Serbia dhe Gjeorgjia nuk janë miqtë tanë – janë regjime autoritare që kërkojnë afërsinë e Trumpit

Kur autokratët kërkojnë legjitimitet, ata shpesh udhëtojnë në çift. I tillë ishte rasti kur Presidenti serb Aleksandar Vuçiq udhëtoi për në Tbilisi në qershor.

Ndërsa kjo ishte vizita e parë e një kreu shteti serb në Gjeorgji, dy regjimet e tyre tashmë kanë shumë të përbashkëta. Të dy janë të praktikuar mirë në aktin e balancimit të joshjes së Uashingtonit, ndërkohë që zbrazin institucionet e tyre demokratike dhe i afrohen armiqve të Amerikës.

Autorë: Keti Korkiya dhe Ivana Stradner

Me miq si Serbia dhe Gjeorgjia, Uashingtoni duhet të shpenzojë më pak kohë duke ofruar lëshime dhe më shumë kohë duke pyetur se në anën e kujt janë vërtet.

Në një konferencë të përbashkët për shtyp, Vuçiq vlerësoi rritjen e PBB-së prej 9.3% të Gjeorgjisë si një model që Evropa duhet ta ketë zili. Duke i quajtur gjeorgjianët një “komb vëllazëror ortodoks”, ai njoftoi planet për të finalizuar një marrëveshje të tregtisë së lirë deri në vjeshtë dhe për të hapur një Ambasadë të re Serbe në Tbilisi.

Nga ana tjetër, Kryeministri gjeorgjian Irakli Kobakhidze vlerësoi Vuçiqin si një “lider të shquar” në një botë që përjeton “mungesë liderësh”.

Admirimi i tyre i ndërsjellë nuk ishte aspak i habitshëm. Serbia dhe Gjeorgjia nuk janë thjesht partnerë; ato janë dy bizele në një bisht.

Si Vuçiq ashtu edhe partia qeverisëse e Gjeorgjisë, e quajtur ironikisht Ëndrra Gjeorgjiane, erdhën në pushtet në vitet 2010. Që atëherë, ata kanë shkatërruar pjesën më të madhe të progresit demokratik që vendet e tyre bënë pasi u çliruan nga sundimi autoritar në dekadat e mëparshme.

Në vitin 2024, Ëndrra Gjeorgjiane miratoi një ligj “agjent i huaj” në stilin rus që godiste median e pavarur dhe shoqërinë civile. Legjislacioni shkaktoi protesta masive, të cilat autoritetet u përballën me shpërndarje të dhunshme. Koalicioni qeverisës i Serbisë prezantoi versionin e vet muaj më vonë, ndërsa policia serbe bastisi veçmas organizatat joqeveritare të financuara nga të huajt në fillim të vitit 2025.

Në vitet e fundit, të dy regjimet kanë pretenduar gjithashtu fitoren në zgjedhjet e dëmtuara nga mashtrimi, presioni i votuesve dhe abuzimi i burimeve shtetërore. Pasi Parlamenti Evropian i denoncoi zgjedhjet e Gjeorgjisë në vitin 2024 si “as të lira dhe as të drejta”, Tbilisi pezulloi kandidaturën e saj për anëtarësim në Bashkimin Evropian.

Ngjashmëritë nuk ndalen me kaq. Të dyja refuzuan të sanksionojnë Rusinë pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022. Që atëherë, ato janë shfaqur si qendra tolerante përmes të cilave rusët anashkalojnë sanksionet perëndimore dhe marrin mallra me përdorim të dyfishtë.

Beogradi dhe Tbilisi i paraqesin kritikat perëndimore jo si përgjegjësi, por si ndërhyrje armiqësore. Ëndrra Gjeorgjiane përdor një “Parti të Luftës Globale” në hije që përpiqet të destabilizojë Gjeorgjinë; Vuçiç akuzon Perëndimin se po financon një “revolucion me ngjyra” në Serbi.

Ndoshta më shqetësuese është se Serbia dhe Gjeorgjia kanë ndjekur në mënyrë agresive lidhje më të ngushta politike dhe ekonomike me Kinën.

