Në fillim të shekullit 20, kur Detroit po bëhej një nga qytetet më të pasur në botë, familjet industriale të Ford, Dodge, dhe Fisher ndërtuan monumente spektakolare për argëtimin e qytetarëve. Këto “movie palaces” dhe teatro Broadway mbetën qendra të kulturës për gati një shekull. Sot, teatrot historike të Michigan-it — Fox Theatre, Fisher Theatre, Detroit Opera House, dhe shumë të tjerë — janë monumente të gjallë të një epoke të artë.
Fox Theatre — kryevepra Art Deco
Fox Theatre në 2211 Woodward Avenue është shtylla qendrore e jetës kulturore në Detroit. U hap në 21 shtator 1928 nga William Fox (themeluesi i 20th Century Fox) dhe është një nga pesë Fox Theatres origjinale të ndërtuar në SHBA.
Arkitektura dhe dizajni
Fox Theatre u projektua nga C. Howard Crane — arkitekti më i mirë i teatrove në atë kohë. Stili është një përzierje eksotike e:
- Siamese (tajlandeze) — luanet në hyrje
- Persiane — qilima dhe pllaka
- Indiane — elefante dhe figurative të tjera
- Egjiptiane — kolona dhe dekorime
- Hebraike — motive biblike
Ndërtesa ka 10 kate, mbi 5,000 vende, dhe dikur ishte salla më e madhe teatrale në botë.
Detaje të jashtëzakonshme
- Llamba kristali qendrore — peshon 2,000 paund, ka 2,000 copa kristali
- Organ Wurlitzer — më i madhi në SHBA në një teatro, me 2,729 tuba
- Lobby Grand me kolona 40-ft
- Tavani me afreske të punuara me dorë
- Luftimet elektrike — sistemi i parë me teknologji “Photoplayer”
- Sandford dinosaur — skelet i vërtetë dinozauri në hyrje
Historia dhe rënia
Fox Theatre funksionoi si kinema dhe teatro vaudeville deri në vitet 1970, kur popullsia e qendrës së Detroit-it ra dhe teatri u mbyll. Në vitet 80, ndodhej në gjendje të rrënuar.
Në 1987, biznesmeni Mike Ilitch (themeluesi i Little Caesars Pizza dhe pronar i Red Wings/Tigers) bleu teatrin për $8 milion dhe shpenzoi $12 milion më shumë për restaurim. Ri-hapja në 1988 shënoi fillimin e rilindjes së qendrës së Detroit-it.
Sot
Fox Theatre strehoi:
- Shfaqje Broadway në turne
- Koncerte (nga Elton John te Kendrick Lamar)
- Shfaqje komedie
- Gala të korporatave
- Thanksgiving Parade TV broadcasts
- Magic shows dhe shfaqje familjare
Lidhja me Ilitch Holdings do të thotë që Fox është pjesë e kompleksit më të gjerë që përfshin Little Caesars Arena, Comerica Park, Hockeytown Cafe.
Fisher Theatre — Broadway e Michigan-it
Fisher Theatre në New Center (3011 W. Grand Boulevard) është shtëpia e Broadway-t në Detroit. U hap më 1928, ndërtuar nga vëllezërit Fisher Body Company si pjesë e Fisher Building.
Fisher Building
Fisher Building vetë është një monument — ndërtesa 28-kate e projektuar nga Albert Kahn (arkitekti më i famshëm industrial i Detroit-it), e ndërtuar me:
- Mermer nga 5 vende të ndryshme
- Ar të vërtetë në tavanët e lobby-t
- Ornamente Art Deco në çdo cep
- Mozaikë të punuara me dorë
- Çati bronzi që dikur ishte prej ari të vërtetë
U quajt “shtyll e Detroit-it” dhe kushtoi $9 milion në 1928 (rreth $170 milion në vlerë të sotme).
Teatro
Fisher Theatre fillimisht ishte një kinema, por në 1961 u ri-projektua si teatro Broadway. Kapaciteti: 2,100 vende.
Shfaqjet e famshme që kanë kaluar nga Fisher:
- “Fiddler on the Roof” — premiera në Detroit
- “Applause” me Lauren Bacall — debutoi këtu
- “Hello, Dolly!” — që nga 1964
- “The Lion King” — premiera rajonale
- “Hamilton” — turne
- “Wicked” — shumë herë
Fisher është pjesë e Broadway in Detroit sezon — që sjell 8-10 shfaqje Broadway në vit në Detroit.
Detroit Opera House
Ndërtesa, e ndërtuar në 1922 si Broadway-Capitol Theatre, ka pasur shumë emra dhe shumë rilindje:
- 1922-1950s: Broadway-Capitol Theatre — kinema e madhe
- 1960s-80s: Grand Circus Theatre
- 1989: E braktisur, në gjendje të rrënuar
- 1996: Ri-hapja si Detroit Opera House
Restaurimi
Në 1996, Dr. David DiChiera (themeluesi i Michigan Opera Theatre) mundësoi rihapjen. Restaurimi kushtoi $23 milion:
- Tavani i artë
- Luster kristali
- Salla e madhe
- Kolonat e mermerit
- Dekorimet baroke
Michigan Opera Theatre
Rezidenti kryesor është Michigan Opera Theatre (MOT), e cila ka:
- Stinë operistike në vjeshtë-pranverë
- Prodhime kostume historike
- Ngjarje të reja bashkëkohore
- Programe edukative për fëmijë
- Ansamble të rrallë balet
MOT është një nga 10 opera më të mirat rajonale në SHBA dhe sjell artistë nga Metropolitan Opera, La Scala, dhe kompanitë tjera të mëdha.
