Friday, 1 May 2026
54°F Detroit
BallinaMichigan Amerikan i Hershëm (1796-1837)
🇺🇸

Michigan Amerikan i Hershëm (1796-1837)

Michigan si territor amerikan — rritja e popullsisë, Lufta e 1812-ës, dhe rrugëtimi drejt shtetësisë.

Pas marrjes nga Britania në vitin 1796, Michigan kishte një popullsi evropiane të vogël dhe të shpërndarë — rreth 3,000 persona, shumica francezë dhe mestisë. Por 41 vjet më vonë, kur u bë shtet, popullsia do të kishte shpërthyer në 200,000. Kjo është historia e asaj eksplozioni.

Territori i Northwest (1787-1800)

Fillimisht, Michigan ishte pjesë e Northwest Territory (Territori Veriperëndimor), i krijuar në 1787. Kjo përfshinte të gjithë pjesën që sot janë shtetet Ohio, Indiana, Illinois, Michigan, Wisconsin dhe një pjesë e Minnesota-s. Kryeqyteti ishte Marietta, Ohio.

Territori i Indiana-s dhe Michigan (1800-1805)

Në vitin 1800, territori u nda, dhe Michigan u bë pjesë e Territorit të Indiana-s. Pesë vjet më vonë, në 30 qershor 1805, Territori i Michigan-it u krijua si entitet i veçantë, me kryeqytet Detroit. Guvernatori i parë ishte William Hull.

Zjarri i madh i Detroit-it (1805)

Një katastrofë e pa parashikuar goditi Detroit më 11 qershor 1805: një zjarr shkatërroi gjithë qytetin. Nga 200+ ndërtesa, vetëm disa shtëpi guri mbetën. Gjykatësi Augustus Woodward (nga emri i të cilit vjen Woodward Avenue) riprojektoi qytetin sipas një plani rrezorre (inspiruar nga plani i Washington D.C.). Moto-ja e Detroit-it, “Speramus meliora; resurget cineribus” (Shpresojmë për më të mira; do të ngrihet nga hiri) u krijua pikërisht pas kësaj tragjedie.

Lufta e 1812

Lufta e 1812 midis SHBA-së dhe Britanisë ishte një nga momentet më të errëta në historinë e Michigan-it. 16 gusht 1812: Gjenerali William Hull, në një nga dorëzimet më të turpshme në historinë ushtarake amerikane, dorëzoi Detroit-in pa luftë te britanikët. Hull u akuzua për tradhti dhe u dënua me vdekje (por presidenti Madison ia fali jetën).

Detroit qëndroi në duart britanike për një vit. Vetëm pas fitores së Komodorit Oliver Hazard Perry në Betejën e Liqenit Erie (1813), amerikanët rifituan Detroit-in. Perry shkroi frazën e famshme: “We have met the enemy and they are ours” (Kemi takuar armikun dhe ai është i yni).

Shtegu i lotëve dhe popujt indigjenë

Midis 1816 dhe 1837, qeveria amerikane nënshkroi një seri traktatesh me popujt indigjenë për të marrë tokën. Më i rëndësishmi ishte Treaty of Chicago (1833), i cili hoqi Potawatomi-t nga Michigan në territoret përtej Mississippi-t. Shumë Anishinaabeg u zhvendosën me forcë, por disa qëndruan — dhe komunitetet e tyre ekzistojnë edhe sot në Michigan.

Valë të mëdha emigrimi (1820-1837)

Dy faktorë transformuan Michigan-in:

1. Kanali Erie (hapur 1825): Ky kanal lidhi Nju Jorkun me Liqenin Erie, duke bërë që udhëtimi nga bregu lindor në Michigan të bëhej i shpejtë dhe i lirë. Para 1825, rrugëtimi nga Bostoni në Detroit merrte disa javë; pas 1825, ai mund të bëhej në 8-10 ditë me varkë.

2. Lajme për tokë të lirë dhe pjellore: Raportet e hershme të eksploruesve (si Lewis Cass, guvernatori i Michigan-it 1813-1831) thonin se Michigan ishte “tokë e mjerimit”. Por pas studimeve të reja, u bë e qartë që Michigan kishte tokë shumë pjellore për bujqësi. Qeveria filloi t’i shiste tokat për $1.25 për aker — shumë të lirë.

Popullsia shpërtheu:

  • 1810: 4,762 banorë
  • 1820: 8,896 banorë
  • 1830: 31,639 banorë
  • 1837: rreth 200,000 banorë

Toledo War (1835-1836)

Për t’u bërë shtet, Michigan duhej të zgjidhte një problem të çuditshëm: Lufta e Toledo-s. Michigan dhe Ohio kishin mosmarrëveshje për kufirin midis tyre, konkretisht për një rrip prej 468 milje katrore që përfshinte qytetin e Toledo-s. Kjo rrjedhte nga hartat e pasakta të vitit 1787.

Në 1835-1836, të dy palët dërguan miliciat e tyre, por lufta ishte më shumë komike sesa e rrezikshme — asnjë nuk u vra! Por situata ishte e rëndë politikisht. Kongresi amerikan vendosi:

  • Ohio mban Toledo-n
  • Michigan merr Upper Peninsula (pjesa veriore, e izoluar) si kompensim

Michiganianët fillimisht ishin të zemëruar — UP-ja dukej si tokë e pavlerë. Por kur u zbuluan minjerat e bakrit dhe hekurit atje, ajo u bë pasuri e jashtëzakonshme!

Shtetësia (26 janar 1837)

Pas zgjidhjes së Toledo War, Kongresi pranoi Michigan-in si shtetin e 26-të të SHBA-së26 janar 1837. Guvernatori i parë ishte Stevens T. Mason, i njohur si “Djali i Guvernatorit” (The Boy Governor) sepse ishte vetëm 24 vjeç kur u bë guvernator. Ai kishte qenë edhe guvernator i Territorit që nga mosha 19 vjeç!