore po “fundoset” relativisht