Michigan Theater — Ann Arbor
Michigan Theater në Ann Arbor (603 E. Liberty) është një “movie palace” i tjetër nga 1928, i projektuar nga Maurice Finkel në stilin Spanish Revival.
Karakteristikat
- 1,709 vende
- Organ Barton — ende në përdorim për filma silencioze
- Freska të ndërmjetshme të tipit “mesatarisht europian”
- Dekorime me arin
- Sall gjigante me ekran origjinal
Aktivitetet aktuale
- Filma klasik dhe artistik
- Ann Arbor Film Festival — më i vjetri në Amerikë Veriore për filma të pavarur (që nga 1963)
- Koncerte dhe performance
- “Penny Stamps Speaker Series”
- Classical Film Revivals me organ live
Michigan Theater është vend gazmor për studentët e University of Michigan dhe komunitetin më të gjerë.
Teatrot e tjera historike në Detroit
State Theatre / Fillmore Detroit
State Theatre (2115 Woodward) u hap më 1925 si një tjetër “movie palace”. U ri-hap në 2008 si The Fillmore Detroit — një venue koncerti me kapacitet 2,900.
Gem Theatre
Gem Theatre (333 Madison) është një teatro e vogël por historike nga 1903. Është në Guinness World Records për “lëvizja më e madhe e një ndërtese” — në 1997, ndërtesa u zhvendos 1,850 ft për të bërë vend për Comerica Park!
Sot strehon:
- Shfaqje teatrale të vogla
- “Tony n’ Tina’s Wedding” — shfaqja më e gjatë Off-Broadway e Detroit-it
- Gala private
Music Hall Center
Historikisht Wilson Theatre (1928), ri-emëruar si Music Hall Center for the Performing Arts. Specializohet në:
- Jazz
- Blues
- World music
- Dance
Masonic Temple
Masonic Temple (500 Temple Street) është tempulli mason më i madh në botë — 14 kate, 1,037 dhoma. Ka 3 teatro brenda:
- Scottish Rite Cathedral Theatre — 1,586 vende
- Masonic Temple Theatre — 4,404 vende (teatro më e madhe në SHBA!)
- Jack White Theater
Jack White (i The White Stripes, nga Detroit) donacoi fonde të mëdha për restaurim në 2013.
Teatrot e Grand Rapids
DeVos Performance Hall
Teatro moderne për Broadway dhe koncerte, pjesë e DeVos Place Convention Center.
Civic Theatre (1925)
Një nga teatrot komunitare më të vjetra në SHBA. Ka produksione amatore të nivelit të lartë.
Wealthy Theatre
Teatro e vogël historike në lagjen e Eastown. Shfaq filma të pavarur dhe klasik.
Wharton Center — Michigan State University
Wharton Center for Performing Arts në East Lansing është qendra më e madhe e performances në kampus universitar në SHBA. Ndërtesa e madhe ka:
- Cobb Great Hall — 2,486 vende për koncerte simfonike
- Pasant Theatre — 585 vende për teatro intime
- Shfaqje Broadway
- Lansing Symphony Orchestra
- MSU College of Music concerts
Power Center for Performing Arts — Ann Arbor
Ndërtuar në 1971 në kampusin e University of Michigan, Power Center është teatro kryesore për UMS (University Musical Society) — organizata që sjell artistë ndërkombëtarë që nga 1879.
Hill Auditorium — U of M
Hill Auditorium (1913) është një nga sallat më akustike në SHBA. Ka:
- 3,538 vende
- Organ Frieze Memorial — një nga organet më të mira në botë
- Arkitekturë neoklasike
- Strehon Boston Symphony, Berlin Philharmonic kur janë në turne
Flint Institute of Music / Capitol Theatre
Capitol Theatre në Flint (140 E. Second Street) u hap më 1928 si movie palace dhe u restaurua në 2017. Është teatro kryesor i Flint-it.
Teatro e Kalamazoo-s
- State Theatre Kalamazoo (1927) — movie palace Art Deco
- Kalamazoo Civic Theatre — teatro komunitare historike
- Miller Auditorium (WMU) — shfaqje Broadway
Sezoni i Broadway në Detroit
Broadway in Detroit ka sjellë çdo shfaqje Broadway të madhe në dekadat e fundit:
- Hamilton (2019, 2022, 2024)
- Wicked (shumë herë)
- The Book of Mormon
- Les Misérables
- Phantom of the Opera
- Dear Evan Hansen
- Hadestown
- Six
- Moulin Rouge!
Çmimi: $50-300 për biletë, duke varur nga shfaqja dhe pozita.
