Kreditë ‘Blej tani, paguaj më vonë’ po përdoren për qiranë, ushqim dhe shpenzime jetike
Borxhet ‘blej tani, paguaj më vonë’ u shfaqën fillimisht si një mënyrë për të ndarë pagesat e blerjeve të vogla, si elektronikë dhe rroba. Kohët e fundit, kompanitë financiare po promovojnë këto produkte edhe si një mjet për të përballuar shpenzime themelore, përfshirë qiranë, ushqimet, faturat e energjisë dhe kostot mjekësore, ndërsa mbështetësit e konsumatorëve paralajmërojnë për rreziqet e fshehura dhe tarifat që mund të grumbullohen.
Sipas CBS News, një sondazh i grupit mbrojtës Protect Borrowers zbulon se shumë përdorues të BNPL kanë shfrytëzuar këto huazime për nevoja jetike, përfshirë pagesa për strehim dhe qira. Avokatët e konsumatorëve thonë se përdorimi i BNPL për këto kosto thekson problemet e përballueshmërisë në SHBA dhe mund të jetë vetëm një zgjidhje e përkohshme, me rreziqe të dukshme për njerëzit që kanë vështirësi të menaxhojnë pagesat.
Praktikisht, huatë BNPL lejojnë ndarjen e blerjeve në këste të vogla, shpesh pa interes dhe pa verifikim të thellë të kredisë, duke i bërë ato të aksesueshme në momentin e pagesës. Shumë huadhënës fitojnë nga tarifa fikse mujore dhe një përqindje e shumës së huasë. Sipas studimeve të ekonomistëve të Rezervës Federale, amerikanët huazuan rreth 160 miliardë dollarë në BNPL në 2025, pothuajse dyfishin e nivelit të para dy vitesh, dhe më shumë se 96 miliardë dollarë të këtyre huave u dhanë pa interes.
Sondazhet tregojnë po ashtu se një pjesë e madhe e përdoruesve varen nga këto shërbime: një studim i LendingTree gjeti se 54% e të anketuarve thanë se nuk do të përballonin dot shpenzimet pa këto hua. Përdorimi për ushqime është rritur në rreth 30% nga 14% dy vjet më parë, dhe 23% thanë se i kanë përdorur huatë për shpenzime mjekësore, dentare, veterinarie ose për qiranë. Ekspertët paralajmërojnë se kur huatë mbivendosen dhe pagesat tërhiqen automatikisht nga llogaritë bankare, konsumatorët mund të përballen me tarifa overdrafti dhe një spirale borxhi.
Disa kompani ofrojnë zgjidhje specifike për qiranë, nëpërmjet partnereve që i paguajnë pronarit në kohë ndërsa marrin një tarifë anëtarësie nga qiramarrësi. Për shembull, pilotprograme të caktuara kërkojnë pagesa mujore anëtarësie nga 35 deri 50 dollarë për mundësinë e ndarjes së qirasë në dy këste. Një tjetër shërbim tarifon rreth 6 dollarë në muaj plus përqindje të shumës së huasë dhe tarifa për përpunim, që tek një qira 1,500 dollarësh mund të rezultojnë në shpenzime shtesë prej 30 deri 40 dollarësh në muaj. Analistët e kreditit nënvizojnë se mjetet financiare të tilla mund të ndihmojnë për menaxhimin afatshkurtër të buxhetit, por vetëm nëse përdoren me kujdes dhe pa nxitur shpenzime tepër impulsive.
Në përfundim, zgjidhjet BNPL po zgjerojnë mundësitë për të shtyrë pagesat, por ekspertët dhe organizatat mbrojtëse këshillojnë kujdes për shkak të tarifave të fshehura, anëtarësimeve dhe rreziqeve që mund të çojnë në borxhe më të thella, dhe këto shqetësime janë theksuar edhe nga CBS News.
