“Politico”: Shqipëria në grupin e katër vendeve që BE synon t’u përshpejtojë rrugën e anëtarësimit

– Bashkimi Evropian po përgatit propozime që synojnë t’u ofrojnë katër vendeve kandidate më të avancuara një rrugë të qartë dhe të përcaktuar hap pas hapi drejt anëtarësimit në BE, shkruan politico.com.

Sipas dy zyrtarëve të lartë të Komisionit Evropian, të cilët folën në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së planeve, “udhërrëfyes” të posaçëm po shqyrtohen për Malin e Zi, Ukrainën, Moldavinë dhe Shqipërinë

Nisma është pjesë e përpjekjeve për të përshpejtuar një proces anëtarësimi që prej vitesh ecën ngadalë.

Katër vendet konsiderohen ndër kandidatët më të avancuar drejt anëtarësimit, por deri tani janë përballur me ritme të ndryshme reformash dhe mungesë të afateve të qarta për përfundimin e negociatave.

Sipas propozimit të ri, vendet do të marrin një perspektivë më të qartë: nëse përmbushin reformat e nevojshme, procesi do të ketë objektiva dhe afate orientuese për përfundimin e negociatave.

Afate dhe reforma të marcatura

Udhërrëfyesit synojnë të përcaktojnë më qartë se çfarë kërkohet nga secili vend kandidat.

Në të njëjtën kohë, ato do të krijojnë edhe detyrime për vendet anëtare të BE-së, të cilat duhet të japin miratimin e tyre që procesi të vijojë.

Planet do të përcaktojnë gjithashtu afate të përafërta për përfundimin e grupeve të reformave, të njohura si “klasterë” negociues. Këto përbëjnë etapa të rëndësishme në rrugën drejt anëtarësimit.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, gjatë fjalimit të saj për gjendjen e Bashkimit Evropian në fillim të shtatorit, premtoi mbështetje të synuar për vendet kandidate që kanë bërë përparimin më të madh.

Një zëdhënës i Komisionit Evropian konfirmoi se udhërrëfyesit e rinj do të krijojnë një rrugë drejt përfundimit të negociatave të anëtarësimit.

Sipas tij, ato do të përcaktojnë një listë të qartë prioritetesh, afatesh dhe objektivash që do t’i ndihmojnë kandidatët më të avancuar të përfundojnë reformat e nevojshme.

Vendet e tjera mbeten pas

Sipas zyrtarëve të cituar nga POLITICO, në këtë fazë udhërrëfyesit nuk do t’u ofrohen vendeve kandidate që konsiderohen në një fazë më të hershme të procesit, si Kosova, Maqedonia e Veriut dhe Bosnjë-Hercegovina.

Gjithashtu, jashtë kësaj nisme do të mbeten Gjeorgjia, Turqia dhe Serbia, proceset e të cilave janë ngadalësuar për shkak të shqetësimeve lidhur me regresin në fushën e demokracisë dhe sundimit të ligjit.

“Domosdoshmëri gjeopolitike”

Nisma e re vjen në një kohë kur BE-ja po e konsideron zgjerimin gjithnjë e më shumë si një çështje strategjike.

Udhëheqësit evropianë po kërkojnë të forcojnë marrëdhëniet me demokracitë dhe vendet pro-tregtisë, veçanërisht në fqinjësinë e BE-së, në një periudhë tensionesh me Shtetet e Bashkuara, praktikash të konsideruara armiqësore nga Kina dhe kërcënimesh që lidhen me Rusinë.

Zyrtarët evropianë shqetësohen se një proces shumë i gjatë anëtarësimi mund të shkaktojë zhgënjim në vendet kandidate ose t’i ekspozojë ato ndaj presioneve nga aktorë të jashtëm që kundërshtojnë afrimin e tyre me BE-në.

Në një version të projektit të rishikimit të politikës së para-anëtarësimit, thuhet se zgjerimi mbetet një “domosdoshmëri gjeopolitike”, ndërsa procesi i anëtarësimit kërkon kohë dhe reforma të thella e të qëndrueshme.

Dokumenti thekson se kjo periudhë duhet të përdoret në mënyrë strategjike, si për përgatitjen e BE-së për një anëtarësim më të gjerë, ashtu edhe për thellimin gradual të integrimit të vendeve kandidate në fusha me interes të përbashkët.

Integrim gradual para anëtarësimit

Paralelisht me planet e reja, BE-ja po rishikon politikat e saj të “para-anëtarësimit”.

Ideja është që vendeve kandidate t’u ofrohet një rrugë më e qartë drejt “integrimit gradual”, duke përdorur përfitime ekonomike dhe pjesëmarrjen në projekte të përbashkëta si nxitje për zbatimin e reformave.

Rishikimi, i udhëhequr nga këshilltari i afërt i von der Leyen, Alexandre Adam, pritet t’u paraqitet zyrtarëve të lartë të BE-së më 6 tetor.

Qëllimi është që vendet kandidate të mbahen në rrugën drejt anëtarësimit edhe gjatë periudhës së gjatë që kërkohet për përfundimin e aplikimeve dhe negociatave.

Në kuadër të këtij rishikimi, Ursula von der Leyen dhe Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, do të propozojnë gjithashtu ndryshime në funksionimin e brendshëm të BE-së, me synim vendosjen e mekanizmave mbrojtës për të parandaluar që anëtarët e rinj të cenojnë politika të rëndësishme të bllokut ose të mos respektojnë angazhimet e marra.

Ndryshimet mund të përfshijnë klauzola emergjence dhe periudha tranzitore përpara se vendet e reja të marrin të gjitha të drejtat që lidhen me anëtarësimin.

Vendime që kërkojnē unanimitet

Dokumenti i Komisionit Evropian argumenton se BE-ja mund të përballojë një anëtarësim më të gjerë përmes përshtatjeve të synuara, kryesisht brenda kuadrit ekzistues të traktateve të BE-së.

Megjithatë, disa kryeqytete evropiane mbeten të kujdesshme për zgjerimin, veçanërisht pas përvojës me përkeqësimin e standardeve të sundimit të ligjit në Hungari dhe përdorimit të vetos nga Budapesti për të bllokuar disa politika të BE-së.

Mbështetja e të gjitha vendeve anëtare është e nevojshme që një vend kandidat të kalojë në etapat e procesit të anëtarësimit.

Udhëheqësit e vendeve të BE-së pritet të diskutojnë se si dhe me çfarë ritmi mund të realizohet zgjerimi gjatë samitit dyditor në Bruksel, më 15 tetor.

Në këtë kuadër, Komisioni Evropian do të kërkojë mbështetje politike për përshpejtimin e procesit.

Këshilli Evropian do të zhvillojë një diskutim strategjik mbi zgjerimin dhe reformat e brendshme të BE-së.

Komisionerja Marta Kos i ka thënë më herët POLITICO-s se shpreson që ndryshimet e propozuara dhe diskutimet me liderët evropianë të krijojnë një “vjeshtë të zgjerimit”, pas disa vitesh me ritme më të ngadalta.

Ndërkohë, Ursula von der Leyen pritet të vizitojë këtë javë Ballkanin Perëndimor, ku do të zhvillojë bisedime me liderët e Malit të Zi, Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut dhe Kosovës.

Ajo nuk do të vizitojë Bosnjë-Hercegovinën dhe Serbinë, të cilat ndodhen në periudhë zgjedhore