IPO-ja e SpaceX: shenjat nga ofertat e mëparshme paralajmërojnë volatilitet
Oferta publike e SpaceX pritet të jetë më e madhja në histori, por për investitorët ajo sjell edhe paralajmërime nga përvoja e mëparshme: IPO-t e mëdha shpesh shënojnë rritje të forta në ditët e para të tregtimit, por më pas përballen me luhatje dhe, në shumë raste, me rënie krahasuar me çmimin e ofertës pas një viti.
Siç raporton CBS News, SpaceX vendosi çmimin fillestar të aksioneve në 135 dollarë dhe pret të mbledhë rreth 75 miliardë dollarë, duke e çuar vlerësimin e kompanisë në rreth 1.77 trilionë dollarë – më shumë se vlerat aktuale të Tesla, Meta dhe Berkshire Hathaway.
Të dhënat historike tregojnë rreziqe të dukshme. Një analizë e firmës Truist mbi 30 IPO të mëdha teknologjike në 15 vitet e fundit evidenton një humbje maksimale mesatare prej rreth 55% gjatë vitit të parë të tregtimit, dhe më shumë se gjysma e atyre ofertave regjistruan kthime negative pas 12 muajsh. Analistë si Sam Grelck theksojnë se pjesa e parë e vitit pas IPO-së zakonisht sjell më shumë volatilitet dhe tërheqje të konsiderueshme të vlerës.
Studimet më të gjera gjithashtu ngrejnë dyshime mbi fitimet afatgjata: kërkimet e profesor Jay Ritter mbi më shumë se 9,200 IPO nga 1980 deri në 2024 tregojnë një kthim të rregulluar për tregun prej mesatarisht -21% në tre vjet për ata që blenë në çmimin e mbylljes të ditës së parë. Ritter vë në dukje se mesatarisht IPO-t rriten rreth 19% në ditën e parë – që për këtë ofertë do të përkthehej në rreth 30 dollarë mbi çmimin e ofertës – por përfitimet afatgjata varen shumë nga rritja e të ardhurave dhe fitimi i qëndrueshëm i kompanisë.
Sipas CBS News, faktorë të tjerë që mund të shtojnë paqëndrueshmëri janë përqindja e lartë e aksioneve të alokuara për investitorët retail (rreth 30%, krahasuar me 5–10% tipikë) dhe përfshirja e shpejtë e aksioneve në indekset kryesore si Nasdaq-100 dhe indekset Russell me rregulla hyrjeje të përshpejtuara. Këto mekanizma mund të sjellin blerje sistematike që mbështesin çmimin në fillim, por gjithashtu rrisin rrezikun e luhatjeve të mëdha nëse pritshmëritë e rritjes nuk realizohen.
