SHBA monitoron aktivitetet kineze pranë atolles së kontestuar Scarborough
Agjencitë amerikane të inteligjencës po monitorojnë me vëmendje lëvizjet pranë atolles së kontestuar Scarborough në Detin e Kinës Jugore, nga frika se Kina po vendos elementë që mund të shërbejnë për një prani më të qëndrueshme në një nga pikat më të ndjeshme të rajonit. Scarborough, një atol i pabanuar rreth 140 milje perëndim të ishullit filipinas Luzon, gjendet brenda zonës ekonomike ekskluzive të Filipineve, por prej vitit 2012 Kina ka mbajtur praninë e saj aty në praktikë.
Siç raporton CBS News, autoritetet filipinase kanë vërejtur një platformë lundruese prej rreth 6 me 6 metra brenda atolles, e pajisur me atë që duket si një antenë, dhe me persona të vendosur mbi të; survejimi ajror dhe vëzhgimet e Rojeve Bregdetare filipinase konfirmuan aktivitetin brenda shoalit. Në komunikatën e Task Forcës Kombëtare për Detin Perëndimor të Filipineve thuhet se janë ndërmarrë veprime diplomatike dhe po vlerësohen natyra, qëllimi dhe implikimet e instalimit. Qeveria kineze ka deklaruar se struktura është për kërkime shkencore, ndërsa Zëdhënësi i Ambasadës kineze, Liu Pengyu, tha se “Huangyan Dao ka qenë gjithmonë territor i Kinës” dhe se Pekini ka të drejtë të zhvillojë aktivitete shkencore atje; ai gjithashtu i bëri thirrje Filipineve dhe SHBA-së të shmangin provokime dhe akuza të pavërteta.
Shtëpia e Bardhë dhe Pentagonit mbajnë vëmendjen e shtuar për shkak të përvojës së Pekinit me konsolidimin gradual të kontrollit fizik mbi veçoritë e kontestuara detare: gjatë dekadës së fundit Kina e transformoi disa korale dhe shkëmbinj në Ishujt Spratly në ishuj artificialë të fortifikuar me infrastrukturë të avancuar. Kjo strategji ka shqetësuar planifikuesit ushtarakë amerikanë dhe aleatët rajonalë, që e shohin atë si një rrezik për stabilitetin dhe si një sfidë ndaj të drejtave të peshkimit dhe sovranitetit të Filipineve.
Sipas CBS News, zhvillimet rreth Scarborough Shoal po vënë në provë angazhimin e Uashingtonit ndaj aleatit filipinas dhe po i shtojnë tensionet në një zonë tashmë të nxehtë; zyrtarët amerikanë dhe filipinas vazhdojnë të monitorojnë situatën ndërsa institucionet qeveritare të Filipineve vlerësojnë më tej natyrën dhe qëllimin e strukturës së vendosur brenda atolles.
