Pas 12 vjetësh mungesë, skulptura e fundit e Calder-it kthehet në Capitol Hill: retë e reja do të rrotullohen për herë të parë
Më shumë se një dekadë pasi skulptura e fundit e Alexander Calder u çmontua dhe u hoq pjesërisht nga godina Hart e Senatit amerikan në Capitol Hill, vepra është më pranë se kurrë kthimit të plotë — siç njofton Smithsonian Magazine, ekipet e ndërtimit u mblodhën javën e kaluar në atrium për të nisur procesin e riinstalimit, që pritet të përfundojë deri në nëntor.
«Mountains and Clouds» (1976), instalacioni rreth 15.5 metra i lartë prej alumini të lyer, është vepra e vetme e Calder që kombinon pjesë statike — pesë trekëndësha si male — me mobilen e tij karakteristike të varur, katër retë vezake. Është edhe akti i fundit i artistit: në vitin 1976 projekti u zgjodh për atriumin nëntëkatësh të godinës së Senatit; pak muaj pas njoftimit, Calder kaloi ditën e fundit të jetës në Uashington, duke u prezantuar zyrtarëve të Kongresit modelin në shkallë të vogël të skulpturës — dhe të nesërmen vdiq nga një atak kardiak në moshën 78-vjeçare. Vepra u realizua pas vdekjes së tij me miratimin e pasurisë së artistit — hera e vetme që u dha një leje e tillë — dhe u përurua më 5 maj 1987, pasi senatori Nicholas F. Brady i New Jersey-t mblodhi personalisht 650,000 dollarët e nevojshëm për ndërtimin e saj.
Për rreth 30 vjet peizazhi i zi qëndroi në kontrast dramatik me mermerin e bardhë të atriumit. Por në vitin 2014 «retë» u ulën në tokë pa paralajmërim, nga frika për sigurinë strukturore pas tërmetit të vitit 2011; në 2016 ato u hoqën plotësisht. «Ishte një gjymtim i kryeveprës së tij të fundit», tha konsulenti i pavarur Christian Quilici për The New York Times-in, duke shtuar se ato u morën «nën mbulimin e natës» dhe u copëtuan. Kritikët e sulmuan ngadalësinë e përpjekjeve për stabilizim: me heqjen e reve që dikur rrotulloheshin rreth majës së fuqishme, skulptura «humbi ekuilibrin dhe kuptimin kompozicional», shkroi Artnet.
Dymbëdhjetë vjet dhe 12 milionë dollarë nga dy donatorë privatë më vonë, retë janë rindërtuar me fletë krejt të reja nga materiali më i lehtë kompozit me fibër karboni. Tani ribashkimi i shumëpritur i reve me malin e Calder po ecën përpara: procesi përfshin varjen dhe balancimin e reve dhe më pas motorizimin e tyre, që të rrotullohen butësisht rreth majave — ashtu siç parashikonin planet origjinale të artistit, por që nuk u realizua kurrë, pasi retë kishin qëndruar të palëvizshme që nga viti 1992. Sipas zyrtarëve, lëvizja e plotë e tyre mund të arrihet deri në nëntor. «Jemi të entuziazmuar për progresin e arritur deri tani në këtë restaurim historik dhe mezi presim të ndajmë më shumë së shpejti», tha një zëdhënës i Fondacionit Calder për Roll Call-in.
