Trump njofton marrëveshje me Danimarkën dhe Grënlandën: SHBA do të ketë “kontroll të përhershëm” mbi sigurinë e ishullit arktik

Njoftimi erdhi më 18 shtator përmes një postimi në rrjetet sociale: marrëveshja i jep SHBA-së “kontroll të përhershëm mbi sigurinë dhe të gjitha nevojat e tjera” në Grënlandë, ndërsa kundërshtarët e Amerikës do të pengohen të kenë prani në territor. “Ne do të fillojmë menjëherë procesin e zhvillimit të një prezence të madhe ushtarake në pjesën e duhur të Grënlandës,” shkroi Trump.

Kryeministrja daneze Mette Frederiksen e konfirmoi marrëveshjen me një deklaratë: ajo forcon sigurinë e përbashkët në Arktik dhe Atlantikun e Veriut dhe është “e mrekullueshme për NATO-n dhe Evropën gjithashtu”. Marrëveshja njeh sovranitetin dhe integritetin territorial të Danimarkës “dhe të drejtën e popullit grënlandez për vetëvendosje”.

Tre qeveritë pritet ta nënshkruajnë marrëveshjen javën e ardhshme në Nju Jork, në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së. Një zyrtar i Departamentit amerikan të Shtetit tha se SHBA do të ketë qasje të përhershme në Grënlandë, përveç të drejtave të bazimit ushtarak dhe fluturimeve. Sekretari i Shtetit Marco Rubio deklaroi se “Grënlanda do të jetë përgjithmonë pjesë e zonës strategjike të mbrojtjes së Amerikës së Veriut dhe do të përjashtojë çdo kundërshtar nga ajo dhe zona përreth”.

Marrëveshja mbyll krizën diplomatike të shkaktuar në fillim të vitit, kur Trump kërcënoi se do ta merrte Grënlandën “në mënyrën e vështirë”, duke lënë të kuptohej përdorimin e forcës ushtarake kundër një aleati të NATO-s. Kërcënimet shkaktuan protesta të mëdha në Grënlandë dhe Danimarkë dhe dënimin e udhëheqësve evropianë. “Do të doja ta bënim marrëveshjen në mënyrën e lehtë, por nëse nuk e bëjmë në mënyrën e lehtë do ta bëjmë në mënyrën e vështirë,” kishte thënë Trump më 9 janar. Në muajt e fundit ai ishte tërhequr nga retorika për veprim ushtarak, ndërsa në maj SHBA hapi një konsullatë më të madhe në Nuuk, kryeqytetin e Grënlandës.

Marrëveshja duket se plotëson interesin e gjatë të Trump për ishullin — më të madhin në botë, me rreth 57,000 banorë — duke shmangur ambicien e shpallur më parë për aneksimin e territorit.

Pamje ajrore e Nuuk-ut, kryeqytetit të Grënlandës. (Foto: Quintin Soloviev / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0)

Burimi: USA Today