Shkencëtarët zbulojnë tekste të reja në rrotullat antike të karbonizuara nga shpërthimi i Vezuvit

Një ekip i Universitetit të Kentakit përdori inteligjencën artificiale dhe imazherinë me përshpejtues grimcash për të lexuar pjesërisht rrotullat romake që u karbonizuan nga shpërthimi i Vezuvit në vitin 79 pas Krishtit. Në shekullin e 18-të, gjatë gërmimeve në Herculaneum, arkeologët gjetën rreth 1,800 rrotulla të ruajtura në një bibliotekë nën rrënojat e një vile, por ato kishin mbetur të djegura dhe të brishta, duke e bërë zhbërjen e tyre fizikisht të pamundur pa i shkatërruar.

Siç raporton CBS News, në kuadër të Vesuvius Challenge, një konkursi të nisur për të nxitur interpretimin e këtyre dëshmive, studiuesit nga Stanley and Karen Pigman School of Engineering të Universitetit të Kentakit, në bashkëpunim me Biblioteca Nazionale di Napoli Vittorio Emanuele III, kanë arritur të rindërtojnë në mënyrë virtuale një rrotull të tërë dhe të nxjerrin më shumë se 70 kolona teksti nga një tjetër. Në proces u identifikuan dy vepra të reja nga koha romake dhe u zbulua se filozofi Philodemus kishte shkruar një seri tetë librash, ndërkohë që më parë njihej vetëm njëri prej tyre.

Zbulimet japin mundësinë që studiuesit të studiojnë tekstet si argumente të plota e jo vetëm si fragmente të shpërndara, duke shënuar një ndryshim thelbësor për studimet papyrologjike. Puna e bashkërenduar mes imazherisë së avancuar, mësimit makinerik dhe ekspertizës akademike po sjell tekste që për dy mijë vjet ishin fizikisht të ruajtura por të pakthyeshme për interpretim, dhe tani studiuesit po punojnë për të përcaktuar autorësinë dhe për të përpiluar botime kritike të reja.

Sipas CBS News, megjithatë, rreth 600 rrotulla mbeten ende të paprekura, dhe organizatorët thonë se puna vazhdon dhe kërkon kontribut të specialistëve në lexim, redaktim dhe vlerësim për të përfunduar interpretimin e tërë bibliotekës.