Edhe pse drejtuesit e teknologjisë kërkojnë rregulla, politika e IA-së ka ngecur në Michigan

Drejtuesit e kompanive kryesore të inteligjencës artificiale në vend po bëjnë thirrje për më shumë mbrojtje dhe rregulla, ndërsa platformat dhe modelet e IA-së po bëhen gjithnjë e më të fuqishme — por deri më tani, qeveritë në Uashington dhe në Lansing kanë qenë të ngadalta për të vepruar.

Pa një standard të qartë federal për rregullimin e IA-së, nuk është e qartë nëse kompanitë do t’i dëgjojnë thirrjet e tyre për ngadalësimin e zhvillimit, apo do të ndjekin rregulla të papajtueshme nga një shtet në tjetrin, thonë studiuesit dhe aktivistët.

Edhe pse gjithnjë e më shumë anëtarë të Kongresit po kërkojnë një kuadër rregullator, presidenti Donald Trump e ka pritur ftohtë idenë e çdo rregullimi të IA-së. Në një postim në rrjetet sociale më 14 shtator, Trump tha se tashmë ka mjaftueshëm fuqi rregullatore mbi kompanitë e IA-së dhe se thirrjet për më shumë ishin pjesë e një “konspiracioni kundër IA-së dhe qendrave të të dhënave”.

Michigan ka disa ligje në fuqi që vendosin rregulla se si mund të përdoret IA, por lënia e politikës së IA-së në dorë të shteteve ka krijuar një rrjet të papajtueshëm mbikëqyrjeje, tha Anjana Susarla, profesoreshë dhe drejtoreshë e Qendrës për Lidership Etik dhe Shoqërisht të Përgjegjshëm në Universitetin Shtetëror të Michiganit.

“Është shumë më mirë për kompanitë të kenë një sistem shumë të unifikuar. Ato nuk mund ta bëjnë këtë pajtueshmëri shtet pas shteti,” tha Susarla. “Ky lloj mozaiku i ligjeve për IA-në është gjithashtu një makth pajtueshmërie për kompanitë.”

Kori që kërkon më shumë standarde federale është rritur pasi drejtori ekzekutiv i Anthropic, Dario Amodei, bëri thirrje për ngadalësimin e ritmit të zhvillimit të IA-së për të zbutur rreziqet e mundshme, si humbja e kontrollit të modeleve apo mundësimi i keqpërdorimit nga aktorë keqbërës. Thirrja e Amodei-t u mbështet edhe nga konkurrentët, përfshirë Sam Altman të OpenAI dhe Elon Musk të SpaceX.

Përdorimi i IA-së dhe IA-së gjeneruese është rritur ndjeshëm vitet e fundit, pasi platforma si ChatGPT i OpenAI, Claude i Anthropic dhe disa të tjera janë bërë gjerësisht të aksesueshme. IA gjeneruese përdoret kryesisht për të ndihmuar në detyra të zakonshme pune, si përmbledhja e emaileve apo përgatitja e prezantimeve. Standardet që Amodei dhe të tjerë kanë kërkuar zakonisht synojnë programet e IA-së, të quajtura ndonjëherë agjentë, që veprojnë vetë ose përdoren për të kryer krime kibernetike apo sulme.

Përdorimi i IA-së është lidhur edhe me zgjerimin e qendrave të të dhënave hipershkallë, objekte me konsum intensiv energjie ku strehohet hardueri kompjuterik i nevojshëm për të fuqizuar programet në internet. Edhe pse qendrat e të dhënave fuqizojnë më shumë funksione sesa vetëm programet e IA-së, përhapja e objekteve të reja e të mëdha në Michigan dhe gjetkë ka nxitur debat në komunitetet ku banorët janë kundër tyre.

Kongresmenia amerikane Debbie Dingell, demokrate nga Ann Arbor, është ndër ata që mbështesin rregulla të reja për IA-në. Në një letër të 15 shtatorit ku shprehte kundërshtimin për një projekt qendre të të dhënave të mbështetur nga Universiteti i Michiganit dhe Laboratori Kombëtar Los Alamos në Ypsilanti Township, ajo tha se mbështetja e inovacionit të IA-së nuk duhet të rezultojë në mungesën e një kuadri rregullator.

“Nuk mund të presim derisa diçka të shkojë keq për të vendosur rregulla,” shkroi Dingell në letrën e publikuar nga zyra e saj. “Na duhen standarde të forta për mbikëqyrjen njerëzore të IA-së, sigurinë, transparencën, llogaridhënien, biosigurinë kibernetike, përdorimin e energjisë dhe qendrat e të dhënave që e fuqizojnë atë.”

