Art Institute of Chicago i kthen trashëgimtarëve të koleksionistit hebre «Woman With a Fan» të Metzinger-it (1913)
Instituti i Artit i Çikagos ka rënë dakord të kthejë pikturën «Woman With a Fan» (Gruaja me ventilator, 1913) të Jean Metzinger-it te trashëgimtarët e Emanuel Lewenstein, një koleksionist hebre arti, familja e të cilit vuajti persekutimin e nazistëve në Holandën e pushtuar. Lajmi u njoftua më 22 shtator 2026 dhe u raportua fillimisht nga The Art Newspaper.
Vepra u shit në ankand në Amsterdam në tetor 1940, vetëm disa muaj pas pushtimit nazist të Holandës. Rrethanat e sakta të shitjes dhe identiteti i shitësit nuk dihen, por sipas Jacques Schuhmacher, shefit të kërkimit të proveniencës në muze, Instituti i Artit i Çikagos arriti në përfundimin se shitja ishte pasojë e drejtpërdrejtë e persekutimit nazist. «Në mungesë të ndonjë prove të kundërt, është e arsyeshme që shitja të shihet si pasojë e persekutimit nazist dhe pra si shitje e detyruar: ose u konfiskua, ose u shit nën presion», tha Schuhmacher.
Metzinger, një nga teoricienët kryesorë të kubizmit, e pikturoi «Woman With a Fan» gjatë kohës që jetonte në Paris. Paul Citroen, një tregtar arti dhe i afërm i Lewenstein-it, e bleu pikturën në vitin 1919. Lewenstein, drejtor i një kompanie makinash qepëse, e bleu atë nga Citroen në 1928. Pas vdekjes së Lewenstein-it, e veja e tij thuhet se e depozitoi pikturën, bashkë me vepra të tjera, në Muzeun Stedelijk për ruajtje. Kur u mbajt ankandi i vitit 1940, ajo kishte ndërruar jetë dhe fëmijët e Lewenstein-it ishin emigrur. Instituti i Artit i Çikagos e bleu veprën në 1959 nga një galeri në Nju Jork.
Ekipi i proveniencës kreu kërkime të gjera arkivore, por zbulimi vendimtar erdhi nga ekzaminimi i pasmës së pikturës: me fotografi infrakuqe u bënë të dallueshme shenja lapsisi mezi të dukshme, në të cilat lexohej emri i Paul Citroen-it. Meqenëse Citroen ishte furnizuesi kryesor i artit për Lewenstein-in, «kjo na lejoi të vërtetonim lidhjen mes kësaj pikture dhe familjes Lewenstein», shpjegoi Schuhmacher.
Stuart Eizenstat, zyrtari amerikan që nisi «Parimet e Uashingtonit» të vitit 1998 për artin e grabitur nga nazistët, vlerësoi Institutin e Artit të Çikagos, duke e përshkruar bashkëpunimin e tij me përfaqësuesit e trashëgimtarëve të Lewenstein-it si «një model se si një muze duhet të zbatojë kërkimin, proveniencën dhe praktikat e restitucionit».
Çështja lidhet edhe me një vepër tjetër nga i njëjti ankand i Amsterdamit të vitit 1940: «The Colourful Life» (1907) e Wassily Kandinsky-t, që iu kthye gjithashtu familjes Lewenstein pas më shumë se 50 vjetësh ekspozimi në Lenbachhaus të Mynihut. Ajo pritet të jetë pika kryesore e ankandit të mbrëmjes «20th and 21st Century» të Christie’s në Londër më 14 tetor, me një vlerësim mbi 30 milionë dollarë. Familja Lewenstein po kërkon ende rreth 100 vepra të tjera të humbura.
Burimi: USA Art News (përmes The Art Newspaper)
