Analiza: Reforma e FEMA-s mund të vështirësojë aksesin në ndihmën për fatkeqësitë dhe t’i kalojë kostot tek të mbijetuarit
Një analizë e re paralajmëron se propozimet për ristrukturimin e Agjencisë Federale të Menaxhimit të Emergjencave (FEMA) do të reduktonin rolin federal në përgjigjen ndaj fatkeqësive natyrore dhe do t’i kalonin pjesën më të madhe të kostove qeverive shtetërore dhe lokale, si dhe vetë të mbijetuarve. Dokumenti thekson se ndryshimet, të propozuara nga Këshilli për Rishikimin e FEMA-s, do të transformonin agjencinë në një trup më të hollë që shërben më shumë si mbështetje sesa si ofrues kryesor i ndihmës emergjente.
Siç raporton CBS News, plani i Këshillit për Rishikimin e FEMA-s përfshin zëvendësimin e programit aktual të Ndihmës Publike me një skemë të quajtur “RAPID” që do të lëshonte grante me shumën e paracaktuar me formulë, në vend të rimbursimit të projektit bazuar në dëmet e dokumentuara. Po ashtu propozohet bashkimi i deri në pesëmbëdhjetë kategori ndihmash individuale në një pagesë të vetme me kufi, rritja e pragut për deklarimet presidenciale për fatkeqësi nga $1.94 në $2.99 për banor, dhe kërkesa që fondet federale të shfrytëzohen brenda tetë vjetësh. Raporti thotë se këto ndryshime do të kishin përjashtuar rreth 29% të deklaratave kryesore për fatkeqësi midis 2012 dhe 2025, duke lënë komunitetet dhe autoritetet lokale me barrë financiare të shtuar.
Analiza vë në dukje se skema e granteve të bazuara në formulë mund të mos pasqyrojë koston reale të rindërtimit të infrastrukturës lokale — rrugë, shkolla, spitale dhe sisteme uji — për shkak të variacioneve në koston e ndërtimit, moshën e infrastrukturës, kërkesave të kodeve dhe kushteve të zinxhirit të furnizimit. Afati tetëvjeçar për shpenzimin e fondeve konsiderohet nga raporti si i pamjaftueshëm, pasi projekte të mëdha restaurimi shpesh kërkojnë procese lejesh, prokurimesh dhe punë ndërtimi që tejkalojnë një dekadë, veçanërisht kur ka shqetësime të zinxhirit të furnizimit.
Raporti paralajmëron gjithashtu për pasoja të rëndësishme në sigurimet e përmbytjeve. Ndërsa sistemi i ri i çmimeve Risk Rating 2.0 parashikon ndryshime që, në disa zona, mund të ulin tarifat, analiza thotë se uljet mund të jenë më të mëdha në kodet postare me të ardhura të ulëta, ndërsa vendet më të rrezikuara mund të përballen me rritje dramatike tarifash — deri në 279% në zonat më të ekspozuara — çka do të shtonte me mijëra dollarë kostot vjetore për disa familje. Aktualisht, programi kombëtar i sigurimit ndaj përmbytjeve ka një borxh rreth 20 miliardë dollarë dhe më shumë se 400,000 shtëpi në juglindje dhe jug-perëndim qendror rezultojnë të nënvlerësuara për rreziqet e përmbytjeve, sipas raportit.
Ndër ndryshimet e tjera të propozuara është edhe heqja e rolit të FEMA-s në strehimin afatgjatë pas katastrofave, duke i kaluar përgjegjësitë shteteve, territoreve dhe qeverive tribale. Raporti paralajmëron se pa një urë nga strehimi i përkohshëm tek rindërtimi i përhershëm, zhvendosja mund të bëhet e përhershme, veçanërisht për familjet me të ardhura të ulëta, qiramarrësit, të moshuarit dhe ata pa sigurim. Rritja e pragut për indikatoren per-kapita do të kaluar rreth 1.5 miliardë dollarë nga qeveria federale te shtetet dhe qarqet, dhe do t’i bënte më të cenueshme komunitetet rurale, ku dëmet e rënda lokale mund të mos arrijnë të përkthehen në ndikim të mjaftueshëm shtetëror për të marrë ndihmë federale.
FEMA po hyn në sezonin e uraganeve me presion financiar dhe mungesë stafi: agjencia ka humbur më shumë se 5,000 punonjës që nga janari i vitit 2025 dhe thuhet se pothuajse gjysma e 38 pozicioneve më të larta drejtuese mbeten vakante. Zyra e Llogaridhënies së Qeverisë ka paralajmëruar se FEMA ishte e tejngarkuar edhe para këtyre uljeve në staf. Administrator në detyrë Bob Fenton ka deklaruar se agjencia është e përgatitur për sezonin, ndërsa Departamenti i Sigurisë Kombëtare ka përshëndetur publikimin e raportit të Këshillit të Rishikimit si një hap për të forcuar misionin dhe llogaridhënien e FEMA-s.
Sipas CBS News, autorët e raportit, grupi Sabotaging Our Safety, argumentojnë se propozimet do të krijojnë boshllëqe të rëndësishme në mbështetjen federale për rikuperimin dhe do t’i detyrojnë komunitetet dhe familjet e prekura të mbajnë një pjesë të madhe të kostove të rindërtimit.