Të kesh një kuadër rregullator për zhvillimin e IA-së do të krijonte një nxitje që kompanitë kryesore të IA-së t’i dëgjojnë thirrjet e tyre për kujdes, tha Susarla.

“Lloji i mbikëqyrjes së pavarur të modeleve të IA-së nuk do të ndodhë vullnetarisht, sepse pa një sistem karrotash dhe shkopinjsh, na duhet dikush që ta zbatojë,” tha ajo.

Por me antipatinë e Trump ndaj çdo kuadri rregullator federal të IA-së — dhe me Dhomën e Përfaqësuesve të SHBA-së të mbyllur deri pas zgjedhjeve të nëntorit — duket e dyshimtë që Uashingtoni të miratojë së shpejti ndonjë politikë në këtë fushë.

Politika e IA-së ka ngecur kryesisht në Lansing

Mozaiku i rregulloreve të IA-së në nivel shtetëror, për të cilin foli Susarla, ndryshon nga shteti në shtet. Në vitin 2025, të 50 shtetet panë propozime të prezantuara lidhur me IA-në, me 38 shtete që miratuan ndonjë lloj rregullimi, sipas Konferencës Kombëtare të Legjislaturave Shtetërore.

Në Michigan, ligjet në fuqi aktualisht ndalojnë përdorimin e IA-së për të krijuar deepfake pa pëlqim me imazhe të seksualizuara dhe kërkojnë që fushatat politike të zbulojnë përdorimin e IA-së në materiale të caktuara.

Një sërë propozimesh të tjera që rregullojnë IA-në — nga mënyra se si përdoret deri te mënyra se si zhvillohet — nuk kanë lëvizur përmes Legjislaturës, megjithatë.

Dhe ndërsa drejtuesit e teknologjisë paralajmërojnë për rezultate potencialisht katastrofike nëse zhvillimi i IA-së lihet i pakontrolluar, ka standarde të mbrojtjes së konsumatorit që Michigan mund të miratojë — nga mbrojtja e qiramarrësve nga vendosja e qirave me bazë IA-je deri te goditja e mashtruesve që përdorin IA-në — tha deputetja shtetërore Carrie Rheingans, demokrate nga Ann Arbor.

Rheingans nuk është kundër IA-së. Ajo vuri në dukje përdorimet praktike të teknologjisë, si përshpejtimi i proceseve të kërkimit në zhvillimin e ilaçeve. “Në të njëjtën kohë, ka disa gjëra vërtet të rrezikshme për të cilat IA mund të përdoret. Dhe pjesë e punës sonë si zyrtarë të zgjedhur, si në nivel shtetëror ashtu edhe federal, është të mbrojmë qytetarët tanë nga mashtrimet,” i tha ajo Detroit Free Press-it.

Vitin e kaluar, Rheingans prezantoi projektligje për të ndaluar përdorimin e programeve të IA-së për të përcaktuar pretendimet për Medicaid dhe programe të tjera të sigurimit shëndetësor. Një projektligj tjetër që ajo prezantoi do të ndalonte pronarët e banesave të përdorin një algoritëm të drejtuar nga IA për të përcaktuar çmimet mesatare të qirave në një zonë dhe më pas të vendosin qiranë në pronat e tyre bazuar në llogaritjet e IA-së. Por propozimet nuk kanë përparuar përmes procesit të komisioneve dhe duket e pamundur të miratohen para se mandati aktual legjislativ të skadojë në fund të vitit.

Gideon D’Assandro, drejtor i komunikimit për republikanët e Dhomës së Michiganit, vuri në dukje se Dhoma miratoi legjislacionin që rezultoi në ndalimin e përmbajtjes deepfake pa pëlqim në vitin 2025. Ajo paketë, e bashkësponsorizuar nga deputeti Matthew Beirlein, republikan nga Vassar, kaloi me mbështetje dërrmuese dypartiake. D’Assandro nuk iu përgjigj pyetjes nëse rregullimet e IA-së ishin prioritet për kryetarin e Dhomës Matt Hall, republikan nga Richland Township.

Rheingans tha se udhëheqja demokrate në Dhomë po flet për legjislacionin e mbrojtjeve të IA-së në rast se kontrolli i dhomës ndryshon në zgjedhjet e nëntorit.

(Burimi: Detroit Free Press)