Teatro të pavarura
Detroit Repertory Theatre
Themeluar në 1957, Repertory është teatri më i vjetër i vazhdueshëm rajonal afrikano-amerikan në SHBA. Specialitet: drama të reja dhe të pazakonta.
Planet Ant Theatre
Ne Hamtramck, këtë teatro eksperimentale që nga 1995 strehon:
- Comedy improv
- Sketch comedy
- Productions të vogla
- Performance art
Purple Rose Theatre
Themeluar nga aktori Jeff Daniels në Chelsea, MI (qyteti i tij). Sjellë nivel profesional në një qytet të vogël. Shumë shfaqje kanë lindur këtu dhe kanë kaluar në Broadway.
Tipping Point Theatre
Në Northville. Teatër profesional i vogël me shfaqje bashkëkohore.
Meadow Brook Theatre
Në Oakland University. Një nga teatrot më të respektuara regjionale, me shfaqje të plota.
Kinematë Drive-In
Michigan ende ka disa kinema drive-in — një traditë amerikane që po zhduket:
- USA Hockey Arena Drive-In (Plymouth)
- Getty 4 Drive-In (Muskegon)
- Cherry Bowl Drive-In (Honor) — që nga 1953
- Hi-Way Drive-In (Carsonville)
- Sunset Drive-In (Hartford)
Kinematë historike që mbijetojnë
- Redford Theatre (Detroit, 1928) — operohen nga Motor City Theatre Organ Society
- Senate Theater (Detroit) — restaurim në proces
- Capitol Theatre (Flint)
- Calumet Theatre (UP, 1900) — teatro më i vjetër aktiv në Michigan
Festivale teatrore
Ann Arbor Film Festival
Që nga 1963 — festivali më i vjetër i filmit të pavarur në Amerikë Veriore. Mbahet çdo mars në Michigan Theater. Tërheq kineastë nga e gjithë bota.
Cinetopia Film Festival
Ann Arbor dhe Detroit — filma ndërkombëtarë bashkëkohorë.
Detroit Free Press Film Festival
I ri, por në rritje, në qendrën e Detroit-it.
Traverse City Film Festival
Themeluar nga Michael Moore (regjisori nga Flint). Mbahet në korrik, me premiere të reja dhe klasike. Moore vetë ka marrë pjesë shpesh.
Shkollat dhe akademitë
Interlochen Center for the Arts
Një nga shkollat më të famshme për arte në botë, në Interlochen (afër Traverse City). Që nga 1928:
- Interlochen Arts Camp — verë
- Interlochen Arts Academy — vit shkollor
- Nxënësit e famshëm: Norah Jones, Meryl Streep, Felicity Huffman, Jewel
Cranbrook Academy
Shkolla e artit dhe dizajnit në Bloomfield Hills (pjesë e Cranbrook Educational Community).
University of Michigan — School of Music, Theatre & Dance
Një nga programet më të mira për teatro në SHBA.
Organist-et e teatrove historike
Një traditë unike e Detroit-it: organ-et e kinemave. Shumë “movie palaces” kishin organe Wurlitzer ose Barton — instrumenta gjigante me tuba dhe efekte speciale. Disa mbijetojnë:
- Fox Theatre Wurlitzer — më i madhi aktiv në teatro në SHBA
- Redford Theatre Barton — ende përdoret për filma
- Senate Theatre Wurlitzer — pjesë e restaurimit
- Hill Auditorium Frieze Memorial Organ — klasik, jo teatror
Sfidat dhe e ardhmja
Teatro dhe kinematë historike përballen me sfida:
- Koston e mirëmbajtjes: ndërtesa 100+ vjeçare janë të shtrenjta
- Konkurrenca me streaming: njerëzit shohin në shtëpi
- Ngjarje të kufizuara: nevojitet programim për çdo natë
- Parking dhe siguri: sidomos në qendër qyteti
- Ekologjia energjetike: HVAC dhe ngrohja në ndërtesa të mëdha
Por teatro si Fox, Fisher, dhe Michigan Theater kanë mbështetje të fortë lokale dhe grupet e aktivistëve që punojnë për restaurim e ruajtje. Shumë janë në National Register of Historic Places.
Si të përjetoni teatrin e Michigan-it
- Shko në një shfaqje Broadway në Fox ose Fisher
- Vizito Detroit Opera House për një operë klasike
- Shko në një film klasik në Redford Theatre me organ live
- Vizito Michigan Theater gjatë Ann Arbor Film Festival
- Marr pjesë në tour arkitektonik të teatrove historike
- Shiko një shfaqje Purple Rose në Chelsea për teatër profesional në qytet të vogël
- Provo një drive-in në një natë vjeshte
Teatri dhe kinematë historike të Michigan-it janë dëshmi fizike e një epoke të artë. Ata janë ndërtuar në një kohë kur argëtimi publik ishte ritual kolektiv, kur njerëzit shkonin në teatro “si në një katedrale”. Pavarësisht ndryshimeve të shekullit, ato vazhdojnë të ofrojnë atë përvojë magjike — të ngulur në karrigen tënde, me mijëra njerëz të tjerë, duke ndarë një histori në kohë reale.