IA po e bën inflacionin më të vështirë për t’u zbutur, paralajmëron CNN: shpenzimet marramendëse për qendrat e të dhënave
Siç njofton CNN, shqetësimet për koston e jetesës dhe turbullirat në tregun e bonove nuk vijnë nga një ekonomi e dobët — krejt e kundërta. Çmimet dhe normat e interesit po rriten shumë shpejt për tre arsye: goditjen globale energjetike nga luftërat në Iran dhe Ukrainë, luftën tregtare në përshkallëzim dhe shpenzimet e paprecedentë të korporatave për inteligjencën artificiale.
Sipas CNN, shuma parash që Big Tech po hedh në ndërtimin e qendrave të të dhënave për IA-në po shqetëson gjithnjë e më shumë ekonomistët. Vetëm infrastruktura e IA-së — qendrat e të dhënave, çipat dhe serverët — pritet të arrijë rreth 1 trilion dollarë këtë vit, sipas JPMorgan, më shumë se buxheti vjetor i qeverisë federale për ushtrinë. Sipas ekonomistit Stijn Van Nieuwerburgh të Universitetit të Kolumbias, në një studim të publikuar nga Brookings Institution, deri në vitin 2032 këto shpenzime do të arrijnë 10.3 trilion dollarë — ekuivalenti i një ligji infrastrukture prej 1.2 trilion dollarësh të shpenzuar çdo vit për një dekadë. Goldman Sachs vlerëson se shpenzimet për infrastrukturën e IA-së do të përbëjnë 1.9% të ekonomisë amerikane këtë vit dhe mesatarisht 3.6% të PBB-së çdo vit deri në vitin 2032 — më shumë se çdo bum i mëparshëm investimesh në historinë e Shteteve të Bashkuara, nga kanalet dhe hekurudhat te rrjeti elektrik dhe autostradat.
“E gjithë kjo do të sjellë një transformim strukturor të ekonomisë amerikane drejt një modeli të organizuar rreth inteligjencës artificiale,” thotë Joe Brusuelas, kryeekonomist i RSM US, i cituar nga CNN. Problemi është se këto shpenzime kolosale po krijojnë atë që ekonomistët e quajnë një “goditje kërkese” që prodhon inflacion. Ndërtimi i qendrave të të dhënave po i shtyn lart çmimet për shkak të kërkesës marramendëse për çipe memorie dhe hapësira ruajtjeje, materiale ndërtimi, energji elektrike dhe fuqi punëtore — ndërtues, hidraulikë dhe elektricistë. Kufizimet e furnizimit, rregulloret, shtrëngimet e emigracionit dhe problemet me lejet e kanë penguar ofertën të arrijë kërkesën ekstreme, dhe ky presion po përhapet në gjithë ekonominë.
Presidenti i Rezervës Federale të Çikagos, Austan Goolsbee, paralajmëroi më 21 shtator në një fjalim në Londër se po monitoron nga afër nëse “ndërtimi i qendrave të të dhënave për IA-në po del nga binarët e veta” dhe po krijon më shumë aktivitet ekonomik sesa ekonomia mund ta përthithë. “Dhe nëse kërkesa mbinxehet, nuk ka asnjë paqartësi se si duhet të përgjigjet Fed-i,” tha ai — banka qendrore do të duhej të rriste më tej normat e interesit.
Sipas CNN, ekonomia tashmë po punon me kapacitet të plotë: aktiviteti prodhues në gusht ishte më i larti që nga korriku i vitit 2021, sipas indeksit PMI të S&P Global, papunësia është vetëm 4.1% — niveli që njihet si “punësim i plotë” — dhe shitjet me pakicë u rritën 1.2% në gusht. Rritja e çmimeve të aksioneve e ushqyer nga IA ka lejuar 40% më të pasurve të amerikanëve të shpenzojnë pa ndërprerje: ata realizojnë 70% të konsumit total, sipas Fed-it të Nju Jorkut — çka u jep kompanive mundësinë të rrisin çmimet, sidomos me kostot rekord të naftës dhe transportit, si dhe me tarifat e ringjallura.
“Çdo gjë që prek IA-në po digjet — investimet në teknologji, ndërtimi i qendrave të të dhënave, madje edhe prodhimi i pjesëve për to,” thotë Heather Long, kryeekonomiste në Navy Federal Credit Union, për CNN. “Por pjesa dërrmuese e qytetarëve po merr vetëm rritjen e kostove pa shumë përfitim financiar.” Ndërkohë, normat e rritura të interesit nga Fed-i po e shtrenjtojnë huamarrjen për bizneset — por ekonomisti Oren Klachkin i Nationwide paralajmëron se “investimet në IA janë jo-ndjeshëm ndaj normave dhe nuk ka gjasa të ngadalësohen së shpejti.”
