Nam Tok — sallata tajlandeze “ujëvara” me mish të pjekur në skarë, oriz të thekur dhe erëza

Nam Tok, që në tajlandisht do të thotë “ujëvarë”, është një nga pjatat më të dashura të kuzhinës së verilindjes së Tajlandës (rajonit Isan) dhe Laosit. Emri thuhet se vjen nga lëngjet e mishit që rrjedhin si ujëvarë kur fetat priten pas pjekjes në skarë. Ndryshe nga sallatat perëndimore, këtu “sallata” do të thotë mish i marinuar në një salcë të gjallë me lime, salcë peshku dhe spec djegës, i pasuruar me pluhurin aromatik të orizit të thekur “khao khua” — një kombinim që e bën këtë pjatë njëkohësisht pikante, të thartë, të kripur dhe freskuese, siç e përshkruan edhe Wikipedia në artikullin për Nam Tok.

Përbërësit (4 porcione)

• 500 g mish viçi (fileto ose pjesë e butë) — mund të përdoret edhe mish derri
• 3 lugë gjelle oriz (për pluhurin e thekur “khao khua”)
• 2 qepë të kuqe të vogla (shallot), të prera në feta të holla
• 2 qepë të njoma, të prera hollë
• ½ filxhan gjethe menteje të freskët
• ½ filxhan koriandër të freskët
• 3 lugë gjelle lëng lime-i të freskët
• 2–3 lugë gjelle salcë peshku
• 1 lugë çaji sheqer
• 1–2 lugë çaji thekon spec djegës të thatë (sipas shijes)
• Kripë dhe piper i zi
• 1 lugë gjelle vaj
• Për servirje: gjethe marule, kastravec dhe perime të freskëta

Përgatitja

1. Thek orizin: Vendos orizin në një tigan të thatë mbi nxehtësi mesatare dhe theke duke e përzier vazhdimisht, derisa kokrrat të marrin ngjyrë të artë dhe të lëshojnë aromë (rreth 7–8 minuta). Hiqe nga zjarri, lëre të ftohet plotësisht dhe bluajë hollë me mulli ose në havan — ky pluhur quhet “khao khua” dhe është sekreti i shijes autentike.
2. Përgatit mishin: Lyeje mishin me vaj, kripë dhe piper të zi. Piqe në skarë të nxehtë ose në tigan 3–4 minuta nga secila anë, derisa të jetë medium-rare. Lëre të pushojë 5 minuta, pastaj preje në feta të holla kundër fibrave.
3. Përgatit salcën: Në një tas të madh përziej lëngun e lime-it, salcën e peshkut, sheqerin dhe thekon e specit djegës, derisa sheqeri të tretet.
4. Bashko sallatën: Shto fetat e mishit në tas bashkë me lëngjet që kanë lëshuar. Shto qepët e kuqe, qepët e njoma, menten dhe koriandrën. Spërkat sipër pluhurin e orizit të thekur dhe përziej mirë që çdo fetë të vishet me salcë.
5. Servir: Vendos sallatën mbi gjethe marule dhe shërbeje menjëherë, me kastravec dhe perime të freskëta anash — tradicionalisht shoqërohet me oriz ngjitës.

Koha e përgatitjes: 15 minuta; koha e gatimit: 15 minuta; gjithsej rreth 30 minuta. Numri i porcioneve: 4.