Në maj, Vuçiq udhëtoi për në Pekin, ku Presidenti kinez Xi Jinping vlerësoi “miqësinë e hekurt” të vendeve. Vizita u ndërtua mbi vitet e thellimit të lidhjeve Serbi-Kinë. Gjatë vizitës së Xi në Beograd në vitin 2024, të dy vendet nënshkruan 29 marrëveshje bashkëpunimi, duke u bazuar në një “partneritet strategjik gjithëpërfshirës” të krijuar në vitin 2016.

Pavarësisht se është kandidate për anëtarësim në BE, Serbia nënshkroi një marrëveshje të tregtisë së lirë me Kinën në vitin 2023 dhe ka mirëpritur investimet kineze në shkallë të gjerë në infrastrukturën kritike serbe në kuadër të “Nisma Një Brez, Një Rrugë”. Pekini gjithashtu i shet armë Beogradit dhe ata zhvilluan stërvitjen e tyre të parë të kombinuar vitin e kaluar.

Ëndrra Gjeorgjiane ka ndjekur shembullin. Gjeorgjia dhe Kina nënshkruan një marrëveshje partneriteti strategjik në vitin 2023, të cilën e përmirësuan në një partneritet strategjik gjithëpërfshirës më 9 qershor të këtij viti, vetëm disa ditë para se Vuçiç të zbarkonte në Tbilisi. Ëndrra Gjeorgjiane u ka dhënë firmave kineze kontrata për projekte kyçe infrastrukturore, përfshirë portin strategjik të thellë Anaklia, dhe u bashkua me institucionet financiare kineze.

Sot, Vuçiq përballet me lëvizjen më të madhe të protestave në historinë moderne të Serbisë. Ëndrra Gjeorgjiane po përballet gjithashtu me rezistencë historike që ka nxjerrë vazhdimisht dhjetëra mijëra gjeorgjianë në rrugë. Këta nuk janë demokratë të rrethuar. Ata janë autoritarë të tjerë që e gjetën njëri-tjetrin.

Marrëveshja e tregtisë së lirë e njoftuar gjatë vizitës së Vuçiqit është ekonomikisht e parëndësishme: tregtia totale dypalëshe e Serbisë dhe Gjeorgjisë ishte vetëm 20 milionë dollarë vitin e kaluar.

Ndërsa të dy palët diskutuan gjithashtu bashkëpunimin në transport dhe logjistikë, asnjë nga këto nuk është arsyeja kryesore pse Vuçiq shkoi në Tbilisi. Ai e bëri këtë sepse legjitimiteti i përbashkët është më i lehtë për t’u prodhuar midis dy regjimeve autoritare me të njëjtat mendje sesa për t’u fituar nga qytetarët e vet ose partnerët perëndimorë.

Megjithatë, si Vuçiq ashtu edhe Ëndrra Gjeorgjiane janë të etur të joshin administratën Trump. Beogradi premton të rrisë bashkëpunimin ekonomik me Uashingtonin dhe të zhvillojë “dialogun strategjik SHBA-Serbi”.

Ndërkohë, Tbilisi i ka kërkuar Uashingtonit një rivendosje pasi marrëdhëniet SHBA-Gjeorgji u përkeqësuan nën administratën Biden. Megjithatë, kur iu tha se një rivendosje e tillë do të kërkonte ndryshime konkrete në sjellje, Tbilisi u përgjigj se “nuk është nxënës shkolle” që i jepen mësime.

Uashingtoni duhet t’i shohë këto regjime për atë që janë. Vuçiq dhe Ëndrra Gjeorgjiane nuk janë miq të Shteteve të Bashkuara. Ata janë autoritarë që shtypin qytetarët e tyre dhe krijojnë kauzë të përbashkët me kundërshtarët amerikanë – të gjitha ndërsa përpiqen të vazhdojnë të korrin përfitimet e partneritetit perëndimor. Uashingtoni nuk duhet të ketë iluzione për asnjërin prej tyre./Fdd.org