Tre specie vespe të liruara në Michigan për të frenuar buburrelen invazive të liljeve
Tre specie vespe u lëshuan këtë verë në Michigan në kuadër të një programi biologjik për të kontrolluar buburrelen e kuqe të liljeve, një insekt që i nxjerr gjethet, lulet dhe degët e liljeve dhe ka bërë dëm të konsiderueshëm në kopshtet lokale pasi popullata e tij u rrit pas shfaqjes në shtet.
Sipas michiganpublic, Marianna Szűcs, profesoreshë e asociuar në Departamentin e Entomologjisë në Michigan State University, ishte zër i fortë për nisjen e këtij programi, duke theksuar se Michigan duket të jetë fronti perëndimor i përhapjes së këtij insekti dhe është e rëndësishme të parandalohet përhapja në shtete të tjera. Pas viteve të marrjes së lejeve dhe disa pengesave, gjatë sezonit të fushës 2026 u lëshuan mbi 4,400 vespa parasitoide; këto insekte i vendosin vezët tek larvat e buburreleve dhe, pasi vezët çelin, larvat konsumohen nga brenda.
Studimet paraprake tregojnë se të tre speciet e vespeve janë specifike për larvat e buburreles dhe nuk pritet të sulmojnë insekte të tjera. Szűcs shpjegon se, nëse predacioni zhduk burimin e ushqimit, popullatat e vespeve mund të bien ndonjëherë vetë — një rrjedhojë e njohur në praktikën e kontrollit biologjik.
Programi nisi me identifikimin e parasitoideve në Evropë, dhe pasi buburrela u shfaq në Massachusetts më 1992, vespat u përdorën edhe atje. Për shkak se disa miratime për importimin ishin kryer më parë, transferimi drejt Michigan nuk kërkoi të gjitha procedurat e njëpasnjëshme, por grupet përkatëse hasën vështirësi: kërkimi i parasitoideve në zonat e New England ishte i vështirë sepse programi aty kishte qenë shumë i suksesshëm, prandaj u bë transporti nga Europa dhe karantinimi i tyre deri sa u siguruan mjaftueshëm individë për lëshim. North American Lily Society kontribuoi në mbledhjen e parasitoideve dhe organizoi vullnetarë për lëshimet; përfshirë të mbjellat e mëdha të liljeve në fermën kërkimore të MSU.
Siç raporton michiganpublic, hulumtimet nga New England tregojnë se parasitoidet mund të ulën popullatat e buburreleve deri në rreth 90 për qind. Për shkak të kësaj, kur organizmat e kontrollit biologjik vendosen dhe mbeten të qëndrueshëm, përdorimi i pesticideve të përsëritura në mënyrë vjetore bëhet i panevojshëm, por mund të duhen deri në pesëmbëdhjetë vjet për të vlerësuar plotësisht suksesin afatgjatë të programit.
