A po zgjerohet përdorimi i kondicionerëve në Evropë ndërsa valët vdekjeprurëse të nxehtësisë shtohen?
Vera po bëhet më e nxehtë në shumë pjesë të Evropës, me pasoja të dukshme për shëndetin publik. Javën e fundit, në Francë 40 persona humbën jetën nga mbytja teksa kërkonin lehtësim nga nxehtësia ekstreme; në Spanjë temperaturat arritën 111 gradë dhe Britania përjetoi qershorin më të nxehtë të regjistruar. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, nxehtësia shkakton mesatarisht rreth 175,000 vdekje në vit në kontinent.
Siç raporton CBS News, dyqanet në disa vende, përfshirë Francën, kanë shitur të gjitha kondicionerët dhe shumica e familjeve po hasin vështirësi për t’i gjetur. Instaluesit raportojnë rritje të kërkesës që nga pandemia, ndërsa shumë banorë, veçanërisht në qytete, po përballen me dilema mes kostos dhe shqetësimeve për ndikimin në klimë. Për shumë familje, sidomos ato me anëtarë të moshuar ose fëmijë, shëndeti ka bërë që vendimet për blerjen e pajisjeve të ndryshojnë prioritetet e shpenzimeve.
Kondicionimi i ajrit zvogëlon ndjeshëm rrezikun e vdekjeve të lidhura me nxehtësinë: një studim i vitit 2007 sugjeron reduktim deri në 75% të vdekjeve përkatëse, ndërsa hulumtimet e publikuara në The Lancet vunë në dukje se në vitin 2019 rreth 195,000 vdekje midis personave mbi 65 vjeç u parandaluan falë përhapjes së kondicionerëve. Megjithatë, vetëm rreth 20% e banesave evropiane kanë kondicioner, në krahasim me rreth 90% në Shtetet e Bashkuara, çka shpjegon ngadalësinë e përhapjes në kontinent.
Fenomeni po ndryshon shpejt në vende të caktuara: në Itali, pas valës së nxehtësisë të vitit 2003, përdorimi i kondicionerëve u rrit nga rreth 10–15% e familjeve në fillim të këtij shekulli në 56% deri në 2024, sipas Institutit Kombëtar të Statistikave. Italia tashmë përbën një pjesë të konsiderueshme të konsumit të energjisë për ftohje në Bashkimin Evropian. Organizata Meteorologjike Botërore paralajmëron se kontinenti po ngrohet dyfish më shpejt se mesatarja globale, dhe Instituti Ndërkombëtar i Ftohjes parashikon një dyfishim të numrit të kondicionerëve deri në 2050. Në Mbretërinë e Bashkuar, për shembull, rreth katër milionë shtëpi tani kanë kondicionerë — dy herë më shumë se para tre vjetësh — ndërsa disa qendra tregtare dhe dyqane kanë mbetur pa stok gjatë valëve më të fundit të nxehtësisë.
Për të shmangur që rritja e përdorimit të kondicionerëve të rrisë më tej emetimet, ekspertët rekomandojnë pajisje moderne dhe me efikasitet energjetik, të kombinuara me burime të rinovueshme të energjisë si diellore. Zgjidhjet si pompat e nxehtësisë ofrojnë ngrohje dimrit dhe ftohje verës dhe janë shumë më efikase, megjithëse kostoja mbetet pengesë për përhapjen e shpejtë. Qeveritë evropiane po përpiqen të balancojnë nevojën për mbrojtjen e jetës gjatë valëve të nxehtësisë me objektivat klimatikë: disa vende kanë vendosur kufizime për ftohjen e ndërtesave publike, ndërsa të tjerë nxitojnë tranzicionin drejt energjive të pastra. Sipas CBS News, investimet në pajisje efikase dhe energji të rinovueshme do të jenë vendimtare për të shmangur që zgjerimi i kondicionerëve të përkeqësojë ngrohjen globale dhe efektet e saj mbi brezat e ardhshëm.
