Emri Anishinaabeg (shqiptuar “Ah-nish-in-AH-beg”) është vetëemri i popujve indigjenë që banuan zonën e Liqeneve të Mëdha për qindra vjet para se evropianët të mbërrinin. Në gjuhën e tyre, Anishinaabe do të thotë “populli origjinal” ose “njeriu spontan”. Tre fiset kryesore — Ojibwe, Odawa (Ottawa), dhe Potawatomi — formuan një besëlidhje të njohur si Council of Three Fires (Këshilli i Tri Zjarreve).
Migrimi i madh
Sipas traditës orale të Anishinaabeg, paraardhësit e tyre jetonin në brigjet e Atlantikut rreth vitit 900 e.s. Sipas një profecie, ata duhej të migronin drejt perëndimit për të kërkuar “ushqimin që rritet mbi ujë” — manoomin (orizi i egër).
Migrimi zgjati disa shekuj dhe pati shtatë ndalesa të rëndësishme, secila me një profet dhe një mësim shpirtëror. Ndalesa e fundit ishte në zonën e Liqeneve të Mëdha rreth vitit 1400-1500, pikërisht atje ku orizi i egër rritet me bollëk.
Tre Zjarret
Në një pikë të caktuar, familja Anishinaabe u nda në tre grupe, secila me rol specifik në Besëlidhje:
Ojibwe (Chippewa) — “Mbajtësit e Besimit”
Më të shumtit nga tre grupet, Ojibwe-t mbanin Midewiwin (Shoqërinë e Medicinës së Madhe) dhe birch bark scrolls me traditat e tyre. Ata banonin në veri, në brigjet e Liqenit Superior. Sot, Ojibwe janë fisi me popullsinë më të madhe indigjene në SHBA dhe Kanada të kombinuar.
Odawa (Ottawa) — “Tregtarët”
Odawa, që emri i tyre do të thotë “ata që tregtojnë”, ishin specialistë të tregtisë me fiset dhe popujt e tjerë. Ata banonin kryesisht në qendër të Michigan-it dhe në zonën e Mackinac. Chief Pontiac, udhëheqësi i famshëm i rebelimit të 1763-it, ishte Odawa.
Potawatomi — “Mbajtësit e Zjarrit”
Potawatomi (emri i tyre do të thotë “njerëzit e zjarrit”) ishin strazhe të zjarrit të shenjtë të Besëlidhjes. Ata banonin në jug të Michigan-it, në Indiana dhe Wisconsin. Gjatë periudhës amerikane, shumica e Potawatomi-ve u detyruan me forcë të migronin në Kansas dhe Oklahoma (Treaty of Chicago, 1833) — një ngjarje e quajtur “Trail of Death”.
Jeta tradicionale
Anishinaabeg kishin një ekonomi të pasur dhe të diversifikuar:
- Gjueti: dre, ariu, bizonë, lepuri — përfshirë gjuetinë në ujë me varka birch-bark
- Peshkim: troftë, sturgjon, gaforre në liqenet e mëdha — shpesh me rrjeta ose shigjeta
- Bujqësi: “Tri motrat” (misër, fasule, kunguj)
- Mbledhje: manoomin (oriz i egër), fruta të egra, ilaçe bimore
- Maple sugar: sheqer i bërë nga rrjedhja e panjës — traditë që mbijeton edhe sot
Feja dhe filozofia
Besimi i Anishinaabeg përqendrohet te Gitche Manitou (“Shpirti i Madh”), por gjithashtu njohin shpirtra të panumërt të pranishëm në çdo element të natyrës. Seven Grandfather Teachings (Shtatë Mësimet e Gjyshërve) janë parime morale kyçe:
- Nibwaakaawin — Urtësia
- Zaagi’idiwin — Dashuria
- Minaadendamowin — Respekti
- Aakwa’ode’ewin — Guximi
- Gwayakwaadiziwin — Ndershmëria
- Dabaadendiziwin — Përulësia
- Debwewin — Sinqeriteti
Sot
Në Michigan sot ekzistojnë 12 fise të njohura federale, shumica prej tyre Anishinaabeg:
- Sault Ste. Marie Tribe of Chippewa Indians
- Bay Mills Indian Community
- Grand Traverse Band of Ottawa and Chippewa Indians
- Little Traverse Bay Bands of Odawa Indians
- Nottawaseppi Huron Band of the Potawatomi
- Pokagon Band of Potawatomi
- Match-E-Be-Nash-She-Wish Band of Pottawatomi
- Keweenaw Bay Indian Community
- Saginaw Chippewa Indian Tribe
- Lac Vieux Desert Band of Lake Superior Chippewa
- Hannahville Indian Community
- Little River Band of Ottawa Indians
Popullsia totale e identifikuar si indigjenë amerikanë në Michigan është rreth 140,000 — afro 1.4% e popullsisë. Shumë fise administrojnë kazinot, që sigurojnë të ardhura për komunitetet e tyre. Gjuhët Anishinaabemowin (grupi i gjuhëve Ojibwe-Odawa-Potawatomi) po ringjallen përmes programeve të rikuperimit.