E martë, 17 Nëntor 2026
54°F Detroit
Ballina›Bota›BERZH: ekonomitë në zhvillim rrezikojnë të mbeten jashtë bumit të mbrojtjes dhe inteligjencës artificiale

BERZH: ekonomitë në zhvillim rrezikojnë të mbeten jashtë bumit të mbrojtjes dhe inteligjencës artificiale

Ekonomitë në zhvillim mund të kenë vështirësi të përfitojnë nga rritja e shpenzimeve të mbrojtjes dhe nga bumi i inteligjencës artificiale, sepse shumë prej tyre nuk kanë infrastrukturën dhe financimin e nevojshëm për të konkurruar, siç njofton Reuters duke cituar Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH).

Raporti i tranzicionit i bankës, i publikuar të martën, thotë se vendet e BERZH-it që kanë mbetur prapa mund ta kenë të vështirë të arrijnë kapacitetin e nevojshëm për të konkurruar. “Vendet që janë rishpikur më parë ndoshta kanë një avantazh, sepse kanë përvojë në shfrytëzimin e mundësive të reja”, tha kryeekonomistja e BERZH-it, Beata Javorcik, duke vënë në dukje se shumica e tyre kanë ndryshuar ndjeshëm gjatë 30 viteve të fundit. “Lajmi i keq është se nuk është e lehtë të futesh në bumin e AI-së dhe të mbrojtjes, sepse këto janë mallra komplekse”, shtoi ajo. Banka mbulon rreth 40 vende në Evropën Lindore, Azinë Qendrore, Lindjen e Mesme dhe Afrikë.

Sa i përket mbrojtjes, raporti vë në dukje se pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022 rriti shpenzimet e mbrojtjes, por, me përjashtim të Polonisë dhe Turqisë, shumica e eksportuesve të mbrojtjes janë jashtë rajoneve të BERZH-it. Pavarësisht një sektori të gjallë startup-esh të mbrojtjes, kompanitë në Evropën në zhvillim e kanë të vështirë të sigurojnë financim për zgjerim. Dronët janë një përjashtim, me rritje të shpejtë të kompanive në Ukrainë, Estoni, Poloni dhe Turqi.

Edhe në inteligjencën artificiale shumica e vendeve të BERZH-it janë prapa, konstaton raporti: sipas Javorcik, ato nuk janë aktive në lëndët e para kritike, në prodhimin e çipeve apo në qendrat e të dhënave. Në gati gjysmën e vendeve të BERZH-it, rrjeti elektrik nuk do të mund të mbështeste as një qendër të vetme të dhënash, ndërsa rritja e vendeve të punës me kualifikim të ulët tashmë po ngadalësohet dhe ekonomitë më të pasura janë më mirë të pozicionuara për fitime produktiviteti.

Megjithatë, raporti sheh edhe një rrugë: vendet mund të zhvillojnë dhe eksportojnë aplikacione të bazuara në AI, të cilat kanë barriera më të ulëta hyrjeje. “Ajo që duhet bërë është të lejohet transformimi strukturor i ekonomisë, duke mbrojtur punëtorët gjatë periudhës së tranzicionit”, tha Javorcik.

Lini një koment