Plani për ankandimin e sendeve të ‘Titanic’ përballet me kundërshtimin e qeverisë së SHBA-së
Kompania që disponon të drejtat ekskluzive të shpëtimit të rrënojave të “Titanic”, RMS Titanic Inc., ka propozuar ankandimin e më shumë se 100 artefakteve të nxjerra nga anija, përfshirë sende personale, monedha, objekte kuzhine dhe elementë dekorativë. Ky propozim ka shkaktuar konteste ligjore dhe shqetësime rreth mënyrës së trajtimit të materialit të shpëtuar nga vendi i tragjedisë.
Sipas CBS News, RMS Titanic Inc., me bazë në Xhorxhia, synon të shesë këto sende për herë të parë, pavarësisht marrëveshjeve të mëparshme që i kufizonin ato vetëm për ekspozita muzeale dhe turne rrugore. Kompania ka sugjeruar gjithashtu një turne global në katër qytete, të cilat nuk janë bërë publike, dhe dokumentet gjyqësore të paraqitura përmendin objekte si një kerub bronzi, një varëse me thërrime ari dhe një medaljon në formë zemre.
Agjencia Kombëtare e Oqeanit dhe Atmosferës (NOAA), që përfaqëson interesin dhe mbikëqyrjen e SHBA-së mbi vendin e rrënojave, argumenton se një shitje e tillë do të shkelte detyrimet ligjore të kompanisë ndaj vendit të fatkeqësisë, sipas dokumenteve që një gjykatë urdhëroi të bëhen publike. Qeveria ka thënë para gjykatës se kompania nuk po kërkon miratimin e saj dhe pret të veprojë pa këtë miratim.
Disputa ka edhe një dimension ndërkombëtar: disa nga artefaktet e para të nxjerra u çuan në Francë, ku u njoh pronësia për shpëtuesin, dhe instituti francez IFREMER kishte bashkëpunuar me Woods Hole Oceanographic Institution në zbulimin e rrënojave. Më pas, koleksioni i mëtejshëm u rivendos nën kërkesën e shpëtimit të paraqitur në një gjykatë federale në Norfolc, Virxhinia, dhe NOAA mbështet që rreth 5,000 objekte të mbeten si një koleksion i pandarë sipas kushteve të vendosura nga gjykata amerikane.
Që nga viti 1987, operacionet e shpëtimit kanë nxjerrë mijëra sende, përfshirë pjesë të korenës së anijes. RMS Titanic ka fituar të ardhura kryesisht nga ekspozitat e këtyre objekteve dhe ka tentuar më parë t’i shesë ato për të mbuluar shpenzime dhe për të financuar eksplorime të reja. Përpjekjet e mëparshme për shitje janë kundërshtuar nga gjykatat amerikane, grupet e ruajtjes dhe familjet e viktimave. Në ankande të fundit janë shitur, për shembull, një jelek shpëtimi për 906,000 dollarë, një jastëk ndenjëse për 527,000 dollarë dhe një orë xhepi prej ari për mbi 2 milionë dollarë.
Disa eksplorues dhe avokatë për ruajtjen e interesit publik kanë kundërshtuar idenë e shitjes së artefakteve që lidhen me tragjedinë, duke theksuar që ruajtja dhe ekspozimi publik duhet të jenë prioritet. Greg Stone, eksplorues oqeanik, ka deklaruar se nxjerrja e objekteve duhet të bëhet me teknika arkeologjike të duhura dhe, sipas tij, do të ishte më mirë nëse kjo të bëhej nga institucione jo-fitimprurëse. Richard Daynard, profesor i së drejtës, ka vënë në dukje se rregullat për ekspozimin dhe shitjen synojnë të mbrojnë trashëgiminë për interesin publik dhe të parandalojnë zhvendosjen e saj në koleksione private të pasurive të mëdha.
Çështja mbetet në pritje të vendimit gjyqësor, ndërsa palët vazhdojnë të debatojnë mbi juridiksionin dhe kushtet për ruajtjen ose shitjen e artefakteve. Siç raporton CBS News, betejat ligjore dhe përcaktimet mbi statusin e koleksionit do të përcaktojnë nëse këto sende do të qëndrojnë si një koleksion i pandarë apo do të lejohen të shiten në ankand.
