Njihni ‘flamujt rozë’ të psikozës pas lindjes dhe si të veproni
Rasti i tragjik i Lindsey Clancy, një nënë 35-vjeçare dhe ish-infermiere e akuzuar për vrasjen e tre fëmijëve të saj dhe për një tentativë vetëvrasjeje, ka rikthyer vëmendjen te shëndeti mendor matern. Ngjarja ka ngjallur diskutime rreth psikozës pas lindjes, një çrregullim i rrallë por potencialisht i rrezikshëm që kërkon reagim të menjëhershëm.
Siç raporton CBS News, Dr. Uruj Kamal Haider, psikiatre perinatale, përshkroi psikozën pas lindjes si një ndërprerje të lidhjes me realitetin ku truri nuk përpunon siç duhet informacionin, dhe manifestohet me deluzione, halucinacione dhe konfuzion. Ajo theksoi se deluzionet shpesh lidhen me fëmijën dhe se situata paraqet një emergjencë psikiatrike: në raste të tilla nëna duhet të dërgohet në spital dhe fëmija të vendoset në një mjedis të sigurt sa më shpejt të jetë e mundur. Me trajtim të shpejtë dhe të përshtatshëm, shumica e grave rikuperohen dhe rifitojnë jetën familjare.
Në intervistë, nëna Kriti Lodha rrëfeu përvojën e saj nga viti 2020: pa histori paraprake të sëmundjeve mendore, ajo përjetoi kombinimin e mungesës së gjumit, stresit si nënë e re dhe një lindjeje traumatike, çka shkaktoi fillimin e psikozës. Ajo përshkroi vështirësi me fëmijën që nuk kapte gjirin dhe humbjen në peshë të tij, dhe më pas deluzionet që e bindnin se nuk mund të kujdesej për të. Lodha thotë se telefonoi 911, u vlerësua nga një obstetër, shkoi në urgjencë dhe më pas u transferua në një njësi psikiatrike për trajtim; sot ajo është shëruar dhe thekson se gjendja ishte e përkohshme dhe e trajtueshme.
Ekspertët theksojnë rëndësinë e njohjes së asaj që Dr. Haider i quan “flamujt rozë” — sinjale të hershme të psikozës që duhet të vërehen nga familja dhe profesionistët e shëndetit. Shembuj përfshijnë pagjumësinë ekstreme, qëndrimin gjithë natën duke vëzhguar dhomën e foshnjës, sjellje hipomaniake me energji të pazakontë dhe një ndjenjë të fshehtë deluzionale pavarësisht funksionimit të jashtëm. Ndërsa çrregullimet perinatale të humorit dhe ankthit janë më të zakonshme (p.sh. depresioni perinatal te 1 në 7 dhe çrregullimet e humorit/ankthit te 1 në 5), psikozë pas lindjes ndodh më rrallë (rreth 1-2 në 1,000), por ka një rrezik të konsiderueshëm: afërsisht 4% e rasteve lidhen me rrezik infanticidi. Dy të tretat e kushteve perinatale fillojnë para lindjes, ndaj identifikimi i faktorëve të rrezikut që në fazat e planifikimit të familjes, IVF ose shtatzëninë e hershme është thelbësor.
Pacientët dhe të afërmit duhet të kërkojnë vlerësim të plotë psikiatrik nëse dyshojnë për problemin, dhe të mos hezitojnë të kërkojnë kohë më shumë me mjekun ose një mendim të dytë kur kujdesi duket i pamjaftueshëm; një vlerësim adekuat psikiatrik nuk duhet të kryhet nën 40 minuta. Në përfundim, CBS News vëren se trajtimi i hershëm, diagnostikimi i saktë dhe kujdesi me ndjeshmëri për nënën dhe foshnjën mund të bëjnë ndryshimin kryesor në rezultatet e tyre.
