Humori i konsumatorëve bie sërish: anketa e Universitetit të Michiganit shënon 46.3 në tetor, niveli i dytë më i ulët në histori
Masat e kushteve aktuale arrijnë rekordin më të ulët ndonjëherë, ndërsa frika nga inflacioni dhe çmimet e larta mbysin familjet pak para zgjedhjeve të mesit të mandatit
Humori i konsumatorëve amerikanë u errësua sërish në tetor, sipas anketës së njohur të Universitetit të Michiganit të publikuar të premten, të cilën e njofton CNN. Indeksi kryesor i ndjenjës së konsumatorëve ra në 46.3 në vlerësimin paraprak të tetorit, nga 48.1 në shtator — një rënie më e thellë se ajo që prisnin ekonomistët.
Nëse shifra konfirmohet në leximin përfundimtar më vonë këtë muaj, tetori do të shënojë nivelin e dytë më të ulët në 74 vjet histori të anketës. Kjo do të thotë se amerikanët ndihen sot më keq për ekonominë se sa gjatë Luftës së Vietnamit, krizës së naftës të viteve ’70, sulmeve të 11 shtatorit, Recesionit të Madh, pandemisë së Covid-it dhe rritjes së inflacionit që pasoi. Pesë nga leximet më të ulëta në histori kanë ndodhur pikërisht këtë vit; rekordi më i ulët mbetet 44.8, i shënuar në maj.
Rënien e tetorit e nxiti vlerësimi i amerikanëve për gjendjen aktuale ekonomike: ai indeks u rrëzua 12.2 për qind brenda një muaji, duke rënë në 44.7 — niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë. Ndërkohë pritshmëritë për të ardhmen u përmirësuan lehtë, në 47.3, rritja e parë që nga korriku.
Drejtoresha e anketës, Joanne Hsu, thotë se “frustrimi për koston e jetesës vazhdon të rritet”, me konsumatorë të të gjitha bindjeve politike që besojnë se ekonomia ka dobësuar rrugëtimin që nga fillimi i vitit. Një rënie e thellë mes të pavarurve neutralizoi përmirësimet e regjistruara te demokratët dhe republikanët, ndërsa rëniet më të mëdha u panë te konsumatorët me të ardhura të ulëta dhe ata me ekspozim të pakët ndaj tregut të aksioneve.
Të anketuarit presin gjithashtu që inflacioni të përkeqësohet: pritshmëritë për inflacionin njëvjeçar u ngjitën në 4.7 për qind nga 4.6 për qind, ndërsa ato afatgjata në 3.5 për qind. Në shkurt, para fillimit të luftës me Iranin që ngriti çmimet e benzinës, pritshmëria ishte vetëm 3.4 për qind. Sipas CNN, çmimet e karburanteve janë ngjitur së fundmi, të shtyra edhe nga pasojat e luftës me Iranin, ndërsa normat e interesit kanë filluar të lëvizin sërish lart.
Shifrat e blerjeve tregojnë përmasën e pesimizmit: 73 për qind e të anketuarve mendojnë se është kohë e keqe për të blerë pajisje shtëpiake, 78 për qind për një veturë dhe 87 për qind për një shtëpi — të gjitha motorë kyç të aktivitetit ekonomik.
James Knightley, kryeekonomist ndërkombëtar i ING-së, thotë se leximi “thekson sa vështirë po e ndjejnë njerëzit atje jashtë” dhe se nuk është lajm i mirë për republikanët në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit. Ekonomistët vërejnë se ndjenjat e zymta për ekonominë dhe inflacioni kokëfortë kontribuan që republikanët të merrnin kontrollin në zgjedhjet e fundit.
Paradoksi është se ndjenja e keqe vjen ndërsa shumë tregues tregojnë një ekonomi që po funksionon: shpenzimet reale kanë mbetur të qëndrueshme, të mbështetura nga bursa në nivele rekord dhe nga një treg pune i qëndrueshëm. Knightley e shpjegon ndarjen me ekonominë “në formë K”: 20 për qind e familjeve më të pasura — me të ardhura vjetore mbi 155,000 dollarë — mbajnë mbi 70 për qind të pasurisë së vendit dhe realizojnë 40 për qind të të gjitha shpenzimeve.
Leximi zyrtar i radhës i inflacionit vjen të mërkurën, kur publikohet indeksi i çmimeve të konsumit për shtatorin; ekonomistët presin që inflacioni vjetor të jetë ngjitur në 3.6 për qind, niveli më i lartë në katër muaj.
