E martë, 17 Nëntor 2026
54°F Detroit
Ballina›Bota›OKB: kimikatet që ndërhyjnë te hormonet janë gjetur edhe në qumështin e gjirit dhe në gjakun e kordonit të kërthizës

OKB: kimikatet që ndërhyjnë te hormonet janë gjetur edhe në qumështin e gjirit dhe në gjakun e kordonit të kërthizës

Kimikatet që gjenden në shumë sende të përditshme dhe që ndërhyjnë në hormonet e trupit përbëjnë një kërcënim në rritje për shëndetin e njeriut dhe për mjedisin, ndërsa shkencëtarët tashmë e kuptojnë më mirë dëmin që ato mund të shkaktojnë, thanë të martën Kombet e Bashkuara, siç njofton Euronews.

Raporti i ri i Programit të OKB-së për Mjedisin (UNEP) dhe i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), i paraqitur në Gjenevë në konferencën e parë ndërkombëtare të Kornizës Globale për Kimikatet, është përditësimi i parë madhor që nga vlerësimi i vitit 2012. Këto substanca, të njohura si kimikate endokrine (EDC), janë zbuluar në qumështin e gjirit dhe në gjakun e kordonit të kërthizës, kështu që ekspozimi mund të nisë para lindjes dhe të ketë efekte afatgjata në zhvillimin e trurit, rritjen dhe shëndetin riprodhues.

“Ajo që i bën kimikatet endokrine veçanërisht shqetësuese është se ato mund të prishin hormonet që rregullojnë shumë funksione thelbësore te njerëzit dhe te jeta e egër, nga zhvillimi dhe riprodhimi te metabolizmi dhe sjellja. Këto efekte mund të jenë afatgjata dhe, në disa raste, të pakthyeshme”, tha Sheila Aggarwal-Khan, drejtore e Divizionit të Industrisë dhe Ekonomisë në UNEP. Dy trupat e OKB-së kërkuan veprim urgjent e të bashkërenduar ndërkombëtar, duke paralajmëruar se politikat dhe rregulloret ndaj produkteve e sektorëve përgjegjës për ekspozimin e gjerë mbeten “të fragmentuara dhe të pamjaftueshme”.

Kimikatet endokrine gjenden në shumë sende plastike, produkte të kujdesit personal, barna, lodra, sende shtëpiake, pajisje elektronike dhe pesticide. Ato janë lidhur me probleme të pjellorisë dhe të zhvillimit riprodhues, të zhvillimit të trurit dhe funksionit neurologjik, të tiroides dhe rregullimit tjetër hormonal, të metabolizmit, të sistemit imunitar dhe të shëndetit kardiovaskular. Në nivel global janë regjistruar për prodhim e përdorim më shumë se 350.000 kimikate dhe përzierje kimike, por shumica dërrmuese e tyre nuk është vlerësuar kurrë për vetitë endokrine.

Në Bashkimin Evropian, këto substanca rregullohen përmes disa ligjeve, përfshirë legjislacionin e përgjithshëm për kimikatet dhe rregulla sektoriale për ambalazhet, pesticidet dhe produktet biocide, por kritikët thonë se kuadri aktual nuk i mbron sa duhet njerëzit dhe mjedisin. Deri tani në BE janë identifikuar zyrtarisht 231 substanca si kimikate endokrine, ndërsa 121 të tjera janë në vlerësim. “Pavarësisht disa përparimeve në BE, qytetarët dhe jeta e egër vazhdojnë të ekspozohen ndaj një kokteji të këtyre kimikateve të dëmshme”, tha Michael Warhurst, drejtor ekzekutiv i organizatës mjedisore CHEM Trust.

OKB-ja tha se rregullatorët duhet të synojnë mbrojtjen e grupeve të cenueshme nga ekspozimi, veçanërisht gjatë shtatzënisë, foshnjërisë dhe fëmijërisë, të përmirësojnë monitorimin, të avancojnë identifikimin dhe testimin e këtyre kimikateve dhe të forcojnë rregulloret. “Ky raport e bën të qartë se duhen rregullore të reja dhe paradigma të reja testimi”, tha Bethanie Carney Almroth, profesoreshë e ekotoksikologjisë në Universitetin e Göteborgut dhe raportuese speciale e OKB-së për toksikët dhe të drejtat e njeriut, duke shtuar se përgjigjet duhet të kalojnë nga reaktive në proaktive.

Lini një koment