Nëntori është Muaji i Diabetit: mbi 12 për qind e të rriturve në Michigan jetojnë me diabet — dhe 2,7 milionë kanë paradiabet pa e ditur

Ka një sëmundje që në Michigan prek më shumë njerëz sesa e gjithë popullsia e Detroitit — dhe qindra mijëra prej tyre nuk e dinë që e kanë. Nëntori është Muaji Amerikan i Diabetit, dhe arsyeja e këtij muaji është pikërisht kjo: diabeti zbulohet lehtë me një analizë gjaku, por dëmton rëndë kur zbulohet vonë.

Shifrat i përmbledh Michigan State University Extension duke cituar Qendrat për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC): gati 38 milionë njerëz në Shtetet e Bashkuara jetojnë me diabet, mbi 11 për qind e amerikanëve, ndërsa në Michigan përqindja është edhe më e lartë — mbi 12 për qind e të rriturve. Fondacioni Kombëtar i Veshkave i Michiganit (National Kidney Foundation of Michigan) i zbërthen këto shifra për shtetin tonë: rreth 965 mijë të rritur kanë diabet të diagnostikuar, rreth 239 mijë të tjerë e kanë por nuk e dinë, dhe plot 2,7 milionë banorë — mbi një e treta e të rriturve — kanë paradiabet, gjendjen ku sheqeri në gjak është mbi normalen por ende jo në nivelin e sëmundjes. Siç kujton MSU Extension, diabeti është shkaku i shtatë kryesor i vdekjeve dhe, kur nuk kontrollohet, çon në sëmundje zemre e goditje në tru, dështim të veshkave, verbëri dhe dëmtim nervor.

Paradiabeti është pika ku ky artikull bëhet praktik: në atë fazë sëmundja ende mund të ndalet ose të shtyhet me ndryshime jetese, pa ilaçe. CDC ofron online një test rreziku prej një minute — pyetje të thjeshta për moshën, peshën, historinë familjare dhe aktivitetin fizik. Faktorët që MSU Extension rendit si sinjale rreziku janë: mosha 45 vjeç e lart, histori familjare me diabet, mbipesha, paradiabeti i njohur dhe, për gratë, diabeti gjatë shtatzënisë ose lindja e një foshnjeje mbi katër kilogramë. Kush del me rrezik të lartë në test, hapin tjetër e ka te mjeku: diagnoza nuk vihet nga interneti, por nga analiza e gjakut — zakonisht testi A1C, që tregon nivelin mesatar të sheqerit në muajt e fundit.

Për ata që dalin me paradiabet, në Michigan ekziston një program i ndërtuar pikërisht për këtë: Programi i Parandalimit të Diabetit (Diabetes Prevention Program, DPP), që Fondacioni Kombëtar i Veshkave i Michiganit e ofron me grupe të vogla dhe një trajner të përgatitur, me fokus ndryshimet e qëndrueshme të jetesës — ushqimin, lëvizjen dhe rënien graduale në peshë. Programe parandalimi e vetëmenaxhimi ofron edhe MSU Extension në qarqe të ndryshme të shtetit. Thelbi është i thjeshtë: një analizë gjaku këtë nëntor kushton pak, ndërsa diabeti i pazbuluar kushton vite shëndeti.

Nëse në familjen tuaj ka diabet, nëse keni kaluar të 45-at ose nëse shtatzënia ju solli sheqer të lartë, mos e lini për vitin tjetër: bëni testin e rrezikut të CDC-së sonte në telefon, dhe me rezultatin në dorë caktoni vizitën te mjeku. Komuniteti ynë kujdeset për prindërit e gjyshërit si pak të tjerë — dhe kujdesi më i mirë fillon nga një shifër e matur në kohë.